Thứ 4, 17/10/2018, 08:05 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Lối ra nào cho “rác” tồn đọng tại các cảng biển?

07/10/2018 - 8:27

Biên phòng - Thời gian gần đây, hàng nghìn container phế liệu bị “bỏ quên” tại các cảng biển. Nhiều lô hàng phế liệu nhập khẩu không đáp ứng các điều kiện quy định về bảo vệ môi trường nên doanh nghiệp đã không đến làm thủ tục hải quan, hoặc không được cơ quan Hải quan giải quyết thủ tục thông quan, dẫn đến tình trạng tồn ứ tại các cảng biển, gây ô nhiễm môi trường.

jabi_14a
BĐBP Hải Phòng phối hợp với Cảnh sát điều tra tội phạm về môi trường, Công an thành phố Hải Phòng tiến hành kiểm tra chất thải rắn chứa trong 3 container trên tàu Fortune Navigator tại cảng Chùa Vẽ, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Lê Đồng

Gần 6.000 container “rác” tồn đọng

Đó là số lượng container phế liệu nhập về tại các hải cảng biển lớn của Việt Nam vừa được Bộ Tài nguyên và Môi trường thông tin trong cuộc họp báo quý II-2018 vào ngày 17-7-2018. Theo báo cáo của Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường, tính đến cuối tháng 6-2018, chỉ tính riêng tại các cảng ở thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng đã có gần 6.000 container phế liệu nhập khẩu tồn đọng.

Trong đó, tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh tồn đọng khoảng 4.480 container (riêng cảng Cát Lái là 3.464 container), trong số này có hơn 2.000 container tồn đọng trên 90 ngày. Tại Hải Phòng có khoảng 1.244 container rác tồn đọng, trong đó có 737 công-te-nơ tồn đọng trên 90 ngày.

Theo ông Hoàng Văn Thức, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường: “Việc tồn đọng các container phế liệu nhập khẩu tại các cảng biển đang là mối quan tâm lớn của xã hội làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các cảng, chậm lưu thông hàng hóa, giảm dung lượng bãi chứa container, đồng thời, ảnh hưởng đến hoạt động của ngành Hải quan, ảnh hưởng đến hoạt động của các hãng tàu, khiến chi phí của doanh nghiệp gia tăng. Đặc biệt, lượng rác tồn đọng tại các cảng biển có nguy cơ tổn hại đến môi trường của Việt Nam, gây tốn kém cho ngân sách khi buộc phải tiêu hủy các container rác vô chủ”

Mới đây, tại cảng Hải Phòng, 5 container loại 40 feet chứa phế liệu nhập khẩu rác thải nhựa bốc mùi hôi thối. Theo thông tin trên vận đơn, các container này ghi là phế liệu nhựa, nhưng khi lực lượng Hải quan mở ra thì đó là rác thải nhựa, nước lênh láng và bốc mùi hôi thối. Điều đáng nói, đây chỉ là 5 trong số nhiều container tồn đọng quá 90 ngày được ghi là phế liệu nhựa, tại cảng biển thành phố Hải Phòng. Được biết, các container này có nguồn xuất phát từ Australia. Do chủ hàng tại Hồng Kông gửi cho 1 doanh nghiệp Việt Nam, nhưng doanh nghiệp này đã từ chối nhận lô hàng trên.

Không chỉ có cảng Hải Phòng, mà ngay cả ở các cảng tại thành phố Hồ Chí Minh cũng đang tồn ứ hàng nghìn container quá 90 ngày. Đại diện Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn cho rằng, việc giải phóng trên 3.000 container hàng phế liệu tồn đọng tại cảng không hề đơn giản.

Quản lý và kiểm soát chặt chẽ phế liệu nhập khẩu

Theo lực lượng chức năng, việc xử lý, tiêu huỷ các container phế liệu tồn đọng gặp rất nhiều khó khăn, do các loại phế liệu rất độc hại, chi phí tiêu huỷ rất lớn. Ngoài ra, chi phí lưu công, lưu bãi rất lớn, nên nhiều doanh nghiệp bỏ luôn, không đến làm thủ tục thông quan. Việc nhập khẩu và sử dụng phế liệu nhập khẩu nếu không được quản lý, kiểm soát chặt chẽ sẽ bị lợi dụng để đưa chất thải vào nước ta, gây ô nhiễm môi trường, nhất là tại các cảng biển.

Thượng tá Trần Thanh Đức, Phó Chỉ huy trưởng Nghiệp vụ, BĐBP thành phố Hồ Chí Minh cho biết: “Thực hiện Quy chế phối hợp giữa Bộ Chỉ huy BĐBP thành phố Hồ Chí Minh và Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong đó có nội dung kiểm soát hoạt động nhập khẩu phế liệu vào các cảng biển thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Chỉ huy BĐBP thành phố đã quyết liệt chỉ đạo các đơn vị chủ động phối hợp với lực lượng Hải quan tăng cường công tác trao đổi thông tin, phối hợp hành động trong điều tra, xác minh, xử lý vi phạm.

Đặc biệt, hai đơn vị đã tăng cường các biện pháp điều tra cơ bản, thu thập thông tin có liên quan, nhằm cảnh báo, dự báo và áp dụng các biện pháp phòng ngừa từ xa, đồng thời làm tốt công tác kiểm tra, kiểm soát nhằm ngăn chặn tình trạng nhập khẩu rác thải công nghiệp về Việt Nam, nhất là ở khu vực Tân Cảng Cát Lái”.

w2sb_14b
Lô hàng phế liệu không đạt tiêu chuẩn nhập khẩu bị phát hiện tại cảng Đình Vũ, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Lê Đồng

Trước tình hình trên, tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về tình hình nhập khẩu phế liệu vào Việt Nam và các giải pháp quản lý, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu Bộ Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường đối với hoạt động nhập khẩu và sử dụng phế liệu làm nguyên liệu sản xuất.

Theo đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài nguyên và Môi trường không cấp mới, không gia hạn giấy xác nhận đối với đơn vị nhận ủy thác nhập khẩu phế liệu, chỉ xem xét cấp mới, cấp lại giấy xác nhận đối với đơn vị nhập khẩu phế liệu để sử dụng trực tiếp làm nguyên liệu sản xuất, khi đơn vị chứng minh được nhu cầu và năng lực sử dụng phế liệu; không cấp phép nhập khẩu phế liệu về chỉ để sơ chế.

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính chỉ đạo cơ quan Hải quan tập trung lực lượng cho thông quan nhanh các lô hàng phế liệu nhập khẩu của tổ chức, cá nhân đã có Giấy chứng nhận, Giấy xác nhận đủ điều kiện bảo vệ môi trường trong nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất còn hiệu lực và hạn ngạch nhập khẩu.

Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công thương rà soát, bổ sung quy định về việc tạm dừng các hoạt động tạm nhập, tái xuất, quá cảnh, trung chuyển hàng hóa là phế liệu nhập khẩu vào lãnh thổ Việt Nam theo quy định của pháp luật; kiên quyết buộc tái xuất các lô hàng lợi dụng nhập khẩu phế liệu để đưa chất thải vào Việt Nam và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Lê Đồng - Đức Thắng