Thứ 3, 28/01/2020, 09:10 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Lời giải mang tính đột phá cho vấn đề người di cư

10/03/2016 - 15:28

Biên phòng - Trong nỗ lực nhằm khai thông bế tắc cho việc giải quyết cuộc khủng hoảng nhập cư tồi tệ nhất ở châu Âu, Liên minh châu Âu (EU) đã nhất trí với những đề xuất của Thổ Nhĩ Kỳ trong thỏa thuận tiếp nhận người nhập cư bị trục xuất khỏi Hy Lạp.

zlyhv2wgpr-46030_f804a0fd-b2ed-101b-9ed3-411d79be6192@yahoo.com_ap_921999068739_wide
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Đô-nan Tu-xcơ (giữa) bắt tay Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Đa-vô-tu-glu (hàng đầu, thứ hai từ trái sang) tại Hội nghị thượng đỉnh bất thường của EU ngày 7-3 ở Brúc-xen. Ảnh: AP

Thỏa thuận này, nếu được ký, sẽ đặt dấu chấm hết cho tình trạng nhập cư bất hợp pháp vào EU từ Trung Đông qua tuyến đường Tây Ban-căng và cho phép khôi phục hiệu lực của Hiệp ước tự do đi lại trong khối Sen-ghen.

Canh bạc của EU

Tại cuộc họp với các nhà lãnh đạo của 28 nước thành viên EU ở Brúc-xen (Bỉ) hồi đầu tuần, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ A-mét Đa-vu-tô-glu đã phác thảo những đề xuất nhằm dàn xếp cuộc thương lượng về giải quyết người tị nạn Xy-ri bị mắc kẹt ở biên giới Hy Lạp. Theo đề xuất này, Thổ Nhĩ Kỳ đồng ý tiếp nhận người nhập cư bị trục xuất khỏi Hy Lạp, trên nguyên tắc một đổi một, tức là Thổ Nhĩ Kỳ chỉ chịu tiếp nhận người tị nạn Xy-ri từ Hy Lạp với điều kiện EU phải tái định cư cho một trường hợp tương ứng từ Thổ Nhĩ Kỳ.

Đổi lại, An-ca-ra đề nghị EU phải nhanh chóng giải ngân khoản tiền 3 tỷ euro (3,3 tỷ USD) đã hứa cấp cho Thổ Nhĩ Kỳ theo thỏa thuận ký tháng 11-2015, đồng thời yêu cầu EU tăng gấp đôi khoản tiền hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ từ nay đến năm 2018. Quan trọng hơn là EU phải sớm thực thi cơ chế miễn thị thực với công dân Thổ Nhĩ Kỳ tới các nước EU cũng như đẩy nhanh các cuộc đàm phán về việc nước này gia nhập EU. An-ca-ra cũng đề nghị EU hỗ trợ kỹ thuật trong việc ngăn dòng người tị nạn. Ngoài ra, các bên dự định sẽ cùng làm việc để cải thiện tình hình nhân đạo ở Xy-ri.

Những đề xuất và cam kết của Thổ Nhĩ Kỳ trong thỏa thuận mới không khác nhiều so với thỏa thuận về hợp tác chung trong giải quyết khủng hoảng nhập cư mà An-ca-ra đã ký với EU hồi tháng 11-2015. Cuộc gặp thượng đỉnh giữa các nhà lãnh đạo của 28 nước thành viên EU và Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Đa-vu-tô-glu vừa qua là dịp để hai bên chốt lại tất cả các cam kết để bắt tay ngay vào thực hiện.

Châu Âu bất lực?

Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken đánh giá thỏa thuận EU - Thổ Nhĩ Kỳ là bước đột phá trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc khủng hoảng nhập cư ở châu Âu, trong bối cảnh nội bộ EU đang chia rẽ sâu sắc về cách đối phó với dòng người di cư ồ ạt tràn vào châu lục. Tuy nhiên, bà Méc-ken cũng cho rằng cần thêm thời gian để các nước EU nhất trí về những điều khoản chi tiết. Các nhà lãnh đạo EU sẽ nhóm họp lại tại Hội nghị thượng đỉnh thường kỳ vào tuần tới (ngày 17 và 18-3) để thảo luận về những đề nghị gây tranh cãi này, trước khi có thể đi đến thỏa thuận cuối cùng.

