Thứ 4, 22/05/2019, 05:40 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Lao đao vì... tín dụng đen

29/09/2016 - 0:07

Biên phòng - Thiếu tiền để sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt hằng ngày, nhiều hộ dân ở huyện Ia Pa (Gia Lai) phải vay nóng. Lãi mẹ đẻ lãi con, chẳng mấy chốc nợ chồng lên nợ khiến nhiều người lâm vào tình cảnh khốn cùng, nghèo càng nghèo thêm, khi phải gồng mình trả lãi cho các chủ nợ. Thậm chí có trường hợp số tiền lãi đã gấp 3 lần số tiền nợ gốc.

l5zs_14a
Chị Rcom Nhơk đã phải trả gần 200 triệu đồng tiền lãi cho số nợ 78 triệu đồng của mình trong gần 3 năm. Ảnh: Quốc Dinh

Vay với lãi suất "cắt cổ"

Theo số liệu tổng hợp của UBND huyện Ia Pa, có 8/9 xã trong huyện xảy ra tình trạng vay nợ nặng lãi. Hiện toàn huyện có 672 hộ vay tín dụng đen và không có khả năng chi trả. Trong đó, xã Ia Tul có 89 hộ dân vay nặng lãi với tổng số nợ trên 3,2 tỷ đồng và tổng số lãi lên đến gần 2 tỷ đồng. Xã Chư Mố có 139 hộ dân vay nặng lãi với tổng số nợ trên 2 tỷ đồng và tổng số tiền lãi lên đến 29 tỷ đồng. Xã Ia Kdăm có 173 hộ dân vay nặng lãi với tổng số nợ trên 4 tỷ đồng và tổng số lãi lên đến trên 15 tỷ đồng. Những trường hợp này chủ yếu là các hộ nghèo, cận nghèo vì không có vốn để làm ăn hoặc chữa bệnh nên họ phải đi vay nặng lãi… Số tiền vay được thống kê trên toàn huyện là hơn 18 tỷ đồng, nhưng số tiền lãi tính đến thời điểm hiện tại là hơn 58 tỷ đồng, tổng cả gốc và lãi là hơn 76 tỷ đồng.

Chẳng phải ít, mà cả hàng trăm trường hợp người dân trên địa bàn  huyện Ia Pa, Gia Lai vướng vào vòng xoáy của tín dụng đen khiến họ khánh kiệt. Nhiều trường hợp lãi mẹ đẻ lãi con phải bán nhà trả nợ như ở xã Ia Broái (huyện Ia Pa). Chuyện vay nợ lãi suất cao không mới, có từ khoảng 5-6 năm nay. Những người dân vay tiền chủ yếu để chữa bệnh, đầu tư phân bón cây trồng và xây nhà, hay sản xuất, kinh doanh. Ban đầu, các chủ nợ giao hẹn với "con nợ" khi nào vào mùa thu hoạch thì sẽ đến nhà thu mua nông sản với giá thấp hơn giá thị trường 5 - 7 giá. Bên cạnh đó, cứ mỗi tháng chủ nợ sẽ đến lấy tiền lãi với lãi suất từ 30.000 - 60.000 đồng/triệu/tháng.

Trường hợp chị Rcom Nhơk (trú tại buôn Tong Ố, xã Ia Broái), một điển hình bị vòng xoáy tín dụng đen làm cho khánh kiệt. Do không có đất ở nên vợ chồng chị đã tìm đến nhà một đầu nậu vay 43 triệu đồng để mua đất xây nhà với lãi suất 30 ngàn đồng/triệu/tháng. Để mở rộng sản xuất, chị tiếp tục vay của một thương lái khác 35 triệu đồng để mua rẫy canh tác với lãi suất 50 ngàn đồng/triệu/tháng.  "Với lãi suất mà người ta tính thì hằng tháng mình phải trả lãi cho họ gần 3 triệu đồng. Vợ chồng mình đi làm rẫy, làm thuê, vào mùa mỗi người cũng kiếm được 300-400 nghìn đồng một ngày chứ không ít. Nhưng số tiền đó cũng chỉ đủ để trả tiền lãi rồi mua gạo ăn. Tiền gốc vẫn chưa trả được" - chị Nhơk kể và cho biết thêm, từ thời điểm vay tiền đầu năm 2013 đến hiện tại, chị đã phải trả gần 200 triệu đồng tiền lãi cho các chủ nợ từ số nợ 78 triệu đồng của mình, trong khi tiền gốc vẫn chưa trả.

