Thứ 7, 21/10/2017, 00:45 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Mối họa sạt lở đất ở đồng bằng sông Cửu Long

15/05/2017 - 20:43

Biên phòng - Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đang diễn biến hết sức phức tạp, với tần suất ngày càng gia tăng, gây hậu quả nặng nề. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã thống kê được 265 điểm sạt lở trải dài trên 450km bờ sông, bờ biển trên địa bàn các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long, uy hiếp nghiêm trọng đến ổn định dân sinh và phát triển kinh tế - xã hội.

x4a3_14b
Cán bộ, chiến sĩ Đồn BP Gành Hào gia cố lại một số đoạn kè bị hư hỏng. Ảnh: Hồ Phúc

Sạt lở đe dọa hằng ngày

Tại tỉnh An Giang, chỉ trong vòng vài ngày, tình trạng sạt lở bờ sông Vàm Nao, đoạn đi qua ấp Mỹ Hội, xã Mỹ Hội Đông, huyện Chợ Mới xảy ra rất nhanh và diễn tiến phức tạp đã uy hiếp sự an toàn của 100 hộ dân trong khu vực. Cụ thể, ngày 20-4-2017, tại khu vực tổ 12, ấp Mỹ Hội xuất hiện vết nứt dài 70m trên tuyến giao thông liên xã dọc theo bờ sông và nhiều vết nứt khác trên nền các nhà dân phía bờ sông.

Ngày hôm sau, các vết nứt trên tiếp tục mở rộng và xuất hiện thêm nhiều vết nứt mới. Bờ sông Vàm Nao cũng bị sạt lở nghiêm trọng với chiều dài 70m, vách sạt thẳng đứng, lấn sâu về phía bờ 35m. Sạt lở đã nhấn chìm hoàn toàn 16 căn nhà và cắt đứt tuyến đường liên xã. Sau đó, sạt lở tiếp tục diễn biến phức tạp, lấn sâu về phía bờ và mở rộng về hai bên cung sạt, uy hiếp nghiêm trọng tính mạng và tài sản của 92 hộ dân trong khu vực. Tính đến nay, 108 hộ dân sống ở khu vực này đã phải di dời khẩn cấp. Để ổn định lâu dài, xã Mỹ Hội Đông có thể phải di dời dân ở vùng lân cận do nguy cơ tiếp tục xảy ra sạt lở. Đến thời điểm này, ước tính thiệt hại do sạt lở bờ sông Vàm Nao khoảng 88 tỉ đồng.

Có thể nói, An Giang là một trong những địa phương đang phải đối mặt với tình trạng sạt lở đất nghiêm trọng. Vào năm 2012, hiện tượng sạt lở xảy ra ở cả bờ hữu của sông Hậu và sông Tiền, làm sập hoàn toàn 35 căn nhà, uy hiếp 171 hộ dân và làm hư hỏng nhiều cơ sở hạ tầng quan trọng. Cùng nằm bên bờ sông Tiền, tỉnh Đồng Tháp cũng hứng chịu hậu quả nặng nề của tình trạng sạt lở. Năm 2014 và 2015 liên tiếp xảy ra nhiều vụ sạt lở bờ tả sông Tiền tại địa phương này đã ảnh hưởng trực tiếp đến trên 500 hộ dân, làm hư hỏng 1 cầu cảng, 1 trụ neo tàu và uy hiếp 2 bồn dầu.

Trong khi đó, tại tỉnh Bạc Liêu, từ đầu năm đến nay, những con sóng cao bất thường liên tiếp đổ sập xuống hệ thống kè đê biển Gành Hào (thị trấn Gành Hào, huyện Đông Hải) khiến cho bờ kè này bị gẫy 47m dầm mũ hất sóng bằng bê tông cốt thép; sập đường hành lang dài 65m, rộng 10m phía sau lưng kè; sạt lở 390m2 mái kè đã được bảo vệ bằng cấu kiện bê tông. Ngoài ra, đê biển Gành Hào, kè Nhà Mát, thành phố Bạc Liêu cũng bị sóng đánh hư hỏng, đe dọa cuộc sống của hàng trăm hộ dân sống gần đê và hoạt động của Đồn BP Nhà Mát. Một số đoạn kè xuất hiện hố sụt, cầu Chiên Túp 1 bị sụp lún nghiêm trọng. Trước tình trạng đó, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu đã ban hành Quyết định số 354/QĐ-UBND ngày 2-3-2017, công bố Lệnh khẩn cấp về thiên tai gây sạt lở nghiêm trọng, uy hiếp an toàn đối với kè Gành Hào và Nhà Mát.

