Thứ 3, 17/09/2019, 12:12 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Đua nhau tuyệt diệt xáo tam phân

23/01/2013 - 8:20

Biên phòng - Câu chuyện cây xáo tam phân ở rừng Hòn Hèo, thuộc xã đảo Ninh Vân, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa có khả năng chữa trị được nhiều căn bệnh ung thư đã tạo nên một cơn sốt săn lùng, càn quét đến hỗn loạn tại hầu hết các làng ven biển Nam Trung Bộ trong thời gian gần đây. Trước nguy cơ cây thuốc quý bị tuyệt diệt, đòi hỏi ngành chức năng phải có một chiến lược dài hơn phối hợp với các lực lượng để bảo tồn, bảo vệ nguồn gen dược liệu quý này.

 4849b.gifThoát tử ngoạn mục

Từ giữa năm 2012, nhịp sống bình yên ngày thường của xã đảo Ninh Vân đã đảo lộn, khi người dân nơi này bắt tay vào cuộc săn lùng khắp núi rừng để tìm thuốc quý xáo tam phân. Anh Nguyễn Công Hoan, Trưởng Công an xã Ninh Vân nói với chúng tôi: “Cao điểm của trận “cuồng phong” càn quét núi rừng đã qua, nhưng anh em cán bộ địa phương vẫn chưa hết bần thần, day dứt vì tiếc nuối”. Anh Hoan cho biết: Khởi nguồn là từ chuyện ông Lê Hăng, 51 tuổi, ở thôn Đông, xã Ninh Vân bị xơ gan cổ trướng giai đoạn cuối, nhưng nhờ uống “thần dược” xáo tam phân đã khỏi bệnh. Cây thuốc trị bệnh này được một anh công nhân làm đường tên Sinh, sống ở Ninh Giang, thị xã Ninh Hòa chỉ dẫn.

Sống cạnh nhà ông Lê Hăng, anh Hoan khá tường tận chuyện ông Hăng ngoạn mục thoát khỏi cơn “thập tử nhất sinh”. Anh Hoan kể: Khoảng cuối năm 2010, ông Lê Hăng thường kêu mệt, khó thở, bụng trướng, ăn uống kém, chân tay sần sùi, sắc mặt vàng bệch, thường xuyên đau bụng và khó khăn khi đại tiện. Ông được gia đình đưa đi khám, chạy chữa ở nhiều nơi nhưng bệnh không giảm. Lần khám cuối cùng, từ kết quả xét nghiệm, bác sĩ ở một phòng khám tại Nha Trang kết luận, ông Hăng bị xơ gan giai đoạn cuối và khuyên gia đình đưa ông về, chuẩn bị lo hậu sự. Sau đó, bệnh của ông Hăng nặng lên rất nhanh, bụng ngày càng trướng to, chân tay phù nề, căng bóng, vùng da ở bụng, hai chân rạn nứt. Suốt ngày ông chỉ nằm dựa lưng vào tường để bớt khó thở, không ăn uống được gì, tâm trạng tuyệt vọng. Cũng thời điểm này, anh Sinh, công nhân của một Xí nghiệp Công trình giao thông đang về Ninh Vân thi công con đường trong xã. Trong lúc ngồi uống cà phê sáng, anh Sinh đã nghe mọi người bàn tán chuyện ông Hăng bị xơ gan giai đoạn cuối, bệnh viện vừa “trả” về, gia đình đã mua sắm đồ, chuẩn bị hậu sự.

Sau khi hỏi chuyện ngọn ngành, anh Sinh vào rừng Hòn Hèo chặt một mớ rễ cây đem vê, bảo vợ ông Hăng rửa sạch, cắt lát rồi sao vàng, nấu lấy nước cho chồng uống. Tuy không tin nhưng trong tâm thế “có bệnh thì vái tứ phương”, người nhà đã động viên ông Hăng uống thuốc. Kết quả hết sức bất ngờ, chỉ sau vài ngày uống thuốc, hai chân của ông Hăng đã bắt đầu bớt căng nước, những chỗ phù nề cũng xẹp xuống rõ từng ngày, việc đi đại tiện, tiểu tiện của ông Hăng đã dễ dàng hơn trước. Sau 5 tháng tiếp tục uống thuốc, khi đến Khoa Nội, Bệnh viện Đa khoa Ninh Hòa khám kiểm tra, ông Hăng được bác sỹ siêu âm kết luận:“Gan bình thường, không có dịch trong ổ bụng”. Ông Hăng khỏe lên trông thấy, sắc mặt hồng hào như chưa từng trải qua trọng bệnh.

Chuyện ông Hăng thoát bệnh như trong cổ tích, lan truyền khắp xã Ninh Vân. Người dân nơi đây bắt đầu rủ nhau vào núi, tìm cây thuốc quý này để chặt thân, đào rễ, đem về nấu nước uống.

