Thứ 3, 09/02/2016, 22:40 (GMT+7) Đường dây nóng : (04) 39364407(116) - 091.2011.882

Nghệ thuật ca nhạc dân tộc Chăm

09/02/2012 - 15:18

Biên Phòng - Nghệ thuật ca nhạc Chăm bao trùm lên toàn bộ những hoạt động văn hóa tinh thần của cộng đồng dân tộc này. Âm nhạc Chăm đồng diễn trong các hoạt động lễ hội, tín ngưỡng và sinh hoạt dân dã. Nói đến âm nhạc, có thể chia ra nhiều hình thức hoạt động như: Âm nhạc và múa, âm nhạc với sân khấu, âm nhạc trong các phong tục tập quán và nghi thức tôn giáo...

 6221.jpg.gif
 Hát múa bên tháp Chàm.
Âm nhạc Chăm cũng là một hình thái nghệ thuật hình thành rất sớm, bởi âm nhạc xuất phát từ ngôn ngữ như tiếng nói, tiếng ru, tiếng hú, tù và đến nhịp điệu lao động... đều hình thành những âm điệu độc đáo của âm nhạc. Do đó, âm nhạc sớm phát triển cùng với ngôn ngữ và đời sống xã hội, từ thấp lên cao, từ dân gian lên chuyên nghiệp. Đó là âm nhạc dân gian, âm nhạc tín ngưỡng, âm nhạc cung đình và âm nhạc Chăm đương đại.

Âm nhạc dân gian, nền âm nhạc bản địa mang hơi thở thời đại từ xa xưa, nhất của ngôn ngữ Chăm cổ như: Hát giao duyên, hái hoa, ru em... Tìm về những bài dân ca cổ không có nét nhạc nào mang âm hưởng âm nhạc Ấn Độ rõ nét. Nhưng nếu nhìn lại những bài dân ca mới phát hiện gần đây ở Hữu Đức, Phan Rí, có một số bài mang âm hưởng âm nhạc Ấn Độ rất rõ rệt.

Trong nhạc hát, nhất là vốn dân ca có nhiều hình thức như: Đồng dao, hát đố, giao duyên, hò vè, ngâm, kể... Nhưng ở người Chăm có một loại trường ca kể chuyện là Hò vãi chài. Đây là loại trường ca có tính diễn xướng sân khấu cao.

Phần nhạc sàn, đồng bào Chăm chủ yếu sử dụng là nhạc khí, gõ như trống Ki-năng, Ba-ra-nưng, kèn Sa-ra-nai, đàn kéo vĩ Kơnhi... Ngoài ra, ở trung tâm văn hóa Chăm còn lưu giữ một số nhạc khí như sáo, đàn tranh. Tuy nhiên, đồng bào ít dùng. Có lẽ đây là sự du nhập từ Trung Hoa hay người Việt vào nhạc khí cổ truyền Chăm. Nói chung, những nhạc khí phổ biến là nhạc khí của người Chăm. Các nhạc khí này được quy định nghiêm khắc trong việc tham gia vào các hoạt động tinh thần, tín ngưỡng của đồng bào.

Âm nhạc Chăm phát triển từ dân gian, tín ngưỡng, tôn giáo đã thể chế hóa, có luật chơi riêng cho từng hình thức ca hát, từng loại nhạc khí. Khi âm nhạc Chăm phát triển thịnh hành thì có nhiều trường ca kể chuyện bằng âm nhạc, xuất hiện cùng với nghệ thuật kịch múa và sân khấu.

Xuân Nguyễn