Thứ 7, 23/11/2019, 06:24 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Lễ Kathina của người Khmer

29/10/2016 - 11:30

Biên phòng - Đối với cộng đồng người Khmer Nam bộ, chùa không những là trung tâm sinh hoạt tôn giáo, mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa của họ. Vì mọi hoạt động trong các lễ hội luôn gắn chặt với ngôi chùa. Lễ Kathina (lễ dâng y cà sa hay dâng bông) chính là một trong những lễ hội thể hiện rõ nhất nét cố kết cộng đồng và sự hết lòng của người Khmer với bổn sóc và ngôi chùa.

573t_9a
 Những hàng bông sặc sỡ trong ngày lễ Kathina. Ảnh: Phương Nghi

Lễ Kathina được đồng bào Khmer tổ chức hằng năm, thời điểm diễn ra xê dịch trong vòng 1 tháng sau ngày mãn hạ (bắt đầu từ ngày 15-9 đến -15-10 âm lịch). Các chùa sẽ ấn định một ngày cụ thể rồi thông báo cho phật tử ngày làm lễ Kathina. Lễ Kathina nhằm cầu cho phum sóc yên vui hạnh phúc, gia đình bình an, cầu cho mưa thuận gió hòa. Vật phẩm không thể thiếu trong lễ Kathina truyền thống để dâng lên sư sãi là áo cà sa, bình bát để sư sãi khất thực và vở viết... Để tiến hành lễ Kathina theo đúng nghĩa thì đây là những vật phẩm truyền thống không thể thay thế.

Cộng đồng người Khmer Nam Bộ nói chung, cộng đồng người Khmer Sóc Trăng nói riêng thường tổ chức lễ Kathina trong 2 ngày. Ngày đầu tiên tại chùa, các sư sãi đọc kinh cầu nguyện để phum sóc an lành, cầu phúc cho mọi người gặp nhiều may mắn. Ngày thứ 2, đồng bào phật tử trong phum sóc tổ chức một đám rước quanh phum sóc và xung quanh chánh điện như minh chứng cho lòng thành của họ trước khi làm lễ dâng y cà sa lên sư sãi. Nghi thức lễ Kathina được tiến hành theo nghi thức Phật giáo. Trước tiên chọn những cô gái đẹp bưng những cây bông rực rỡ, lung linh sắc màu được trang trí sợi tua rua, gương tròn nhỏ, tiền giấy. Sau khi phật tử rước cây bông quanh phum sóc và xung quanh chánh điện mới làm lễ dâng y cà sa lên sư sãi.

Hòa thượng Tăng Nô, Phó Trưởng ban Hội đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh Sóc Trăng, trụ trì chùa Khléang cho biết, thông thường vật phẩm dâng lên cho sư sãi trong lễ Kathina là những thứ lễ vật truyền thống như áo cà sa, bình bát để sư khất thực, nhu yếu phẩm... Ngoài ra, nhiều gia đình còn cúng cho chùa những kỷ vật khác như giường, bàn ghế, tủ, ti vi... để tỏ lòng thành kính của họ đối với nhà chùa, cũng như góp phần trang bị vật dụng cho chùa. "Để tăng thêm phần long trọng cho lễ Kathina, nhiều gia đình còn kết hợp thêm các loại hình nghệ thuật truyền thống như tổ chức hát, múa Rô băm, Dù kê..." - hòa thượng Tăng Nô nói.

Trong vài năm gần đây, lễ Kathina của đồng bào Khmer Sóc Trăng được tổ chức lớn hơn, do đời sống kinh tế của bà con khá hơn và được sự quan tâm của các cấp chính quyền, đoàn thể chú trọng bảo tồn, khôi phục các loại hình nghệ thuật truyền thống.

Theo ông Sơn Sal, A cha chùa Luông Bassac Bãi Xàu (huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng), trung bình hằng năm, mỗi chùa có từ 3 - 5 đám dâng y cà sa. Thậm chí còn có nhiều đám của phật tử ở các phum sóc và tỉnh ,thành lân lận. Vì là lễ dâng y lên sư sãi của bổn chùa nên việc tiến hành tốn rất nhiều chi phí, mọi thứ phải chuẩn bị kỹ càng từ rất lâu. Thế nhưng, chi phí cao không làm họ thui chột đi tinh thần với văn hóa dân tộc, vì với họ, chi phí càng cao đồng nghĩa với việc lễ Kathina của gia đình họ, dòng họ được tổ chức chu đáo và thành công.

Chúng tôi chứng kiến tham gia lễ Kathina của gia đình ông Tăng Súa cùng với 7 hộ khác trong ấp Đại Nghĩa Thắng (xã Đại Tâm, Mỹ Xuyên, Sóc Trăng) tổ chức thật náo nhiệt. Một đoàn người với đủ mọi lứa tuổi già trẻ, gái trai, ăn mặc thật đẹp tiến hành dâng lễ tại chùa Chén Kiểu (Sà Lôn). Đoàn có cả chú khỉ Hanuman nhảy múa, có dàn nhạc ngũ âm rộn ràng và hàng trăm cây bông (hoa), cây cảnh được trang trí bằng những sợi dây bằng nhựa lấp lánh theo bước chân của cư dân phum sóc. Những thiếu nữ được chọn xếp thành hai hàng rước, bưng hai hàng bông lấp lánh đi cùng đoàn trước khi về chùa để dâng lên sư sãi... Anh Tăng Rô Tha (con ông Súa) cho biết, muốn tổ chức đám rước Kathina, gia đình anh đã lên kế hoạch và đề nghị với nhà chùa từ nhiều năm trước, nhưng đến nay mới có vinh hạnh cùng những hộ khác tiến hành lễ. "Được tổ chức lễ Kathina như hôm nay là niềm tự hào và nguyện ước của mỗi gia đình người Khmer, thỏa niềm ước nguyện của lòng thành kính, lòng sùng đạo của cả gia đình, dòng họ với chùa cũng như gìn giữ văn hóa truyền thống dân tộc" - anh Rô Tha nói.

Tuy tốn nhiều chi phí như vậy, nhưng không phải gia đình, dòng họ nào trong phum sóc muốn tổ chức là được, mà phải có sự đồng ý, chấp thuận của vị sư cả trong chùa và của cả phum sóc.

Lễ Kathina, nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống cộng đồng người Khmer cũng là dịp cộng đồng tổ chức quyên góp để đắp đường, tu sửa trường học, nhà tăng, nhà hội... Qua đó cho thấy, ý thức cộng đồng của người Khmer rất cao.

Phương Nghi

Liên kết hữu ích