Thứ 7, 21/09/2019, 15:58 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Eritrea và Ethiopia: Cơ hội chấm dứt 2 thập kỷ xung đột

29/06/2018 - 8:44

Biên phòng - Ngày 26-6, đoàn đại biểu cấp cao Eritrea do Ngoại trưởng Osman Saleh dẫn đầu đã tới thủ đô Addis Ababa, bắt đầu chuyến thăm lịch sử Ethiopia. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một phái đoàn cấp cao Eritrea kể từ khi nổ ra cuộc chiến tranh biên giới giữa hai nước 1998–2000, cho thấy những tín hiệu tích cực nhằm chấm dứt hai thập kỷ xung đột và đối đầu giữa hai quốc gia láng giềng này.

z403lk29gc-1187_0ccbd47b-fa8f-bfd3-6782-c5f7d3ca94b9@yahoo.com_anh_2
Thủ tướng Abiy Ahmed (bên trái) đón Ngoại trưởng Osman Saleh và phái đoàn cấp cao Eritrea tại sân bay ở Addis Ababa ngày 26-6. Ảnh: VOA

Cuộc chiến không đội trời chung

Eritrea vốn là một tỉnh của Ethiopia trước đây. Sau 30 năm chiến tranh đòi độc lập và tách khỏi Ethiopia, năm 1993, Ethiopia đã đồng ý để Eritrea tách ra thành một quốc gia độc lập. Đây là vùng có vị trí chính trị chiến lược và kinh tế xung yếu, án ngữ con đường giao thông chính đi qua Biển Đỏ nối từ châu Phi sang Trung Đông và đường tới kênh đào Suez. Song do việc phân định đường biên giới giữa Ethiopia và Eritrea chưa rõ ràng cùng với nhiều vấn đề khác đã khiến quan hệ hai nước ngày càng rạn nứt và dẫn tới bùng nổ cuộc xung đột tranh chấp khu vực đường biên giới chung vào tháng 5-1998. Cuộc chiến làm hơn 80.000 người thiệt mạng và hàng chục ngàn người phải tị nạn.

Sau nhiều nỗ lực ngoại giao, sự trung gian hòa giải của nhiều nước, tổ chức quốc tế, tháng 6-2000, hai bên ký Hiệp định ngừng bắn; tháng 12-2000 ký Hiệp định hòa bình. Lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc (LHQ) đã được triển khai tại khu đệm ở dọc biên giới hai nước, vào sâu lãnh thổ Eritrea 25 km để giám sát việc thực hiện Hiệp định hòa bình.

Theo Hiệp định hòa bình (tháng 12-2000), một ủy ban độc lập có nhiệm vụ điều hành khu vực tranh chấp (khu vực an ninh tạm thời) giữa Ethiopia và Eritrea và khoảng 3.200 binh sĩ LHQ tuần tra tại vùng đệm (rộng 25km dài 1.000km). Tuy nhiên, Eritrea không chấp nhận phán quyết của ủy ban này, theo đó thành phố Badme phải được trao cho Eritrea.

Trong suốt những năm qua tình hình căng thẳng giữa 2 quốc gia vẫn cứ âm ỉ, có nguy cơ bùng phát thành cuộc xung đột vũ trang bất cứ lúc nào. Vụ việc gần đây nhất là vào đầu tháng 6 này, binh sĩ hai nước đã giao tranh ác liệt tại khu vực biên giới, gây ra thương vong đáng kể. Cả hai bên đều đổ lỗi cho nhau khơi mào xung đột. Người phát ngôn chính phủ Ethiopia Getachew Reda nhấn mạnh rằng, cuộc xung đột hôm 12-6 là một trong những vụ việc nghiêm trọng nhất những năm gần đây, diễn ra với quy mô lớn hơn nhiều so với các vụ đấu súng những năm qua.

Cơ hội lịch sử

Kể từ khi lên cầm quyền, Uỷ ban điều hành Mặt trận Dân chủ cách mạng nhân dân Ethiopia (EPRDF) cầm quyền tại Ethiopia tuyên bố cam kết thực hiện vô điều kiện thoả thuận hoà bình với nước láng giềng Eritrea. Hồi đầu tháng 6 này, Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed đã cam kết tôn trọng tất cả những điều khoản của hiệp định hòa bình năm 2000, trong đó sẽ bao gồm cả việc nhượng lại Badme cho Eritrea.

ra678y1epg-1187_bb7d630f-93ad-6903-8390-62044713e3cf@yahoo.com_anh_1
Đường biên giới giữa Eritrea và Ethiopia. Ảnh: news24.com

Đáp lại thiện chí trên, ngày 20-6, Tổng thống Eritrea Isaias Afwerki đã miêu tả những lời đề nghị hòa đàm trên của Ethiopia là "những dấu hiệu tích cực". Tổng thống Afwerki còn tuyên bố sẽ cử phái đoàn sang Ethiopia để đánh giá đề nghị hòa bình của Ethiopia cũng như đưa ra kế hoạch hành động trong tương lai. Eritrea nêu rõ, việc phân định biên giới phải được hoàn thành trước khi tiến hành bất kỳ cuộc đàm phán nào về bình thường hóa quan hệ song phương. Đó cũng là lý do dẫn tới sự có mặt của phái đoàn Eritrea đến Ethiopia ngày 26-6 vừa qua.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã bày tỏ vui mừng trước tiến triển gần đây mà Ethiopia và Eritrea đạt được hướng tới việc giải quyết những bất đồng lâu nay giữa hai quốc gia châu Phi này. Trong một tuyên bố, Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh Tổng thống Eritrea Isaias Afwerki và Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed đã "cho thấy ban lãnh đạo dũng cảm thông qua việc thực hiện những bước đi hướng tới hòa bình". Tuyên bố nêu rõ, Mỹ mong đợi sự bình thường hóa hoàn toàn các mối quan hệ và hiện thực hóa khát vọng chung của chúng tôi đối với hai nước này để cùng tận hưởng nền hòa bình và phát triển lâu dài. 

Trong các cuộc làm việc ở Addis Ababa, Thủ tướng Abiy Ahmed cho biết, Ethiopia sẽ thực thi quyết định năm 2002 của một ủy ban do LHQ hậu thuẫn, rút quân khỏi các khu vực lãnh thổ tranh chấp, bao gồm Badme, thị trấn quan trọng mang tính biểu tượng mà cả hai bên đều tuyên bố chủ quyền. Hai bên nhất trí sẽ nỗ lực đàm phán để chấm dứt xung đột ở biên giới trong nhiều năm qua.

Trước mắt, hai nước sẽ nối lại các chuyến bay từ Ethiopia tới Eritrea vào giữa tháng 9 tới. Kết quả của chuyến thăm đã được Tổng Thư ký LHQ António Guterres đánh giá cao, coi đây là bước đi cụ thể đầu tiên trong tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa hai nước.

Thu Uyên