Chủ nhật, 08/12/2019, 18:34 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Hiệu quả từ những cánh đồng mẫu lớn ở Gia Lai

16/06/2015 - 13:35

Biên phòng - Những cánh đồng mía trải dài tít tắp, máy cày, máy bừa chạy thẳng sức, không còn bị ngăn cách bởi những bờ lô. Đã qua rồi cái thời mỗi nhà khoanh một miếng nhỏ vài sào, canh tác manh mún, thô sơ. Thay vào đó là cánh đồng mía rộng cỡ hàng chục héc-ta, cá biệt có cánh đồng rộng đến cả trăm héc-ta... 

vi9m_14a-1.jpg
Mía được thu hoạch bằng máy tại vùng nguyên liệu của Nhà máy đường An Khê ở xã Kong Bla, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai.
 
Góp đất trồng mía

Ông Tống Văn Giang, ở xã Đăk Hlơ (Kbang, Gia Lai) có trong tay 4ha đất. Cách đây chừng vài ba năm, gia đình ông trồng mía theo lối canh tác truyền thống nên năng suất chỉ đạt từ 55-60 tấn mía cây/ha, tương đương mỗi vụ, ông chỉ thu hoạch được 20 triệu đồng/ha. Đấy là chưa kể đến chuyện lúc nào cũng cuống lên để tìm nhân công trồng, chăm sóc, thu hoạch mía. Đã có không ít lần, ông Giang  muốn "giải nghệ", thế nhưng ở cái xứ sở nắng cháy da người này, không trồng mía thì chỉ có thể thay thế bằng cây sắn (mì), thu nhập còn thấp hơn, nên ông Giang đành phải chấp nhận theo cây mía đắp đổi qua ngày...

Thời cơ chỉ thực sự đến với người trồng mía ở huyện Kbang và các vùng lân cận khi Nhà máy đường đưa ra chủ trương đầu tư trồng mía cánh đồng mẫu lớn, canh tác hoàn toàn bằng máy cơ giới nhằm tiết kiệm công sức cho nông dân, giảm chi phí. Chủ trương này đã đem đến cho người nông dân những lợi ích trước mắt và cả lâu dài. Việc canh tác cây mía hoàn toàn khác với trước đây, bởi canh tác theo dây chuyền, bà con không phải vất vả ở khâu "chạy công", "chạy lệnh" nhập mía vào nhà máy vào mùa thu hoạch.

Cùng với 27 hộ có đất liền kề, ông Tống Văn Giang đã liên kết góp được 27ha đất để trồng mía cánh đồng mẫu lớn. Do nhận thức được nhiều lợi ích mang lại từ việc trồng mía bằng cánh đồng mẫu lớn, ông Nguyễn Cao Trí, ở xã Kon Lơng Khơng (Kbang) tự nguyện góp 5ha đất cùng 4 hộ khác có đất liền kề để thành một cánh đồng rộng 14ha. Cách đây 2 năm, mỗi héc-ta đất trồng mía của ông Trí chỉ cho thu hoạch chừng 50 tấn/ha, năm nào thuận lợi thì được 60 tấn/ha.

Vậy mà vụ thu hoạch này, nhờ trồng mía theo dự án cánh đồng mía mẫu lớn, năng suất mía cây dự kiến đạt khoảng 90 tấn/ha, tiền lời theo đó tăng gấp đôi, từ 30 triệu đồng lên 60 triệu đồng/ha. Tính sơ sơ vụ thu hoạch mía năm nay, ông Trí bỏ túi chừng 300 triệu đồng. Đấy là chưa kể chuyện được hỗ trợ đầu tư, ưu tiên cho thu hoạch trước, rồi thu hoạch bằng máy cắt mía... Chính điều này cũng góp phần giảm hao hụt khi thu hoạch mía và tránh được những tác động xấu về mặt kỹ thuật, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng mía vụ sau.

