Thứ 5, 30/01/2020, 02:06 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Phát triển thương mại biên giới: Thời cơ và thách thức đan xen

19/01/2016 - 17:25

Biên phòng - Theo thông tin từ hội thảo phát triển thương mại miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo, được Bộ Công thương tổ chức đầu năm 2016, tổng kim ngạch mua bán, trao đổi hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới năm 2015 đạt 27,56 tỷ USD, tăng 27% so với năm 2014 và dự báo năm 2016 sẽ tiếp được đà tăng trưởng. Từ thống kê của Bộ Công thương cho thấy, năm 2015, thương mại biên giới, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và hải đảo đã thu được nhiều kết quả, góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, cải thiện và nâng cao rõ rệt đời sống người dân. Tuy nhiên, hoạt động thương mại biên giới còn gặp những "rào cản" cần phải được tháo gỡ để thúc đẩy phát triển.

l52e_14a
Nhờ những chủ trương, chính sách sát đúng, hoạt động thương mại biên giới ngày càng sôi động hơn.

"Cánh cửa" đầy triển vọng

Năm 2016, thương mại biên giới được "dự cảm" có nhiều yếu tố thuận lợi như các hiệp định thương mại được ký kết; Cộng đồng kinh tế ASEAN được thành lập; nhiều cơ chế, chính sách mới được ban hành và bắt đầu có hiệu lực như quản lý hoạt động thương mại biên giới với các nước có chung biên giới trên đất liền... Với những yếu tố hỗ trợ cho hoạt động kinh tế giữa Việt Nam và các nước Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia trong năm 2016, dự báo thương mại biên giới sẽ thuận lợi hơn so với năm 2015 và sẽ đạt khoảng 30 tỷ USD.

Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú, tới đây Việt Nam cần thúc đẩy đàm phán với các nước có chung đường biên giới về việc ký kết các hiệp định, thỏa thuận tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển thương mại biên giới trong giai đoạn hiện nay. "Đặc biệt, năm 2016, sẽ tiến hành ký kết Hiệp định thương mại biên giới Việt Nam - Trung Quốc để thay thế Hiệp định năm 1998. Ngoài ra, cụ thể hóa những chính sách nhằm thực hiện có hiệu quả Hiệp định thương mại biên giới Việt Nam - Lào và Hiệp định thương mại Việt Nam - Lào trong năm 2016" - Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú cho biết.

Trong năm 2016, Bộ Công thương cũng sẽ nghiên cứu đề án thành lập Hiệp hội kinh doanh biên mậu để đảm bảo quyền lợi cho các thương nhân Việt Nam trong kinh doanh với Trung Quốc và các nước láng giềng, hạn chế tình trạng thường xuyên bị ép giá, thua thiệt. Hoạt động thương mại biên giới là hoạt động đặc thù, các doanh nghiệp kinh doanh thương mại biên giới của Việt Nam luôn bị động và phụ thuộc nhiều vào sự điều tiết từ phía Trung Quốc.

Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú khẳng định: "Cơ hội và thách thức luôn đan xen nhau, do đó muốn tranh thủ được cơ hội, tận dụng được lợi thế về địa lý, về cơ chế đặc thù thương mại qua biên giới và hạn chế những mặt tiêu cực khi quan hệ buôn bán với các nước có chung biên giới thì Việt Nam phải đổi mới một cách mạnh mẽ công tác quản lý Nhà nước về thương mại nói chung và thương mại qua biên giới nói riêng trong thời gian tới theo phương châm ổn định, hợp tác, phát triển".

Thêm vào đó, để tăng cường khai thác tối đa về phát triển thương mại biên giới, vùng sâu, vùng xa và hải đảo, nhiều ý kiến cho rằng, các bộ, ngành chức năng cần tạo điều kiện, có cơ chế thuận lợi thu hút các doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia hoạt động thương mại, dịch vụ tại các khu vực cửa khẩu để đẩy mạnh phát triển kinh tế-xã hội của các địa phương biên giới.

