Thứ 5, 23/03/2017, 17:21 (GMT+7) Đường dây nóng : (04) 39364407(116) - 091.2011.882

Nỗi buồn mang tên Huồi Máy

08/03/2017 - 15:34

Biên phòng - Cụm dân cư Huồi Máy thuộc xã Cắm Muộn, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An nằm giữa thâm sơn cùng cốc. Ở đây hiện chưa có điện, đường giao thông, sóng điện thoại di động, trạm y tế... Dù rất nỗ lực, những người dân nơi đây vẫn chưa thể thoát khỏi đói nghèo. Cộng đồng dân cư Huồi Máy đang mong ngóng được lập thành bản mới để gần gũi với ánh sáng văn minh hơn.

58bfbb2c8f9b8865a900763f
Bản nghèo Huồi Máy nằm giữa rừng già. Ảnh: Viết Lam

"Nhiều không" giữa đại ngàn

Là một phần của bản Cắm, thuộc xã Cắm Muộn, nhưng do nằm tách biệt giữa đại ngàn nên Huồi Máy có tên riêng, dù cho bản làng không được thể hiện trên bản đồ hành chính của xã. Cụm dân cư này có 39 hộ dân, với 177 nhân khẩu đồng bào dân tộc Khơ Mú sinh sống. Người dân ở Huồi Máy vốn di cư từ huyện Tương Dương sang đây từ thế kỷ trước. Sau này, cụm dân cư được chính quyền địa phương sở tại ghi nhận là một đội sản xuất. Khi mới sang định cư, cụm dân này dân gần như sống tách biệt với thế giới bên ngoài, họ duy trì sự sống theo lối tự cung, tự cấp.

Nhưng qua thời gian, dân Huồi Máy đã tìm đường giao lưu, trao đổi hàng hóa với đồng bào Thái ở các bản ngoài trung tâm xã. Không có đường, họ đi bộ mãi rồi núi cũng phải mòn. Dù vậy, nhưng hành trình vào Huồi Máy luôn là một thử thách khi phải trải qua hơn 15km đường đồi núi dốc, với 14 lần lội suối, mất hơn 4 tiếng đồng hồ. Còn vào những ngày mưa to, gió lớn, Huồi Máy gần như bị cô lập hoàn toàn.

Trải qua thời gian dài cư ngụ, người dân ở Huồi Máy vẫn chịu cảnh "nhiều không": Không đường giao thông, không điện lưới, không sóng điện thoại... Cuộc sống của người dân nơi đây phụ thuộc hoàn toàn vào nương rẫy dốc và khai thác lâm sản, thu nhập bấp bênh. 100% hộ dân vẫn nằm trong diện nghèo. Năm nào người dân Huồi Máy cũng phải nhận gạo cứu đói của Chính phủ. Không chỉ vậy, việc định cư  xa trung tâm bản, trung tâm hành chính xã khiến Huồi Máy như đứa con chịu nhiều thiệt thòi. Ông Vi Văn Quế, già làng ở Huồi Máy cho biết: "Cả thảy có 37 hộ dân định cư ở đây, nhưng chưa hộ nào có giấy chứng nhận quyền sử dựng đất ở. Mọi chính sách đến với dân chậm lắm. Huồi Máy có 3-4 cụ đã trên 80 tuổi mà vẫn chưa được hưởng trợ cấp dành cho người cao tuổi...".

Việc phát triển kinh tế của các hộ dân cũng gặp nhiều trở ngại vì đất sản xuất không có. Họ chủ yếu làm nương rẫy và phát triển chăn nuôi đại gia súc, thế nhưng đàn gia súc cũng thường xuyên gặp bệnh dịch mà chết đi nhiều. "Trước đây, dân "bản" nuôi được nhiều trâu, bò lắm, nhưng chỉ trải qua một đợt dịch bệnh đã chết gần hết. Có nhà chết một lúc 6-7 con, cũng chỉ vì không có thuốc để tiêm phòng bệnh. Vì ở quá xa nên có ai để ý đến việc tiêm phòng cho đàn gia súc ở đây đâu. Chỉ người dân khổ thôi" - Già làng Vi Văn Quế cho biết.

