Thứ 3, 25/07/2017, 19:33 (GMT+7) Đường dây nóng : (04) 39364407(116) - 091.2011.882

Mũi nhọn kinh tế nơi “cổng trời” Mường Lống

11/07/2017 - 17:07

Biên phòng - Từ thị trấn Mường Xén, vượt 50km đường đèo núi bồng bềnh mây gió, một bên là núi cao, một bên là vực thẳm, sau hơn 2 giờ đồng hồ, chúng tôi có mặt tại xã Mường Lống, huyện biên giới Kỳ Sơn. Với độ cao gần 1.500m so với mực nước biển, thời tiết quanh năm mát mẻ, cây cối tốt tươi. Mường Lống từ lâu được coi là “cổng trời” nơi miền Tây xứ Nghệ, trước đây là “thủ phủ” của cây thuốc phiện. Ngày nay, Mường Lống được coi là “vương quốc” của mận tam hoa, loài cây góp phần đem lại cuộc sống ấm no cho đồng bào dân tộc nơi đây.

d7hf_16a
Ông Lầu Chia Lồng (người đứng) hướng dẫn bà con chăm sóc cây mận tam hoa. Ảnh: Lê Xuân Trình

Mường Lống có 15 bản với hơn 600 hộ dân tộc Mông và một số hộ người Kinh dưới xuôi lên sinh sống ở bản trung tâm của xã. Địa chỉ chúng tôi đến khi lên Mường Lống là Công ty Cổ phần Dược liệu Mường Lống tại bản Mường Lống 1. Trước mắt chúng tôi là những tốp công nhân người dân tộc Mông đang chăm chỉ làm việc trên các triền núi, bên những vườn cây mận tam hoa đang vào mùa thu hoạch. Tiếp chúng tôi, Giám đốc Công ty - ông Lầu Chia Lồng, người có uy tín trong vùng DTTS ở địa bàn chia sẻ về những thành quả cũng như những khó khăn mà đồng bào các dân tộc nơi đây đã trải qua để có được ngày hôm nay.

Ông Lồng nhớ lại, từ những năm 90 của thế kỷ trước, Mường Lống được xem là “thủ phủ” của cây thuốc phiện, bởi nơi đây hầu hết các hộ người dân tộc Mông đều có vườn trồng loại cây “chết người” này và thu nhập từ việc bán nhựa, quả thuốc phiện là nguồn thu nhập chính của đồng bào. Mùa trồng thuốc phiện bắt đầu từ tháng 9, tháng 10, đến tháng 3 năm sau thì thu hoạch. Nếu đến Mường Lống thời điểm đó, vào dịp mùa xuân sẽ thấy một vùng đất bạt ngàn hoa anh túc. Thu hoạch xong sẽ có người đến tận nhà thu mua, sau đó họ đưa đi đâu không ai rõ.

Năm 1996, Đảng và Nhà nước chủ trương xóa bỏ cây thuốc phiện. Ở Nghệ An, Mường Lống là điểm đầu tiên thực hiện theo chủ trương này. Đến năm 1997, Mường Lống xóa được cây thuốc phiện, thay vào đó là trồng giống mận tam hoa và đào không hạt. Đây là thời kỳ mà cuộc sống dân bản gặp rất nhiều khó khăn, vì xưa nay người Mông chỉ biết trồng thuốc phiện để bán lấy tiền. Cũng vì vậy, công cuộc vận động bà con xóa bỏ cây thuốc phiện để trồng các loại cây khác phải tiến hành hàng năm trời mới xong.

Tuy nhiên, nhờ chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, không bao lâu sau, các giống cây trồng đem lại hiệu quả. Ngoài trồng cây ăn quả, bà con dân tộc thiểu số ở Mường Lống còn biết đầu tư chăn nuôi gia súc, gia cầm. Ngày nay, mận tam hoa, gà đen, lợn đen, đào không hạt, cùng với những loại cây dược liệu quý trở thành những đặc sản của Mường Lống, là những thứ hàng hóa đem lại nguồn thu nhập ổn định cho đồng bào trong vùng.