Hỗn loạn thị trường “thần dược”

Trước hiệu quả kỳ diệu của “thần dược” đối với những căn bệnh nan y, một số người dân Ninh Vân và các xã lân cận đã bắt đầu nghĩ đến chuyện khai thác, bán “thần dược” để kiếm lời. Từ cõi chết sống dậy, ông Hăng đã trở thành một trong những đầu nậu “thần dược” kiếm lời lớn nhất ở xã đảo Ninh Vân này với doanh thu cả tỉ đồng. Trưởng Công an xã Ninh Vân Nguyễn Công Hoan cho biết, trong tổng số 405 hộ dân của toàn xã Ninh Vân, đã có gần 20 gia đình chuyển sang nghề buôn bán loại dược liệu này, trong đó có 4 đầu nậu lớn chuyên thu thập rễ từ nhiều địa phương khác. “Nhiều người đã bỏ biển, bỏ nghề nông để ào ạt vào rừng khai thác loại cây thuốc này rồi đem về xắt lát, phơi khô và bán cho đầu nậu” - Anh Hoan nói.

Những người dân tại Ninh Vân còn cho chúng tôi biết, giá “thần dược” cứ tăng chóng mặt thường ngày. Nếu ban đầu thuốc chỉ 100-200 nghìn đồng/ kg thì đến tháng 12 - 2012 vừa rồi, giá rễ trộn lẫn thân xáo tam phân cắt lát, phơi khô là 600 nghìn đồng/kg. Hiện nay, giá bán một kg xáo tam phân đã lên 1,5 triệu đồng, thậm chí có chỗ 1,7 hay 1,8 triệu/kg. Riêng rễ tươi, cỡ ngón tay cái đến ngón chân cái giá từ 600 ngàn đến 1 triệu đồng/kg.

Ngồi trò chuyện, chúng tôi cũng được cán bộ trong UBND xã cảnh báo, “về tận Ninh Vân, chấp nhận bỏ tiền triệu để mua thuốc, nhưng để mua được đúng “thần dược Ninh Vân” bây giờ không hề dễ!”. Cầm một nhánh “thần dược” chính hiệu của rừng Hòn Hèo, Trưởng Công an xã Ninh Vân Nguyễn Công Hoan bày tôi cách phân biệt: “Thần dược” ở rừng này bóc vỏ ra, bên trong ruột màu vàng, còn từ các nơi đưa về sẽ có ruột trắng. Tuy nhiên, sau khi cắt lát phơi khô, không thể phân biệt được đâu là “thần dược Ninh Vân”, đâu là từ nơi khác chuyển về.

“Từ sau khi “thần dược” của rừng Hòn Hèo bị cạn kiệt, nhiều đầu nậu đã mua hàng khai thác từ các nơi, đưa về Ninh Vân, lấy thương hiệu “thần dược Ninh Vân” để bán cho chạy hàng. Đó là chưa nói, trên rừng có rất nhiều cây đều giống hệt “thần dược Ninh Vân”, nếu được cắt lát trộn vào nhau, ngay cả người dân “thổ địa” như anh em chúng tôi cũng không thể phân biệt được thuốc thật, thuốc giả” - Anh Hoan khẳng định.

 6259c.gif
Cây xáo tam phân đã được cắt lát, phơi khô.

Mong giữ nguồn thuốc quý

Tiếp chuyện chúng tôi, Chủ tịch UBND xã Ninh Vân Trà Thị Bông Sen cho biết, khi có thông tin về cây “thần dược”, các ngành chức năng của tỉnh đã ráo riết vào cuộc để thăm dò vùng sinh thái, đưa mẫu cây thuốc đi khảo sát tính năng, tác dụng của thuốc. Ngày 27-11-2012, khi Viện Dược liệu Trung ương có kết quả trả lời “thần dược” chính là cây xáo tam phân và hiệu quả chữa trị 5 dòng ung thư của cây thuốc này, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có công văn chỉ đạo các ngành chức năng, lực lượng BĐBP, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Đông y tỉnh tăng cường khoanh vùng quản lý nguồn dược liệu, chấm dứt tình trạng người dân vào rừng đào bới cây xáo tam phân. “Tuy nhiên, cây xáo tam phân không nằm trong danh mục cây cấm khai thác nên giải pháp đẩy đuổi, kiểm soát phương tiện vận chuyển xáo tam phân chỉ mang tính tạm thời” - Bà Sen nói.

Cùng với “công nghệ làm tiền” của những chủ nậu hám lợi, thông tin về kết quả thí nghiệm ban đầu của Viện Dược liệu khiến cho cuộc càn quét núi rừng để tìm xáo tam phân tại Hòn Hèo càng trở nên ráo riết. Song, do bị khai thác trước đó một thời gian dài nên đến thời điểm này, xáo tam phân của rừng Hòn Hèo gần như đã cạn kiệt.

Theo chúng tôi, nếu như việc nghiên cứu, khai thác dược liệu của chúng ta có chiến lược dài hơi, đồng thời tạo được cơ chế để nhà khoa học đồng hành cùng người dân trong công tác bảo vệ, bảo tồn nguồn gen dược liệu thì không chỉ riêng cây xáo tam phân mà nhiều dược liệu quý khác ở khắp các vùng rừng núi trên đất nước ta đã được khai thác, sử dụng một cách hữu ích cho nhiều người bệnh, nhất là người bệnh nghèo.

Phương Oanh