Thứ 3, 19/11/2019, 22:43 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Khủng hoảng ở Xy-ri sẽ đi về đâu?

19/10/2015 - 13:50

Biên phòng - Ngay sau khi Nga tuyên bố tham chiến tại Xy-ri, ngày 30-9, theo đề xuất của Nga, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã triệu tập Hội nghị Bộ trưởng của 15 nước thành viên về việc giải quyết xung đột ở Trung Đông-Bắc Phi và ứng phó với sự uy hiếp của chủ nghĩa khủng bố khu vực. Điều đáng phải suy ngẫm là, Hội nghị này được triệu tập trong bối cảnh Nga quyết định không kích lực lượng Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ngay trên lãnh thổ Xy-ri. 

dlny_25-1.jpg
Máy bay ném bom Su-34 của Nga trên bầu trời Xy-ri. Ảnh: Reuters

Việc triệu tập Hội nghị cấp Bộ trưởng của HĐBA LHQ là một sự chứng nhận của cộng đồng quốc tế về việc Nga đã gián tiếp chống lại phe đối lập vũ trang Xy-ri. Cho dù Mỹ và đồng minh phương Tây có bằng lòng hay không, thì trên thực tế, việc triệu tập Hội nghị này đã thừa nhận sự hiện diện của Quân đội Nga tại Xy-ri, tạo điều kiện cho sự can thiệp quân sự của Nga vào cuộc nội chiến đầy máu lửa tại nước này.

Cuộc chiến tranh tàn khốc tại Xy-ri thực sự là một cuộc chiến tranh ủy nhiệm giữa các cường quốc phương Tây. Nếu không có sự ủng hộ của Mỹ và phương Tây đối với quân nổi dậy, thì Quân đội của Chính phủ Xy-ri đã quét sạch quân nổi dậy và đất nước Xy-ri đã không rơi vào thảm cảnh tồi tệ như bây giờ. Đồng thời, nếu không có sự che chắn và ủng hộ hết lòng của Nga, thì Chính phủ của Tổng thống Ba-sa An Át-xát không thể trụ vững đến ngày hôm nay. Có thể khẳng định, nguyên nhân sâu xa các nước phương Tây ủng hộ và nuôi dưỡng quân nổi dậy Xy-ri, là vì phương Tây hi vọng dựa vào quân nổi dậy để lật đổ Chính phủ hợp pháp của Tổng thống Át-xát.

Sự thật đã chứng minh rằng, đây là một quyết định sai lầm, lực lượng vũ trang phe nổi dậy, nếu không muốn nói là một đội quân ô hợp đến từ nhiều thành phần khác nhau, phức tạp, không thống nhất, có cả lực lượng khủng bố, làm cho quân nổi dậy mất đi sự ủng hộ là chỗ dựa tinh thần. Mặc dù A-rập Xê-út và một số quốc gia A-rập Trung Đông đã giúp đỡ quân nổi dậy, nhưng Xy-ri đã nhận được sự ủng hộ to lớn của I-ran, do đó, cuộc chiến tranh tại Xy-ri không chỉ là cuộc chiến tranh ủy nhiệm giữa các cường quốc phương Tây, mà còn là cuộc chiến tranh giữa các cường quốc trong khu vực Trung Đông.

Hiện nay, Xy-ri đã rơi vào cuộc đối đầu về quân sự. Bất luận là Quân đội Chính phủ Xy-ri hay quân nổi dậy chống Chính phủ, đều không có khả năng giành thắng lợi mang tính quyết định. Chính vì lẽ đó, việc Nga công khai tham chiến, trên thực tế là tạo điều kiện tiên quyết để phá vỡ cục diện đối đầu quân sự hiện nay ở Xy-ri. Chắc chắn là, với sự ra quân mạnh mẽ của Nga, Quân đội Xy-ri nhất định sẽ khôi phục lại vị thế và sức mạnh của mình để chuẩn bị cho những đòn phản công quyết liệt với quy mô lớn vào quân nổi dậy và lực lượng khủng bố IS. Nga trên thực tế đã sử dụng phương châm "Lấy chiến tranh để thúc đẩy hòa bình", lớn tiếng tuyên bố tham gia vào nội chiến tại Xy-ri, từ đó khiến phương Tây không thể không thừa nhận sự tồn tại lực lượng quân sự của Mát-xcơ-va ở khu vực Trung Đông, không thể không trực tiếp cùng với Nga giải quyết vấn đề Xy-ri.

Đối với Nga, không nhất thiết phải hỗ trợ chế độ của Tổng thống B.Át-xát. Tuy nhiên, từ tình hình hiện nay, nếu Nga từ bỏ chính quyền Át-xát, Nga sẽ mất đi điểm tựa chiến lược ở Trung Đông, điều này đối với Mát-xcơ-va là không thể chấp nhận. Hơn nữa, ngay cả khi Nga từ bỏ chế độ Át-xát, thì vẫn không có khả năng để giải quyết xung đột tại Xy-ri. Hiện nay, có một sự thật nhãn tiền là, tại Xy-ri, không có bất kỳ một tổ chức chính trị nào, không có bất kỳ một nhân vật chính trị nào có đủ bản lĩnh để thay thế Tổng thống B.Át-xát. Nói một cách khác, ngay cả khi Nga muốn phế truất Át-xát, thì điều kiện tiên quyết là phải chấm dứt chiến tranh và khôi phục sự ổn định của Xy-ri. Chỉ đến lúc đó mới có thể nói đến vấn đề "thay tướng giữa dòng".