Cùng chung hoàn cảnh là anh Kpă Tin (buôn Boăi, xã Ia Broái), anh vay nợ của bà Linh (chủ nợ của xã này) từ năm 2013 với số tiền 30 triệu đồng, đến nay số nợ cả gốc lẫn lãi đã lên 66 triệu đồng. Do gia đình anh không có khả năng chi trả, anh Tin buộc phải bán đất, bán nhà để trả nợ.

Bà Rơlan H'Ja (buôn Tơ Khế, xã Ia Tul) cho biết: "Trong buôn có nhiều người vay nợ lãi suất cao. Nhà mình cũng vay hơn 30 triệu đồng, mỗi tháng phải trả lãi 900.000 đồng. Nhưng nhà mình còn đỡ hơn vì cứ bán mì, ngô là trả hết. Nhiều nhà không có gì bán nên phải bán đất để trả nợ".

Hệ lụy

fbkh_14b
Bà R'lan H'ja kể chuyện vay nặng lãi. Ảnh: Quốc Dinh

Trao đổi với chúng tôi, ông Siu Sứ, Chủ tịch UBND xã Ia Tul cho biết, khi người dân đi vay tín dụng đen thì không cần làm hồ sơ thủ tục rườm rà. Các chủ nợ làm “hợp đồng” rất nhanh và cho vay ngay lập tức đáp ứng được nhu cầu cấp thiết của người dân. Các chủ nợ cũng sẵn sàng cung ứng vật tư, giống cây trồng cho những ai có nhu cầu.

Trong khi đó, người dân muốn vay vốn ngân hàng thì thủ tục rườm rà, đòi hỏi đầu tư đúng mục đích hoặc cho vay theo các gói nhất định như vay vốn xây nhà, vay vốn kinh doanh... Đôi khi nhu cầu người dân muốn vay để tiêu dùng hay vay chữa bệnh thì không thể vay được vì trước khi giải ngân, ngân hàng sẽ kiểm tra xem người dân sử dụng tiền có đúng mục đích hay không. Bên cạnh đó, việc giải ngân diễn ra trong thời gian dài không giải quyết kịp thời nhu cầu của người dân.

Cũng theo ông Sứ: "Vấn đề một số bà con vay nợ với lãi suất cao thực sự là một bài toán khó đối với chính quyền xã. Lợi nhuận từ sản xuất không đủ để trả nợ, tính đến hiện tại đã có gần 10 hộ phải bán đất sản xuất để trả nợ rồi. Điều chúng tôi lo lắng nhất lúc này là một số bà con mất đất sản xuất sẽ rất dễ xảy ra tệ nạn xã hội hoặc bị một số thế lực xấu lôi kéo, dụ dỗ làm điều vi phạm pháp luật". 

Ngoài ra, ông Sứ cho biết, chính quyền xã đang tiến hành xác minh làm rõ việc các hộ nghèo khi được cấp bò chính sách cũng đã bị các chủ nợ xiết nợ. Ông Tô Văn Hữu, Chủ tịch UBND xã Ia Broăi cũng cho biết, một số hộ trên địa bàn dù thiếu đất sản xuất, nhưng đã phải bán đất cho thương lái để trừ nợ. Cụ thể như nhà ông Kpă Tin phải bán đất thổ cư, Ksor Muên phải bán đất rẫy… Ông Hữu cảnh báo: "Nếu tình trạng tín dụng đen còn hoành hành, người dân vừa mất nhà, mất đất sản xuất, lại vừa thiệt hại lớn về thu nhập khi phải bán nông sản cho chủ nợ với giá thấp, như vậy thì sẽ không bao giờ thoát được cái nghèo".

Thượng tá Dương Văn Long, Trưởng Công an huyện Ia Pa cho biết: Công an huyện đã tiến hành xác minh, làm rõ thông tin về việc người dân tham gia vay tiền của các chủ tín dụng đen. Tuy nhiên, theo Khoản 1, Điều 163, Bộ luật Hình sự quy định: "Người nào cho vay với mức lãi suất cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ 10 lần trở lên có tính chất chuyên bóc lột, thì bị phạt tiền từ một lần đến 10 lần số tiền lãi hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến một năm", thì lãi suất mà các chủ nợ cho người dân vay chưa đủ để truy cứu trách nhiệm hình sự.

Quốc Dinh