Là tỉnh cực Nam của Tổ quốc, với 3 mặt tiếp giáp biển, trong vòng 8 năm qua, Cà Mau phải hứng chịu những tổn hại nặng nề do tình trạng biển lấn gây sạt lở trên diện rộng. Từ năm 2009, tuyến đê biển Tây và biển Đông ở Cà Mau đều bị sóng biển tấn công dữ dội, làm sạt lở tới 19km chiều dài tại các khu vực Hương Mai, Tiểu Dừa, thuộc xã Khánh Tiến, huyện U Minh; Vàm Đá Bạc, ấp Kinh Hòn, xã Khánh Bình Tây, huyện Trần Văn Thời và huyện Kênh Mới, làm 700 ngôi nhà của người dân bị ảnh hưởng.

Theo kết quả đo đạc của cơ quan chức năng, tại khu vực này, mỗi năm biển lấn sâu vào đất liền 20-25m. Sóng biển gây sạt lở và đánh sập nhiều công trình, nhà ở của dân, trong đó, Trạm Kiểm soát Biên phòng Đá Bạc, thuộc Đồn Biên phòng Sông Đốc bị đánh sập hoàn toàn. Tiếp đến, đầu năm nay, đê biển Đông bị sạt lở dài 10km, sâu vào đất liền 45-50m, gây ảnh hưởng tới 100 nhà dân ở 2 huyện Năm Căn và Ngọc Hiển.

Còn tại tỉnh Sóc Trăng, vào năm 2016, sạt lở đê biển Vĩnh Châu lấn sâu vào đất liền 30m, đe dọa 400 nhà dân ở xã Vĩnh Hải, thị xã Vĩnh Châu. Ngoài ra, bờ sông huyện Kế Sách bị sạt lở với chiều dài gần 1,5km, gây ảnh hưởng tới 123 nhà dân.

qszr_14a
Tình trạng sạt lở "tấn công" cả các khu vực trồng cây chắn sóng. Ảnh: CTV

Quy hoạch chỉnh trị bờ sông, bờ biển là yêu cầu cấp bách

Đánh giá nguyên nhân gây sạt lở bờ sông và bờ biển, các chuyên gia cho rằng, tình trạng này xảy ra là do tác nhân của biến đổi khí hậu và tác động tiêu cực của con người. Qua khảo sát địa hình và kiểm tra hiện trường các điểm sạt lở ở bờ sông Tiền và sông Hậu cho thấy, đất ở đây thành phần sa bồi mềm yếu, kết cấu địa chất rời rạc dễ bị xói trôi. Bên cạnh đó, nhiều công trình nhà cửa, hạ tầng được xây dựng sát bờ sông theo tập quán sinh sống của người dân làm gia tăng khả năng gây trượt, lở. Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khác như: Hàm lượng bùn cát suy giảm do sự khai thác quá mức của con người. Theo báo cáo của Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, năm 2013, tổng lượng bùn cát đọng lại trên các tuyến sông vùng đồng bằng sông Cửu Long khoảng 3 triệu mét khối, trong khi tổng lượng cát bị khai thác trong năm là 28 triệu mét khối.

Để khắc phục tình trạng sạt lở ở đồng bằng sông Cửu Long, nhiều chuyên gia về lĩnh vực này cho rằng, giải pháp trước mắt là phải rà soát, đánh giá, sắp xếp thứ tự ưu tiên các khu vực đang có diễn biến sạt lở nguy hiểm, hoặc có nguy cơ sạt lở cao ảnh hưởng trực tiếp đến các khu dân cư, cơ sở hạ tầng quan trọng. Đồng thời, lập dự án đầu tư xử lý các trọng điểm sạt lở bờ sông, bờ biển vùng đồng bằng sông Cửu Long, trong đó kết hợp hài hòa giữa giải pháp phi công trình và công trình.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng, bên cạnh các giải pháp trên, cần thiết phải lập quy hoạch chỉnh trị bờ sông, bờ biển vùng đồng bằng sông Cửu Long để xác định và quản lý hiệu quả hành lang ven sông, ven biển làm cơ sở để thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển, hạn chế rủi ro thiên tai.

Bích Nguyên