Thứ 3, 26/09/2017, 10:44 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Gia Lai: Nông dân đổ nợ vì bị lừa

10/07/2017 - 16:45

Biên phòng - Được Công ty Phú An Khang ký hợp đồng, làm quy trình bài bản từ cung cấp hạt giống, bán vật tư, bao tiêu sản phẩm, người dân nghe bùi tai, hăng hái đổ tiền đầu tư trồng bí đao, chanh dây. Thế nhưng, đến lúc thu hoạch, công ty vẫn bặt vô âm tín. Hệ quả là hàng trăm tấn bí đao giống Đài Loan nằm chất đống tại xã Ia Glai, huyện Chư Sê, Gia Lai. Còn nông dân thì hoang mang vì phải gánh một “đống nợ” từ trên trời rơi xuống…

ehap_14
Người dân đem bí đao chất đống bên quốc lộ 14.  Ảnh: Quốc Dinh

Bị “bùng” hợp đồng

Gần một tháng nay, nhiều nông dân ở xã Ia Glai mang cả đống bí đao ra quốc lộ 14 bày bán, giá rẻ như cho không. Chị Nguyễn Thị Hoa (thôn Hương Phú, xã Ia Glai) tố khổ: “Gia đình tôi trồng 2,5ha bí đao xanh giống Đài Loan và bí đỏ. Mùa thu hoạch đã qua hơn một tháng vẫn không bán được cho ai. Tôi đành đem ra quốc lộ 14 ngồi bán cho khách đi đường. Thôi thì vớt vát được đồng nào hay đồng ấy! Các chú vào mà coi, bí đao đang hư thối đầy đồng”.

Nói rồi chị Hoa dẫn chúng tôi đến các vườn trồng bí của người dân ở địa phương. Đập vào mắt chúng tôi là hàng nghìn quả bí đao xanh từ 10-15kg nằm la liệt trên ruộng không được thu hái, nhiều quả bắt đầu mọng nước, hư hỏng.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, cơ sự bắt đầu từ việc Công ty Cổ phần Phú An Khang Tây Nguyên (có địa chỉ tại TP Pleiku, Gia Lai) ký hợp đồng “hợp tác đầu tư sản xuất và thu mua quả bí xanh giống Đài Loan” với các hộ dân địa phương. Theo hợp đồng, công ty này bán hạt giống với mức 7 triệu đồng/ha, cho nợ 50% tiền phân bón và cam kết bao tiêu sản phẩm với giá 5.000 đồng/kg bí bò dưới đất, 5.500 đồng/kg bí leo giàn. Tuy nhiên, khi quả bí vào mùa thu hoạch, công ty lặn mất tăm khiến nông dân điêu đứng. Bí thu hoạch chẳng biết bán cho ai, đành nhìn hàng trăm tấn bí đao thối rữa ngoài đồng.

Trao đổi với chúng tôi, anh Nguyễn Văn Hào, ở thôn Nông Trường, xã Ia Glai cho biết, sau khi ký hợp đồng với Công ty Phú An Khang, gia đình anh đã lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt của Israel, mua vật tư, chi phí sản xuất lên tới 300 triệu đồng cho 6ha bí đao xanh. Đến kỳ thu hoạch, sản lượng ước tính 360 tấn, tính theo giá hợp đồng thu được gần 2 tỷ đồng. Anh Hào chua chát nói: “Tôi gọi điện cho công ty vào thu mua. Họ hẹn 2 - 3 ngày rồi không thấy đâu. Những lần sau họ bảo đang bận đi mua hàng, lúc lại bảo đi Trung Quốc… Cuối cùng, họ cắt đứt liên lạc, tôi đành bỏ mặc bí hư thối”.

Làm việc với chúng tôi, ông Nguyễn Đức Phi, Chủ tịch UBND xã Ia Glai cung cấp thông tin: Trên địa bàn xã có rất nhiều hộ trồng bí, trong đó, 8 hộ trồng diện tích lớn (18,5ha) bí. Do đây là hợp đồng người dân ký với doanh nghiệp không qua xã, một số khác ký hợp đồng miệng nên khó giải quyết.

Còn ông Nguyễn Văn Hợp, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Chư Sê cho biết: “Phòng có liên hệ mời công ty xuống làm việc để giải quyết cho dân, nhưng họ không xuống. Về số lượng cụ thể bao nhiêu hộ trồng, diện tích ra sao thì rất khó xác định, do dân tự ý trồng không báo cáo xã”.

Để tìm hiểu sự vụ, chúng tôi đã đến số nhà 127 Lý Thường Kiệt, TP Pleiku, Gia Lai (địa chỉ Công ty Cổ phần Phú An Khang Tây Nguyên), nhưng không thấy Công ty Cổ phần Phú An Khang ở địa chỉ này. Phía ngoài căn nhà chỉ treo tấm biển “Nhà phân phối dầu nhờn Long Bình”. Chúng tôi gọi vào số điện thoại ghi trong hợp đồng, nhưng không có tiếng chuông điện thoại kêu.