Cũng giống như ông Giang, ông Trí, ông Nguyễn Văn Trọng, ở xã Tân An, huyện Đăk Pơ cũng được hưởng lợi từ việc góp đất tham gia cánh đồng mía mẫu lớn. Nhà ông Trọng chỉ có chừng 4 sào đất manh mún nên trồng cây gì cũng không hiệu quả. Hưởng ứng chủ trương của nhà máy, ông Trọng cùng 50 hộ gia đình lân cận bàn bạc thống nhất cùng góp đất để trồng mía. Cánh đồng chung này, sau khi phá bỏ bờ vùng, bờ thửa, có diện tích rộng tới 33,5ha, được canh tác bằng máy cơ giới. Cùng với những chính sách ưu tiên đầu tư từ Nhà máy đường An Khê, sau thu hoạch, gia đình ông Trọng được ăn chia tới 38 tấn mía cây, tăng gần gấp đôi so với trước.

Là một "vua mía" ở huyện Kon Chro, sở hữu 150ha đất trồng mía, ông Lê Văn Dũng, ở xã Yang Nam, cùng với 5 hộ góp thành 200ha đất để trồng mía. Theo số liệu từ Nhà máy đường An Khê, vụ năm nay, ông Dũng bán cho nhà máy 23.000 tấn mía cây. Hàng năm, ông Dũng thu lợi từ 3-5 tỷ đồng từ tiền bán mía. Ông Dũng chia sẻ, việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất là đúng đắn và đây là con đường duy nhất đưa nông nghiệp nước ta phát triển đi lên.

Theo tính toán của ông Dũng, chỉ riêng việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất sẽ giảm được 50% chi phí đầu tư. Thông thường phải mất 100 công lao động để bón phân cho 1ha đất mía thì máy làm 1 ngày bón được 4ha. Chưa nói đến chuyện lao động ngày càng khan hiếm. Hàng năm, cứ vào vụ trồng mía hay thu hoạch, các gia đình phải chạy đôn, chạy đáo tìm kiếm nhân công, gây ảnh hưởng rất lớn đến tính thời vụ. Việc tập trung bà con góp đất làm cánh đồng mía mẫu lớn vừa giải quyết được thói quen canh tác manh mún, nhỏ lẻ, đồng thời giải quyết tình trạng thiếu lao động tại địa phương.

Ngoài ra, việc cày sâu không lật, đất sẽ không bị rửa trôi màu, vừa giữ được dưỡng chất, vừa giữ được độ ẩm lâu dài và điều quan trọng hơn, việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất giúp tăng năng suất lên khoảng gần 30% so với bình thường.  

Ông Dũng cho biết, thời gian tới, ông sẽ đích thân sang Thái Lan mua sắm cho riêng mình một chiếc máy thu hoach mía trị giá hàng chục tỷ đồng. Để phục vụ cho việc thu hoạch mía bằng máy móc cơ giới, người tỷ phú nông dân này đã ấp ủ phương án từ 5 năm trước đó. Điều đầu tiên, theo ông Dũng là phải "thiết kế đồng ruộng" bằng phẳng hơn, rộng lớn hơn, xử lý triệt để chướng ngại vật như gốc cây, đồi, đá, bờ vùng bờ thửa... tạo thuận lợi cho việc trồng, chăm sóc, thu hoạch mía bằng máy móc cơ giới.

Ông Dũng chia sẻ, một trong những cái khó lớn nhất đối với người nông dân đó chính là thói quen, tập quán sản xuất theo lối truyền thống, năng suất thấp. Điều này chỉ có thể thay đổi khi nông dân nhìn thấy rõ những lợi ích đem lại từ mô hình cánh đồng mẫu lớn. Từ những thành công của "vua trồng mía" Lê Văn Dũng, nhiều hộ dân trong vùng đã liên kết với nhau, đưa cơ giới hóa vào sản xuất để đạt năng suất, chất lượng cao.