58bfbae38f9b8865a900763d
Gia đình ông Vi Văn Cường (bên trái) là hộ duy nhất ở Huồi Máy không thiếu gạo ăn. Ảnh: Viết Lam

Ở quá xa trung tâm thôn, lại chưa được xã công nhận là một bản riêng, chưa có chi bộ Đảng, nên người dân chịu rất nhiều thiệt thòi. Để chủ động nắm bắt chủ trương từ trên xuống, hằng năm người dân Huồi Máy bầu một người làm "đội trưởng" để đại diện quyền lợi cho mình. Người này chủ yếu ra xã để xin gạo khi vào mùa giáp hạt, nắm các chủ trương, chính sách của trên để về phổ biến cho dân rõ. Thế nhưng chẳng mấy người chịu nhận "chức" này vì họ không có lương, không phụ cấp, quãng đường từ Huồi Máy ra trung tâm xã lại quá nhiều vất vả, tốn kém. Bao lâu nay, người dân sống giữa rừng vẫn luôn mong ngóng được công nhận là một bản riêng để có bộ máy hoạt động, họ đỡ thiệt thòi hơn. Nhưng mong ước đó cứ kéo dài mãi đến bây giờ.    

Gia đình duy nhất không thiếu gạo

Ở Huồi Máy, gia đình ông Vi Văn Cường được xem là giàu nhất bản, bởi đây là hộ duy nhất không thiếu gạo ăn vào mùa giáp hạt. Ông Cường vốn là thương binh hạng 2/4. Năm 1977, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ông thực hiện nghĩa vụ quân sự và chiến đấu ở chiến trường biên giới Tây Nam. Rồi ông bị thương, mất 2/3 chân trái trong một lần đối đầu với địch. Sau quá trình điều trị, năm 1984, ông trở về Huồi Máy cùng gia đình và định cư cho đến bây giờ.

Những năm đó, Huồi Máy hoàn toàn tách biệt với bên ngoài. Đời sống của người dân còn nhiều khó khăn, lạc hậu. Cũng như bao gia đình khác, vợ chồng ông Cường gặp muôn vàn thiếu thốn. Nhưng với phẩm chất của người lính Cụ Hồ, ông Cường không cam chịu đói nghèo. Ông bàn với vợ, bằng mọi giá phải đủ gạo cho con cái ăn. Chỉ không lâu sau khi về địa phương, hằng ngày dân bản thấy ông Cường chân lành, chân chống nạng đi cùng vợ vào khu vực khe suối cách xa bản làng. Ông tìm những miếng đất bằng phẳng ven suối, hì hục phát quang rồi đào, cuốc, san phẳng. Cứ như thế nhiều tháng trời, những thửa ruộng đã hình thành. Ông chỉ cho vợ cách gieo hạt thóc. Khi những cây lúa đã lên xanh ruộng, ông lại tìm đồi, mở  rộng thêm diện tích rẫy dốc để trồng cấy. Dẫu năng suất có bấp bênh, nhưng gia đình ông đã bớt thiếu đói. 

Không bằng lòng với kết quả đã đạt được, ông để dành tiền trợ cấp thương binh để mua trâu, bò, lợn, gà về, rồi dựng lán trại giữa rừng phát triển chăn nuôi. Ông thương binh già cứ cần mẫn làm mọi việc, chặt chuối rừng, trộn với cám lúa cho gia súc, gia cầm ăn. Có thời điểm đàn trâu, bò của gia đình ông có 14 con. Trong lúc cả bản đang trong cảnh đói nghèo thì nhờ sự chăm chỉ, có kế hoạch mà kinh tế gia đình ông khá vững vàng. Điều đáng mừng là dân bản thấy vậy, cũng học theo ông Cường để làm ruộng, làm rẫy.   

Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang, dịch bệnh đã làm đàn gia súc của bản và gia đình ông Cường chết đi rất nhiều. Nguyên nhân cũng vì xa trung tâm xã, công tác tiêm phòng cho đàn gia súc không được thực hiện. Ông Cường xót xa mà rằng: "Ở đây giữa rừng sâu gặp muôn vàn khó khăn. Đất rẫy dốc rồi cũng bạc màu, thiên tai đe dọa, năng suất bấp bênh lắm. Ruộng lúa nước của dân bị vàng tặc băm nát hết. Đàn gia súc không được tiêm phòng bệnh dịch nên rất dễ gặp rủi ro. Ở đây làm gì cũng khó, dân "bản" chắc sẽ còn gặp rất nhiều khó khăn".

Người dân Huồi Máy đang chịu rất nhiều thiệt thòi khi định cư giữa rừng sâu, xa sự quan tâm của chính quyền. Việc công nhận Huồi Máy là một bản riêng là một điều rất cần thiết mà các cấp chính quyền sở tại cần quan tâm.

Viết Lam