Còn đó những thách thức

Mặc dù hoạt động thương mại biên giới thời gian qua đã đạt được những kết quả khá tốt, nhưng có một thực tế là công tác quản lý vẫn còn một số tồn tại, hạn chế chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế phát triển thương mại biên giới của Việt Nam với các nước có chung biên giới.

Chia sẻ về những hạn chế trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, ông Hoàng Minh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thương mại biên giới và miền núi, Bộ Công thương cho biết, hiện tại một số cửa khẩu, lối mở biên giới, hàng hóa hợp pháp xuất xứ Việt Nam được mở tờ khai, làm thủ tục đầy đủ phía Việt Nam (hình thức chợ biên giới theo quy định của Trung Quốc), nhưng phía Trung Quốc yêu cầu chuyển tải sang xe biên mậu để đưa sang Trung Quốc theo hình thức chợ biên giới, nhằm tận dụng chính sách ưu đãi 8.000 nhân dân tệ/người/ngày của Trung Quốc. Cách làm này gây chậm trễ, bất tiện cho việc thông quan hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam.

jvyp_14b
Kiểm soát người, phương tiện qua cửa khẩu Chi Ma (Lạng Sơn).

Theo ông Hoàng Minh Tuấn, thực tế là hiện nay, hệ thống kho bãi tại cửa khẩu chưa đáp ứng được nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hóa, đặc biệt là hệ thống kho lạnh chưa được đầu tư thỏa đáng. Thiết bị nâng, hạ, xếp dỡ, sang tải hàng hóa còn thiếu, đặc biệt là xếp dỡ hàng rời chủ yếu bằng thủ công là chính, làm giảm năng lực, cơ hội thông quan và ảnh hưởng lớn tới hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa giữa hai bên. Hạ tầng thương mại phục vụ mua bán, trao đổi hàng hóa tại các cửa khẩu phụ, lối mở chưa được cải thiện.

Theo Vụ trưởng Hoàng Minh Tuấn thì chợ biên giới phần lớn xây dựng từ lâu, đến nay chưa được quan tâm đầu tư nâng cấp, chưa quy hoạch hệ thống các cặp chợ biên giới dành cho hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa hai bên biên giới. Do vậy, hoạt động thương mại của cư dân biên giới hai nước vẫn chưa thực sự sôi động, phong phú và chưa khai thác hết tiềm năng, lợi thế về thương mại biên giới của các tỉnh.

Được biết, tại Hội nghị trực tuyến giữa các địa phương cuối tháng 11-2015, về vấn đề xây dựng kế hoạch, nhiệm vụ quản lý hoạt động thương mại biên giới theo đề xuất của 25 tỉnh biên giới thì hiện nay, 61 cửa khẩu cần được cải thiện, 4 khu kinh tế biên giới cần đầu tư; 122 chợ biên giới có nhu cầu cần nâng cấp hoặc xây mới; 93 tuyến đường giao thông, đường dẫn và cầu đường bộ cần nâng cấp, mở rộng.

Vụ Thương mại biên giới và miền núi, Bộ Công thương còn cho rằng, vấn đề thông tin về thương mại biên giới phục vụ công tác quản lý và điều hành còn thiếu, hạn chế. Vì thế, những sự việc bất thường liên quan đến thương mại biên giới xảy ra tại khu vực cửa khẩu, lối mở biên giới chưa được cập nhật kịp thời.

Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú, hoạt động thương mại biên giới giữa Việt Nam với các nước láng giềng đang biến động trái chiều giữa các tuyến biên giới. Theo đó, năm 2015, tổng kim ngạch mua bán, trao đổi hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới ước đạt 27,56 tỷ USD, tăng 27% so với năm 2014. Trong đó, tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc chiếm khoảng 85%, tuyến biên giới Việt - Lào chiếm khoảng 4%, Việt Nam - Cam-pu-chia là 11%. Trong khi xuất nhập khẩu hàng hóa qua biên giới Việt Nam - Trung Quốc tăng 10% so với năm 2014, thì lại giảm 26,6% tại tuyến Việt - Lào và chỉ tăng nhẹ 3% ở tuyến Việt Nam - Cam-pu-chia. Quy mô thương mại biên giới Việt - Trung năm 2015 lớn hơn 2014.

Bình Minh