Thứ 4, 01/04/2020, 23:44 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Ngọn đuốc sáng mãi

03/04/2015 - 9:06

Biên phòng - Đầu lối rẽ vào xã Hoài Sơn, huyện Hoài Nhơn, Bình Định là khu di tích lịch sử đặc biệt với tấm bia tưởng niệm ghi: "Nơi đây, Mỹ - Diệm đã sát hại các chiến sĩ cách mạng xã Hoài Sơn vào đêm 25-9-1961". Chính giữa khu di tích là tượng đài được tạo hình như ngọn đuốc biểu trưng cho tinh thần bất khuất, quả cảm của các chiến sĩ cách mạng năm xưa. 

04ic_8a-1.JPG
Khu di tích lịch sử Ngã Ba Đình - nơi người dân Hoài Sơn thường tới thắp hương tưởng nhớ 10 chiến sĩ cách mạng. Ảnh: N.B

Lão thành cách mạng Nguyễn Ánh, một trong hai nhân chứng còn sót lại của vụ sát hại 10 chiến sĩ cách mạng tại Ngã Ba Đình từng chia sẻ với tôi rằng, không bao giờ quên được cái đêm lịch sử ấy: "Những đồng đội của tôi đã anh dũng hy sinh. Tôi may mắn sống sót. Sau cái ngày đẫm máu ấy, tôi quyết tâm theo cách mạng đến cùng".

Ông Ánh bí mật hoạt động cách mạng từ năm 1954. Công việc của ông lúc đó chủ yếu là thông tin liên lạc giữa các cơ sở bí mật. Trong vai nông dân, vừa làm ruộng, lấy củi, hái dừa... ông vừa tìm cách đặt các hộp thư bí mật, chuyển và lấy truyền đơn đưa về các cơ sở cách mạng.

Ngoài việc làm thông tin liên lạc, ông còn trực tiếp vận động nhân dân tham gia cách mạng, đi xin gạo, muối cung cấp cho các cơ sở bí mật của ta hoạt động. Ông từng bị địch bắt tù 3 năm. Ngay sau khi được ra tù (năm 1958), ông đã tìm cách liên lạc với cơ sở bí mật của ta, tiếp tục hoạt động cách mạng. Địch nghi ngờ nhiều lần theo dõi, nhưng không bắt được ông.

Năm 1959, cách mạng gặp rất nhiều khó khăn vì chính quyền Ngô Đình Diệm ban hành luật 10-59, thẳng tay đàn áp những người yêu nước. Nhưng không vì thế mà tinh thần đấu tranh của quân và dân miền Nam nói chung, quân dân xã Hoài Sơn nói riêng bị khuất phục. Các cơ sở cách mạng vẫn được gây dựng và mở rộng, nhiều lần gây tổn thất nặng nề cho địch.

Điển hình là trận tập kích vào trụ sở ngụy quyền xã Hoài Sơn năm 1961, chỉ trong  hai ngày 16 và 17-7, ta đã diệt gọn chốt đầu não và tiêu diệt 53 tên, bắn bị thương 18 tên và bắt sống 13 tên địch. Gần một tháng sau, vào đêm 13-8, các chiến sĩ đặc công và nhân dân huyện Hoài Nhơn đã tiêu diệt 5 tên, trong đó có 2 tên ấp trưởng, ấp phó ác ôn ở xã Hoài Sơn. Trong số 5 tên ác ôn bị tiêu diệt có tên Lê Công là anh ruột của tên xã trưởng Hoài Sơn Lê Văn Luận, két tiếng tàn ác. Ngày hôm sau, tên Luận ra sức lùng sục, khủng bố gắt gao và tìm bắt các chiến sĩ cách mạng đánh đập, tra tấn.

Chiều tối 25-9, ông Ánh đang ăn cơm thì 3 tên dân vệ xộc vào nhà la lớn, rồi lôi ông tới ấp chiến lược. Tơi nơi, ông bị trói vào cùng với 11 chiến sĩ cách mạng thành hai hàng. Người nào cũng đầy vết thương trên người do bị bọn địch tra tấn dã man. Không khí lúc đó thật căng thẳng, bọn địch quát nạt, đấm đá, khủng bố tinh thần.

Ông Ánh nhớ rằng, tên xã trưởng dân vệ nguỵ Lê Văn Luận rít lên: "Chúng mày đã giết anh tao. Tao sẽ giết hết... Ai tin đức Chúa trời thì giơ tay". Giơ tay, nghĩa là đầu hàng, sẽ được tha, được chúng trọng dụng. 12 chiến sĩ cách mạng không ai giơ tay. Bọn ngụy quân bực tức đạp, đánh vào đầu, vào người các chiến sĩ cách mạng.

Sau đó, 27 tên lính lăm lăm súng trong tay dẫn giải 12 chiến sĩ cách mạng đi. Ai cũng nghĩ địch sẽ giải đi bắn, nhưng họ không hề run sợ, khuất phục. Tới cầu Rộc, ông Ánh thấy nút thắt dây trói mình có phần lỏng ra. Ông ôm tay trước ngực, từ từ cởi trói cho mình. Với suy nghĩ "ở đây cũng chết mà chạy cũng chết", ông vùng chạy trong bóng tối. Địch phát hiện ra liền nổ súng bắn xối xả theo hướng ông chạy. Do trời tối, bọn địch không nhìn rõ nên đạn chỉ sượt bên người, ông Ánh tiếp tục chạy. Cuối cùng, ông cũng đến được chòi Tùng - căn cứ cách mạng của ta và bắt đầu thoát ly, hoạt động cách mạng.

Đi tới Ngã Ba Đình, bọn địch điên cuồng xả súng bắn 11 chiến sĩ cách mạng còn lại. Các chiến sĩ cách mạng lần lượt ngã xuống, máu chảy xối xả. Ông Nguyễn Văn Trình may mắn chỉ bị chúng bắn sượt trên đầu. Ông được một đồng đội lúc đó bị địch bắn nát chân nằm đè lên người cởi giúp dây trói nên sau đó đã chạy thoát về căn cứ chòi Tùng.

Trong vụ thảm sát man rợ vào đêm 25-9-1961, 10 chiến sĩ cách mạng đã ngã xuống. Ông Ánh và ông Trình sau đó đã tìm cách liên lạc với cơ sở cách mạng, tiếp tục đấu tranh quyết liệt với kẻ thù, góp phần viết nên trang sử vẻ vang của quân và dân xã Hoài Sơn. Vợ con ông Ánh bị địch ngày đêm theo dõi, đe nạt, nhưng không ai sợ hãi; còn ông Ánh vẫn bền gan đi theo cách mạng, trải qua nhiều cương vị công tác khác nhau.

Sau khi thống nhất đất nước, năm 1979, ông làm ở Ban chủ nhiệm Hợp tác xã nông nghiệp Hoài Sơn. Đến năm 1987, ông nghỉ hưu. Ông là thương binh hạng 3/4, được Nhà nước tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Còn ông Trình trở về quê hương, được bầu làm Chủ tịch UBND xã Hoài Sơn, đến năm 1984 thì nghỉ hưu.

Ghi nhận sự hy sinh anh dũng của 10 chiến sĩ cách mạng, UBND tỉnh Bình Định đã quyết định xây dựng khu tưởng niệm ngay tại Ngã Ba Đình, cửa ngõ duy nhất vào xã Hoài Sơn.
Thu Hằng