Công ty “ma”

Không chỉ nông dân xã Ia Glai bị lừa ký hợp đồng đầu tư trồng bí, mà nông dân xã Ia Blứ (huyện Chư Pưh, Gia Lai) cũng bị lừa ký hợp đồng để đầu tư trồng chanh dây. Thực tế, các công ty “lừa” chỉ bán giống, vật tư, ôm tiền rồi “bùng”. Sau 4 tháng ký hợp đồng trồng chanh dây với Công ty TNHH Tuấn Đại An, nhiều nông dân ở xã Ia Blứ phát hiện toàn bộ diện tích chanh dây này đều không bình thường, mỗi cây chỉ ra vài chục quả.

Ông Trần Văn Linh (thôn Lương Hà, xã Ia Blứ) tức giận nói: “Chúng tôi làm quần quật 6 tháng trời, tốn biết bao công sức, vốn liếng vào vườn cây, nhưng giờ không được gì cả. Giống tôi đi mua ngoài về trồng mỗi cây ít nhất 500 - 600 quả, còn giống công ty cung cấp chỉ có 30 - 40 quả”. Còn ông Lê Đầu (Trưởng thôn Lương Hà) cho biết, 100% diện tích chanh dây hợp đồng với Công ty Tuấn Đại An ở thôn này đều không có trái hoặc có rất ít, trong đó có 150 gốc của gia đình ông. Đến nay, 80% số hộ trong thôn đã chặt bỏ chanh dây hợp đồng với Công ty Tuấn Đại An để chuyển đổi cây trồng khác.

Nhiều nông dân cho biết, lúc đầu, đại diện Công ty Tuấn Đại An đến nói rất hay, cam kết giống chất lượng. Họ còn tổ chức đưa người dân ra TP Pleiku dự hội thảo 2 lần, đưa đi tham quan các mô hình trồng chanh dây, nên bà con mới tin tưởng. Nhưng quá trình thực hiện đã lộ ra nhiều bất thường.

Theo hợp đồng, Công ty TNHH Tuấn Đại An cung ứng giống chanh dây, các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho dân. Mặc dù công ty chỉ thu trước 50% bằng tiền mặt, nhưng giá cả lại cao hơn thị trường. Thuốc không có nhãn mác đóng vào can nhựa 1 lít có giá 600 nghìn đồng, phân bón từ 200 - 700 nghìn đồng/bao nhỏ, giống chanh lại trồng bằng… hạt. Khi người dân thắc mắc sao không phải giống chanh dây ghép mà trồng bằng hạt, công ty nói đã nghiên cứu thổ nhưỡng nơi đây rồi, phải trồng giống này mới được.

Chúng tôi lần theo địa chỉ ghi trong hợp đồng, đến địa chỉ Công ty TNHH Tuấn Đại An (do bà Bùi Thị Diệu Hiền làm Giám đốc) tại số 38 Lý Nam Đế, TP Pleiku, thì căn nhà này đã khóa cửa. Phía ngoài vẫn còn treo bảng hiệu Công ty Tuấn Đại An, nhưng không phải chuyên về nông nghiệp mà là “nhận vận chuyển hàng hóa”. Gọi vào số điện thoại ghi trong hợp đồng thì không có tín hiệu. Chủ căn nhà này cho biết, công ty đã đóng cửa từ nhiều tháng nay.

Về việc người dân trồng phải chanh dây “rởm”, ông Nguyễn Minh Tứ, Phó Chủ tịch UBND huyện Chư Pưh cho biết, sẽ cho cán bộ xuống kiểm tra, nắm tình hình. Còn theo ông Lê Quang Vang, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Blứ, xã đã nắm thông tin vụ việc. Sắp tới, xã sẽ họp các hộ dân để thống kê diện tích trồng và xem xét tính pháp lý của hợp đồng để có hướng xử lý.

Chuyện nông dân mua giống trôi nổi trên thị trường, làm ăn chụp giật, bị lừa mua giống giả ở Gia Lai không phải mới. Theo thông tin chúng tôi nắm được, nhiều hộ dân đang chuẩn bị các thủ tục pháp lý để kiện các doanh nghiệp lừa họ. Các cơ quan thông tấn báo chí cũng đã vào cuộc để tiến hành giải cứu bí cho nông dân ở xã Ia Glai. Nhưng điều đáng nói nhất là chính quyền địa phương quá thờ ơ, chỉ khi cơ sự đã rồi mới biết và đổi lỗi cho người dân ký hợp đồng không thông qua chính quyền hoặc trồng tự phát… Cuối cùng, khốn khổ nhất vẫn chỉ là người dân, vừa bị mất tiền của đầu tư, vừa ôm nợ, chuyện đói nghèo, tái nghèo là chuyện có thể thấy trước.

Quốc Dinh - Lê Kiến