Trong khi đó, Tổng thống Nga V.Pu-tin nhận định: "Không ai ngoại trừ Tổng thống B. Át-xát và lực lượng dân quân của ông đang thực sự chiến đấu chống Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng trên lãnh thổ Xy-ri".

Nếu Mỹ trực tiếp đưa quân vào Xy-ri, thì sẽ không nhận được sự ủng hộ của các nước phương Tây. Trong hoàn cảnh này, cho chính quyền của Tổng thống B.Át-xát tiếp tục tồn tại và thực hiện giải quyết xung đột bằng biện pháp đối thoại hòa bình, đó là sự lựa chọn hợp lí và duy nhất của Mỹ. Nga đã chọn đúng thời cơ, đề nghị HĐBA LHQ triệu tập Hội nghị Bộ trưởng của 15 nước thành viên giải quyết vấn đề Xy-ri, rất có lợi để giải quyết xung đột tại quốc gia Trung Đông này. Tuy nhiên, lợi ích chiến lược của Nga ở Trung Đông là không thể lung lay và mục tiêu của Mỹ là lật đổ chế độ của Tổng thống B.Át-xát là không bao giờ thay đổi, do đó, Hội nghị Bộ trưởng khó có thể đạt được sự đồng thuận, nhưng dù thế nào đi nữa, thì Hội nghị này đã giúp làm tan đi cuộc đối đầu quân sự trên chiến trường Xy-ri giữa hai cường quốc quân sự lớn nhất thế giới.

Hiện tại, Xy-ri đã trở thành biển lửa, xung đột nội chiến đã đến bước không thể dừng lại. Các nước phương Tây rất bức xúc mong muốn giải quyết vấn đề Xy-ri. Nga hi vọng các nước phương Tây có thể bằng ảnh hưởng của mình, thuyết phục phe đối lập ở Xy-ri ngồi vào bàn đàm phán với Chính phủ hợp pháp Át-xát, với Mỹ và phương Tây, thì đây là một thách thức lớn. Nga có thể thay mặt chính quyến Át-xát, hoặc có thể nói thẳng ra là, trên một chừng mực nhất định nào đó, Nga là người quyết định đến vận mệnh của chế độ Át-xát, còn phương Tây có thể thuyết phục được phe chống đối Chính phủ ngồi vào bàn đàm phán hay không, mới là điều thế giới mong đợi. Hàng loạt cuộc "cách mạng màu" do Mỹ và phương Tây phát động, cùng với việc sử dụng vũ lực để xuất cảng "Giá trị quan của nước Mỹ" ra thế giới đã làm nhiều nước rơi vào khủng hoảng đến thê thảm, như Li-bi, Xy-ri, I-rắc, U-crai-na...

Mỹ sử dụng bạo lực để lật đổ các chế độ hợp pháp, đưa phe nhóm đối lập thân Mỹ lên nắm quyền, nhưng các chính quyền mới này, bất kỳ lúc nào cũng có thể lại được thay thế bằng một chính quyền mới khác. Đây là một vòng luẩn quẩn vô tận do Mỹ tạo ra, nó làm cho nhiều đất nước khốn khổ kia bị chia cắt, rơi vào vòng xoáy bạo lực triền miên, chiến tranh và chết chóc.

Nga đã chính thức lao vào cuộc nội chiến Xy-ri, đối với Mát-xcơ-va thì đây là một cuộc phiêu lưu quân sự, nhưng nó là sự lựa chọn tất yếu về chính trị, là cách duy nhất để bảo vệ lợi ích chiến lược của mình ở Trung Đông. Còn với Mỹ, Quốc hội nước này đã bắt đầu tiến hành điều tra khả năng các cơ quan tình báo mắc sai sót, trong việc xác định quy mô và ý định can thiệp quân sự của Nga vào Xy-ri.

Tuy vậy, các quan chức tình báo và cả Chính phủ Mỹ hầu như bất ngờ trước tốc độ và sự quyết liệt của Tổng thống Nga Pu-tin trong việc sử dụng sức mạnh không quân, cũng như một danh sách các mục tiêu không kích của Nga bao gồm cả lực lượng đối lập được Mỹ hậu thuẫn tại Xy-ri, các động thái tăng cường can thiệp quân sự đầy bất ngờ của Nga tại Xy-ri đã "đẩy" chiến lược Trung Đông của Tổng thống Ô-ba-ma tới chỗ bị hoài nghi và phơi bày sự suy giảm trong ảnh hưởng của Mỹ tại Trung Đông và Bắc Phi. Việc thiếu thông tin và phân tích đáng tin cậy có thể tác động tiêu cực hơn nữa tới nỗ lực của Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma trong việc đưa ra phản ứng về vấn đề Xy-ri, để giành lại thế chủ động từ người Nga.
Nguyễn Ngọc Điệp (Tổng hợp từ báo chí nước ngoài)