Hưởng lợi đủ đường

Theo ông Nguyễn Hoàng Phước, Trưởng phòng Đầu tư, nguyên liệu Nhà máy đường An Khê cho biết, vùng nguyên liệu của nhà máy hiện có khoảng 20.000ha, cho năng suất tương đương 1,4 triệu tấn mía cây mỗi niên vụ. Hiện nay, công suất nhà máy đang chạy là 12.000 tấn mía cây/ngày, theo định hướng, đến năm 2016, nhà máy sẽ nâng công suất lên 18.000 tấn/ngày. Điều cần thiết đầu tiên là phải đáp ứng đủ từ 1,8 - 2 triệu tấn mía cây/năm để cung cấp nguyên liệu cho nhà máy.

Trong khi diện tích vùng nguyên liệu không thể mở rộng ra hàng năm thì việc thâm canh, đưa giống mía năng suất cao, cơ giới hóa vào sản xuất để tăng năng suất là yêu cầu bắt buộc. Nhà máy khuyến khích bà con nông dân áp dụng các tiến hộ khoa học kỹ thuật đồng bộ như lựa chọn giống mía mới, phân bón, cơ giới hóa vào đồng ruộng để thâm canh đạt năng suất 80 tấn mía cây/ha/vụ (tăng 15 tấn).

Đồng thời, thay thế dần số diện tích manh mún bằng những cánh đồng mẫu lớn, đưa cơ giới hóa vào sản xuất, ổn định cho vùng nguyên liệu khoảng 15.000ha/năm. Như vậy, từ niên vụ mía 2015-2016 trở đi sẽ có khoảng 15.000ha đất, đủ khả năng đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng.

Cái lợi ích lớn nhất của người nông dân là nhận được những hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư trực tiếp của nhà máy (không tính lãi và được trừ tiền sau khi thu hoạch). Cụ thể, với những cánh đồng mẫu lớn từ 10ha trở lên, mỗi héc-ta đất sẽ được Nhà máy hỗ trợ 50 tấn phân hữu cơ, trị giá 50 triệu đồng. Bên cạnh đó, nông dân còn được ưu tiên cấp vốn đầu tư như giống, phân bón, cày bừa, chăm sóc sớm. Đặc biệt là ưu tiên trong khâu thu hoạch cho cả một chu kỳ trồng mía 5 năm.

Nông dân được hưởng lợi ngay từ khâu làm đất trồng mía, được nhà máy giảm 10% đơn giá cơ giới hóa, chưa kể giá nhà máy đưa ra thấp hơn hoặc bằng so với giá thị trường, người dân tiết kiệm được 750 nghìn đồng/ha. Nhờ chính sách đầu tư tạo nhiều thuận lợi cho người nông dân, kích thích nhiều hộ dân có điều kiện tích tụ ruộng đất để trồng mía. Đối với những hộ không có điều kiện thì dồn điền với các gia đình liền kề, tạo thành những cánh đồng mía rộng lớn hàng chục héc-ta.

Nhờ đó, chỉ trong 2 năm qua, đã có 1.000ha mía của bà con nhân dân trên địa bàn các huyện phía Đông tỉnh Gia Lai như An Khê, Đắk Pơ, Kbang, Kon Chro được đầu tư trồng theo kiểu cánh đồng mẫu lớn. Và cũng chính nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật một cách toàn diện từ khâu trồng, chăm sóc, bón phân cho đến thu hoạch đều bằng máy móc cơ giới nên năng suất của những cánh đồng mẫu lớn này tăng đột biến lên gần gấp đôi so với trước đây (120 tấn mía cây/ha). Cá biệt, có những nhóm hộ đạt đến 150 tấn/ha như nhóm hộ của ông Lê Văn Dũng, ở xã Yang Nam (Kon Chro, Gia Lai).

Những kết quả nêu trên cho thấy sự cần thiết hình thành nên những cánh đồng mẫu lớn cũng như sự liên kết chặt chẽ giữa "các nhà" với nhau, nhằm tăng năng suất, tăng thu nhập cho bà con nông dân.
Kim Nga - Quốc Dinh