Thứ 4, 13/11/2019, 02:43 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Phát triển kinh tế tập thể phải xuất phát từ nhu cầu của người dân

27/10/2019 - 18:31

Biên phòng - Hội nghị lần thứ 5 Trung ương khóa IX ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TW (ngày 18-3-2002), nêu rõ quan điểm cơ bản cho phát triển mô hình tổ chức hợp tác xã (HTX) ở nước ta: "Kinh tế tập thể (KTTT) phát triển với nhiều hình thức hợp tác đa dạng, trong đó, HTX là nòng cốt". Mục tiêu đặt ra đến năm 2020 là: “Đưa KTTT thoát khỏi những yếu kém hiện nay, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn, tiến tới có tỷ trọng ngày càng lớn hơn trong GDP của nền kinh tế”. Đến nay, KTTT, HTX dù đã có thành công bước đầu, nhưng sự phát triển còn chưa tương xứng tiềm năng.

9g5i_13a
Tại vùng dân tộc thiểu số, nhiều hộ dân đã liên kết với nhau tạo thành các nhóm hộ phát triển nghề truyền thống, tăng thêm thu nhập. Ảnh: Bích Nguyên

Đã thoát khỏi tình trạng yếu kém kéo dài

“Tới nay, cả nước đã đưa KTTT thoát khỏi tình trạng yếu kém” - đó là khẳng định của đồng chí Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển KTTT, HTX, tại Diễn đàn kinh tế hợp tác, HTX năm 2019 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 14-10.  

Sau 15 năm triển khai Nghị quyết 13, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách nhằm củng cố và nâng cao hiệu quả của HTX. Đặc biệt, Luật HTX năm 2012, có hiệu lực từ ngày 1-7-2013, đã thể hiện tư duy mới về mô hình HTX, tạo ra khung pháp luật cơ bản phù hợp nhằm khuyến khích, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển HTX. Nhờ đó, tỉ lệ phát triển HTX kiểu mới tăng mạnh qua từng năm gần đây. Đặc biệt, có tới 57% số HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả và trong lĩnh vực phi nông nghiệp, tỉ lệ này là từ 50-80% tùy từng lĩnh vực.

Đến tháng 9-2019, cả nước có 23.905 HTX, tăng 6,5% so với năm 2018, trong đó, 22.649 HTX đang hoạt động, 1.256 HTX ngừng hoạt động. Tổng vốn điều lệ của các HTX là 32 nghìn tỷ đồng, bình quân mỗi HTX là 1,3 tỷ đồng; lãi bình quân của mỗi HTX đạt 305 triệu đồng. Tổng số lao động thường xuyên trong các HTX khoảng 2,5 triệu lao động, với thu nhập bình quân của lao động thường xuyên trong HTX là 45 triệu đồng/năm/người.    

Một tín hiệu đáng mừng là đến tháng 9-2019, cả nước có khoảng 1.500 HTX sản xuất, kinh doanh gắn với chuỗi giá trị thị trường, áp dụng công nghệ cao. Hoạt động của các HTX đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập, giảm nghèo cho người dân địa phương.

Tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả KTTT, đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh: “KTTT, HTX có sự phát triển khá mạnh về cả lượng và chất, hỗ trợ cho gần 6 triệu hộ thành viên, chủ yếu là các hộ nông dân sản xuất, kinh doanh, tạo ra số lượng lớn việc làm, xây dựng các liên kết phát triển mới trong nông nghiệp, cùng với các loại hình doanh nghiệp tạo ra một diện mạo nông thôn mới, phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn, giảm nghèo bền vững, ổn định xã hội”. Cũng theo Thủ tướng, số lượng HTX tăng theo từng năm, phát triển khá đồng đều trên khắp các vùng miền; đã xuất hiện nhiều mô hình mới. 

Tạo thuận lợi hơn cho kinh tế tập thể, hợp tác xã phát triển

Trong số các mục tiêu đề ra, mục tiêu thứ 2 của Nghị quyết số 13 chưa đạt là tỉ trọng của HTX cao hơn và tỉ trọng ngày càng lớn trong GDP. Năm 2013, kinh tế hợp tác đóng góp quy mô 7,49% GDP thì hiện nay chỉ có 4% GDP. So với các khu vực kinh tế khác, tốc độ tăng trưởng của khu vực này chậm, thiếu ổn định, chưa phát huy được tiềm năng của KTTT, HTX. Đóng góp của khu vực HTX vào GDP của cả nước còn khiêm tốn và có xu hướng giảm. Mô hình HTX kiểu mới thành công số lượng chưa lớn, quy mô HTX còn nhỏ, tính liên kết còn hạn chế, năng lực cạnh tranh thấp. Phương thức sản xuất nhỏ lẻ, người dân còn chưa mặn mà, một bộ phận chưa thật tin tưởng, cuốn hút bởi mô hình HTX kiểu mới.

Định hướng phát triển KTTT, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: “Phát triển KTTT có ý nghĩa sâu sắc về kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và cả về an ninh trật tự. Nó tập hợp các nguồn lực nhỏ, sử dụng có hiệu quả để tạo thành nguồn lực lớn có sức mạnh giúp các hộ sản xuất kinh doanh nhỏ có thể hợp tác, liên kết phát triển và cạnh tranh hiệu quả với các lực lượng kinh tế lớn. Nhờ đó, các xã viên, các hộ kinh tế nhỏ vững vàng hơn trước các biến động của thị trường, thiên tai và dịch bệnh, làm tiền đề cho các hộ cá thể liên kết sản xuất lớn, nâng cao năng lực và năng suất lao động. 8,6 triệu hộ nông dân, trên 10 triệu ha đất, hàng triệu mảnh ruộng, vậy không hợp tác thì làm sao chống chọi được trong nền kinh tế thị trường nhiều cạnh tranh”. 

fdqa_13b
Hợp tác xã Mây tre đan bản Diềm đang tạo việc làm ổn định cho 22 thành viên xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Bích Nguyên

Để phát triển KTTT, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, cần nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, trong nước, những mô hình thành công để phát huy tối đa sức mạnh của HTX kiểu mới và các mô hình KTTT. Các giá trị trung tâm cần phải có là “tầm nhìn dài hạn, lợi ích chia sẻ bền vững giữa thành viên HTX - người lao động - khách hàng - người tiêu dùng - đối tác và đổi mới sáng tạo” trên nền tảng tổ chức quản trị hiện đại theo cơ chế thị trường.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển HTX, tổ hợp tác; rà soát lại các chính sách tạo thuận lợi về đào tạo lao động, chính sách đất đai, chính sách tài chính-tín dụng, chính sách hỗ trợ khoa học công nghệ, chính sách đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng... xem những gì có thể sửa để tạo thuận lợi hơn cho KTTT, HTX, tổ hợp tác phát triển.

Cũng theo Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, phát triển KTTT phải xuất phát từ nhu cầu của người dân, tổ chức tham gia, phải tôn trọng giá trị, nguyên tắc hoạt động của các tổ chức HTX và phù hợp với điều kiện, đặc điểm, mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của từng địa phương và của cả nước. Đặc biệt đề cao nguyên tắc “tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi” trong hoạt động HTX mà Bác Hồ đã chỉ dạy. Đồng thời, khai thác lợi thế, tiềm năng của mô hình HTX. Đó là lợi thế về xã hội và lợi thế về số đông để tạo ra sự thay đổi sâu sắc, căn bản về phương thức sản xuất trong nông nghiệp và đời sống nông thôn.

Thu Hằng (tổng hợp)

Liên kết hữu ích