Bên cạnh nỗ lực xóa bỏ cây thuốc phiện, Nhà nước tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho Mường Lống.  Giáo dục, y tế, an sinh xã hội ở Mường Lống được đảm bảo, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, giá trị sản xuất nông lâm nghiệp, dịch vụ tăng theo các năm. Trang trại nông thôn phát triển khá ở quy mô vừa và nhỏ. Hệ thống giao thông được Nhà nước đầu tư, đã có đường ô tô trải nhựa, đường bê tông và hệ thống điện lưới đã về tận thôn, bản. Xe tải chở mận tam hoa đã về tận trung tâm xã.

Ông Lầu Chia Lồng cho biết thêm, cây mận tam hoa của Mường Lống ngày nay có nguồn gốc từ Bắc Hà, Lào Cai, do công của ông Lầu Bá Chơ, nguyên Trưởng ban định canh, định cư huyện Kỳ Sơn đem về trồng từ năm 1991 thay thế dần cây thuốc phiện. Theo ông Lồng, về kỹ thuật trồng, chăm sóc, để có trái mận tam hoa chất lượng, mẫu mã đẹp, đảm bảo được yêu cầu thu mua của thương lái thì người trồng phải nắm vững đặc điểm của cây mận tam hoa, điều kiện về thổ nhưỡng, thời tiết, từ đó việc trồng và chăm sóc phải tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật khắt khe, tỉ mỉ.

Mận tam hoa là cây thân gỗ, phân cành nhiều, ưa thời tiết mát mẻ, có khả năng chịu hạn cao. Cây có lá đơn, mép nguyên, rụng lá vào mùa đông. Hoa trắng, đẹp, nở vào đầu xuân, quả đỏ tươi, đỏ đậm, mọng nước. Trước tiên là việc chọn giống, phải chọn cây khỏe mạnh không sâu bệnh, có thể trồng bằng cây ghép có bầu đất hoặc cây rễ trần.

Tiêu chuẩn cây giống: Cây con rễ trần tuổi từ 12 – 24 tháng, chiều cao cây từ 35cm trở lên, đường kính gốc từ 0,6 - 0,8cm, đường kính cành ghép đo trên mắt ghép 2cm từ 0,6 - 0,7cm. Cây giống không sâu bệnh, cụt ngọn. Mật độ, khoảng cách trồng cây mận 5m hoặc 5x4m (khoảng 400-500 cây/ha). Đất xấu trồng mau, đất tốt trồng thưa hơn. Thời gian trồng phù hợp nhất là từ tháng 12 đến tháng giêng năm sau. Thời kỳ này có thể trồng rễ trần, nghĩa là đánh cây lên, rũ hết đất; nếu có đất bùn ao tốt nhúng vào rễ bùn, sau đó bó thành từng bó 10, 20 cây, sau vài ngày trồng vẫn có thể sống 100%.

Mặc dù năm nay, mận tâm hoa được mùa, được giá, nhưng ông Lầu Chia Lồng vẫn canh cánh nỗi lo, đó là việc thương lái vào tận gốc thu mua mận non với giá cao. Nhiều gia đình đã bán hết, mặc dù mận chưa đến chính vụ thu hoạch.

Ông Lồng trăn trở: “Với giá 7.000 đồng/kg mận non, họ mua số lượng nhiều lắm, không cần chọn, chỉ cần cân lên là họ trả tiền, nhiều quả xanh non chưa ăn được, không biết họ mua làm gì, ai cũng thấy lạ, nhưng bán được giá, bà con vẫn bán cho thương lái”.

Cũng theo ông Lồng, đây là lần đầu tiên có thương lái đến thu mua mận non với số lượng lớn và trả giá cao như vậy. Thấy mận bán được giá, dân bản rất phấn khởi, nhưng nếu họ không mua nữa thì cũng lo vì nhiều nhà đã thu hoạch sẵn, chờ thương lái đến mua rồi. Chính quyền xã vẫn chưa thể xác định chính xác những thương lái này là ai và số mận non được chuyển đi đâu, để làm gì?

Chia tay chúng tôi, ông Lầu Chia Lồng đau đáu nỗi lo, mong muốn chính quyền các cấp cần nhanh chóng vào cuộc làm rõ việc thu mua mận non bất thường trên của thương lái, tránh để các đối tượng xấu lợi dụng gây bất ổn ở địa phương. Đồng thời, để quản lý hoạt động thu mua nông sản, các ban, ngành, địa phương nên hướng dẫn bà con thận trọng trong việc thu hái mận non, bảo đảm đầu ra ổn định cho cây mận tam hoa...

Lê Xuân Trình