Tuy nhiên, một số ý kiến chỉ trích EU đang lệ thuộc vào An-ca-ra để giải quyết khủng hoảng nhập cư. “Canh bạc” của EU trong việc đạt thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ được cho là nhiều rủi ro vì chưa có gì đảm bảo thỏa thuận này đủ để giúp EU ngăn dòng người nhập cư tràn vào châu Âu. Trong khi đó, khoản tiền hỗ trợ của EU dành cho Thổ Nhĩ Kỳ có thể bị lãng phí.

Ý kiến khác cho rằng việc Brúc-xen tìm cách đóng cửa con đường di cư từ Ban-căng cho thấy rõ sự bất lực của châu Âu trước khủng hoảng. Và Thổ Nhĩ Kỳ cũng không bỏ qua cơ hội này để nâng giá" cuộc “mặc cả” với EU nhằm đẩy nhanh quá trình xin gia nhập liên minh này. Đó cũng chính là cái giá mà châu Âu phải trả để xây dựng “pháo đài”, như tờ “Libération” (Giải phóng) của Pháp nhận xét.

Chính sách mở cửa đón nhận người nhập cư của Đức đã thất bại và EU buộc phải dựa vào Thổ Nhĩ Kỳ để ngăn chặn dòng người tị nạn. Thủ tướng Lúc-xăm-bua Xa-vi-ê Bét-ten cho rằng việc giao cho Thổ Nhĩ Kỳ một vai trò quan trọng như vậy có nguy cơ dẫn đến việc phá vỡ các giá trị cơ bản của EU. Bản dự thảo thỏa thuận cuối cùng yêu cầu đề cập việc “đóng cửa tuyến đường Tây Ban-căng”. Với điều kiện này, phải chăng châu Âu đang chính thức khép cổng.

Nguy cơ xuất hiện tuyến đường di cư mới

Với cái bắt tay giữa EU và Thổ Nhĩ Kỳ, con đường nhập cư vào châu Âu qua các nước Ban-căng sẽ bị “xóa sổ”. Con đường này do Áo và các nước thuộc Nam Tư cũ lập nên nhằm ngăn chặn dòng người di cư vượt biển Hy Lạp để tới Tây Bắc Âu. Tuy nhiên, các quốc gia khác lo ngại rằng việc đóng cửa biên giới Ban-căng có thể khiến họ trở thành tuyến đường mới cho người di cư. “Nút chai” của tuyến đường phía Bắc hiện giờ nằm ở biên giới giữa Hy Lạp và Ma-xê-đô-ni-a - nước láng giềng của Bun-ga-ri, nơi hàng nghìn người di cư đã mắc kẹt tại đây nhiều tuần qua.

Cùng với Bun-ga-ri, các nước khác (trong đó có I-ta-li-a) cũng lo ngại về nguy cơ xuất hiện các dòng người di cư không chỉ từ Li-bi mà cả những người di cư vượt biển A-đri-a-tích từ An-ba-ni, nước giáp với Hy Lạp, bất chấp thỏa thuận giữa EU và Thổ Nhĩ Kỳ, theo đó An-ca-ra sẽ nhận lại những người nhập cư bất hợp pháp đến Hy Lạp.

Không chỉ có chung 470 km đường biên giới với Hy Lạp, Bun-ga-ri còn chung 260 km biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ, nơi mà giới chuyên gia cho rằng có thể sẽ chịu áp lực trong những tháng tới. Bun-ga-ri hiện đang mở rộng hàng rào dây thép gai đài 30 km thêm 130 km nữa. Tháng 2 vừa qua, Quốc hội nước này đã ban hành đạo luật cho phép quân đội có quyền lực lớn hơn để hành động ở khu vực biên giới.

Trong khi đó, I-ta-li-a cũng đang có những bước đi chuẩn bị để ngăn chặn bất cứ dòng người di cư nào vượt biển trực tiếp từ Hy Lạp hoặc An-ba-ni - nước không phải là thành viên EU nhưng có chung đường biên giới dài 280 km với Hy Lạp. Tuyến đường biển lâu đời giữa An-ba-ni và Pu-gli-a (nằm ở “gót ủng của I-ta-li-a”) vốn bị những kẻ buôn ma túy tận dụng từ lâu, rất có thể sẽ bị những kẻ buôn người khai thác. Đây cũng sẽ là thách thức lớn mà châu Âu phải đối mặt.

Có thể thấy thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ mới chỉ là giải pháp tình thế để giải tỏa phần nào sức ép từ cuộc khủng hoảng nhập cư tồi tệ ở lục địa già. Về lâu dài, châu Âu vẫn cần tìm cách tiếp cận mới nhằm giải quyết căn nguyên gây ra cuộc khủng hoảng.

Nguyệt Ánh