Thứ 7, 23/11/2019, 06:26 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Nỗ lực gỡ “thẻ vàng”

26/10/2019 - 10:17

Biên phòng - Sau 2 năm nghề cá Việt Nam bị Ủy ban châu Âu (EC) rút “thẻ vàng” cảnh cáo, do chưa tuân thủ các quy định hoạt động đánh bắt hải sản trái phép, không báo cáo và không quản lý (IUU), xuất khẩu thủy, hải sản của Việt Nam sang thị trường Liên minh châu Âu (EU) giảm 6,5% còn gần 390 triệu USD trong năm 2018; trong 8 tháng đầu năm 2019 chỉ đạt 251 triệu USD.

8vcwsnpuxl-7079-f-joi3ehmn0-tu-c-ca-ng-dn-bnh-nh-w550
Tàu cá của ngư dân Bình Định. Ảnh: Phương Oanh

Sự tổn thất còn phải tính thêm những chi phí phát sinh từ việc các doanh nghiệp xuất khẩu hải sản phải tốn thêm chi phí lưu kho để nước nhập khẩu kiểm tra xuất xứ nguồn gốc. Sản phẩm của nhiều doanh nghiệp không đáp ứng được điều kiện kiểm tra nghiêm ngặt, nên phải tìm kiếm thị trường mới hoặc quay về thị trường nội địa. 

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết: Sau khi nhận “thẻ vàng”, mặt hàng hải sản của Việt Nam đã tụt từ vị trí thứ 2 nhập khẩu vào EU xuống đứng thứ 5 và tỷ trọng của thị trường sụt giảm từ 18% xuống 13%. Ngoài EU, nhiều nước cũng tăng cường kiểm tra thủy, hải sản Việt Nam và giảm số lượng nhập khẩu do người tiêu dùng hạn chế dùng sản phẩm từ nước bị “thẻ vàng” IUU.

Thế nhưng không phải chủ tàu cá nào cũng nhận thức đầy đủ những tổn thất nặng nề do “thẻ vàng” gây ra. 

Đến thời điểm này, ghi nhận trên cả nước có 113 vụ/187 tàu cá với 877 ngư dân bị nước ngoài bắt giữ do vi phạm vùng biển nước ngoài. Nhưng nếu thời gian tới, tàu cá vẫn còn vi phạm thì sẽ bị EC rút “thẻ đỏ”. Điều này đồng nghĩa, thủy hải sản không được xuất khẩu sang các nước EU cũng như các thị trường khó tính như Mỹ.

Hiện nay, cả nước có 1.733/2.618 tàu cá chiều dài từ 24m trở lên; 4.458/28.923 tàu cá từ 15-24m đã tham gia hệ thống giám sát hành trình tàu cá của Trung ương. Tuy nhiên, các lực lượng chức năng vẫn phát hiện không ít tàu cá cố tình “lách luật” như gắn thiết bị giám sát hành trình của tàu mình sang một tàu khác đang nằm trên vùng biển Việt Nam, rồi vào khai thác vùng biển nước ngoài; một số tàu lại phá sóng, không gửi tín hiệu thường xuyên...

Rõ ràng, ngư dân là thành tố quan trọng để triển khai các khuyến nghị của EC, nhưng ý thức chấp hành của một bộ phận ngư dân chưa cao. Để đảm bảo tính ổn định và bền vững cho xuất khẩu thủy, hải sản, ngư dân không còn cách nào khác là phải tuân thủ Luật Thủy sản.

Muốn vậy, các địa phương phải thực sự vào cuộc quyết liệt, chỉ đạo lực lượng Kiểm ngư phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về thủy sản trên các vùng biển. 

Một tín hiệu khả quan là ngay sau khi Nghị định 26/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản có hiệu lực vào ngày 25-4-2019, đến tháng 7-2019, 28 tỉnh, thành ven biển đã hoàn thành cấp hạn ngạch giấy phép khai thác thủy sản cho 100% tàu cá và tàu dịch vụ hậu cần nghề cá. Các doanh nghiệp đã cam kết chống khai thác IUU, chỉ thu mua nguyên liệu từ tàu cá khai thác hợp pháp, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, chỉ nhập khẩu thủy hải sản khai thác có nguồn gốc khai thác hợp pháp...

Mặt khác, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang đàm phán với các nước có vùng biển giáp ranh để tàu cá 2 nước có thể khai thác mà không vi phạm khuyến nghị của EC. 

Đầu tháng 11 tới, đoàn thanh tra của EC sẽ sang làm việc để đánh giá việc khắc phục “thẻ vàng” với nghề cá Việt Nam. Tuy còn một số vướng mắc đang được các cấp, các ngành khẩn trương tháo gỡ, nhưng với hệ thống pháp luật đã hoàn thiện, cơ chế chính sách, quản lý tàu đi vào nền nếp và cả hệ thống chính trị, chính quyền địa phương vào cuộc, tin tưởng rằng EC sẽ thu hồi lại “thẻ vàng”, mở lại thị phần cho thủy, hải sản Việt Nam.

Thanh Thảo