Thứ 5, 23/05/2019, 11:48 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Đồng hành với trẻ em gái tới trường

24/10/2016 - 22:17

Biên phòng - Tình trạng trẻ em gái người dân tộc thiểu số (DTTS) bỏ học sau khi học hết chương trình Tiểu học đang là một thực tế đáng buồn vẫn tồn tại lâu nay tại nhiều khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Những tập tục lạc hậu và đói nghèo đã tước đi của các em quyền cơ bản nhất - quyền được học tập. "Cùng em gái tới trường" là một trong rất ít dự án đã hướng mục tiêu giải quyết trực tiếp các nguyên nhân căn bản trên, trao lại cho các em cơ hội nắm giữ tương lai của chính mình một cách bền vững nhất.

rd5h_11a
Sau 2 năm triển khai dự án, 96% trẻ em gái thuộc diện dự án đã tích cực học tập và tự tin thể hiện mình.  Ảnh: Khánh Ngọc

"Cùng em gái tới trường" là một trong nhiều hợp phần nằm trong dự án tổng thể "Vì em là con gái" được tổ chức Plan International Việt Nam thực hiện hướng tới đối tượng chính là trẻ em gái người DTTS. Dự án chính thức được triển khai từ tháng 7-2014, nhằm giúp 2.126 em gái người DTTS trong độ tuổi vị thành niên sinh sống tại 8 xã, thuộc 2 huyện Hoàng Su Phì và Xín Mần của tỉnh Hà Giang tiếp tục học lên Trung học cơ sở sau khi đã tốt nghiệp Tiểu học.

Qua khảo sát cho thấy, có tới 43% em gái DTTS tại địa bàn triển khai dự án phải bỏ học sau khi hoàn thành chương trình Tiểu học. Cũng giống như nhiều vùng miền có người DTTS sinh sống khác, con số này phản ánh thực trạng trẻ em gái DTTS vẫn đang phải đối mặt với nhiều định kiến từ phía cộng đồng. Phân biệt giới tính trong giáo dục; điều kiện học tập nghèo nàn; gánh nặng kinh tế gia đình cùng những quan niệm lạc hậu cho rằng, trẻ em gái là những người không có năng lực, chỉ có thể ở nhà làm nương rẫy hoặc phải kết hôn sớm đã khiến các em không thể tiếp tục tới trường. Để xóa bỏ tận gốc những nguyên nhân trên, thông qua một chuỗi các hoạt động toàn diện, bổ trợ nhau, dự án đã trao quyền cho không chỉ đối tượng thụ hưởng chính là trẻ em gái, mà còn cho cả trường học, gia đình và cộng đồng.

Hoạt động đầu tiên của dự án là cải thiện môi trường học tập cho 16 trường Tiểu học và Trung học cơ sở tại địa phương, bảo đảm cho học sinh toàn trường nói chung và các em gái nói riêng được tiếp cận với môi trường học tập an toàn, chất lượng và toàn diện hơn. Cơ sở hạ tầng trường học được nâng cấp; trang thiết bị lớp học, thư viện và nhà bếp đạt tiêu chuẩn; nhà vệ sinh cùng thiết bị vệ sinh, nước sạch thân thiện với trẻ em gái.

Sau 2 năm triển khai, đến nay, 6 lớp học mới được xây dựng; 10 trường được xây thêm thư viện khang trang cho các em tới đọc sách; 16/16 trường được trang bị nhà vệ sinh cùng chỗ rửa tay sạch sẽ, thân thiện với trẻ em gái… Bên cạnh đó, 100% giáo viên được tập huấn các kỹ năng vệ sinh và sức khỏe học đường cần thiết; tập huấn về nhạy cảm giới, trong đó, nhà trường lựa chọn 36 giáo viên nòng cốt thường xuyên giám sát và thúc đẩy các hoạt động. Từ đó, giáo viên đã sử dụng phương pháp giáo dục tinh tế hơn với học sinh, chất lượng giáo dục ở từng lớp được nâng lên rõ rệt.

Những kết quả trực quan trên đã mang lại hiệu ứng tức thì, tác động trực tiếp tới các đối tượng thụ hưởng dự án cũng như cả cộng đồng và là tiền đề quan trọng, đảm bảo thành công cho hoạt động trọng tâm của dự án. Bên cạnh đó, các câu lạc bộ (CLB) trẻ em gái được thành lập với mục đích nâng cao năng lực, giúp các em tự tin hơn để nhận ra khả năng của bản thân, đồng thời làm thay đổi nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc trẻ em gái được tới trường.

8 CLB trẻ em gái được thành lập với 320 thành viên được lựa chọn từ trường Tiểu học và Trung học cơ sở, trong đó có 30 thành viên nam. Mỗi CLB bầu ra một Ban chủ nhiệm gồm 4 thành viên. Hằng tháng, các em tổ chức sinh hoạt một đến hai lần, cùng nhau tham gia bàn luận, trao đổi về chủ đề cụ thể liên quan đến trẻ em gái như: Các vấn đề về quyền trẻ em, bình đẳng giới, sức khỏe tình dục, sức khỏe sinh sản… Ngoài các hoạt động tự triển khai, các em còn thường xuyên lồng ghép vào các hoạt động của nhà trường, các ngày lễ, hội trong tháng, trong năm.

Thời kỳ đầu, CLB được các giáo viên hướng dẫn, nhưng một thời gian sau, các em có thể tự dẫn chương trình, tự triển khai và trở thành những tuyên truyền viên của trường. Các hoạt động sôi nổi này không chỉ mang lại sự tự tin cho chính các em gái trong CLB, mà còn là chất xúc tác khơi dậy sự hứng thú cho học sinh toàn trường mỗi ngày tới lớp.

Một trong những yếu tố mang lại tính bền vững nhất cho dự án này là hướng vào các đối tượng dễ bị tác động, đối tượng nhiều khi bị xem nhẹ, nhưng trên thực tế, có tác động nhiều nhất. Cụ thể, trong dự án "Cùng em gái tới trường", đó là cha mẹ, cán bộ địa phương và người dân, những người có tư tưởng định kiến phân biệt đối xử, hay do đói nghèo, vô tình là nguyên nhân khiến trẻ em gái bỏ học. 1.900 cha mẹ, 120 cán bộ cấp xã, cùng 450 tình nguyện viên cộng đồng đã tham gia vào các hoạt động nhóm nâng cao tính nhạy cảm giới. 16 CLB cha mẹ được thành lập giúp các thành viên học hỏi kĩ năng làm cha mẹ tích cực, bình đẳng giới và cách gia tăng thu nhập, đưa gia đình thoát khỏi cảnh đói nghèo, tạo điều kiện cho trẻ em gái tới trường.

Chương trình "Vay vốn tiết kiệm thôn bản" được thành lập, với 80 trưởng nhóm được tập huấn các kĩ năng tiết kiệm và quản lý ngân sách gia đình, từ đó, kinh tế từng gia đình được cải thiện, đủ khả năng chi trả học phí cho con em. Giá trị tiền đóng tự nguyện của hội viên hằng tháng tăng lên từ 5.000 đến 10.000 đồng so với thời kỳ đầu.

Plan International được xem như một trong những tổ chức lâu đời nhất trên thế giới với 75 năm hoạt động, luôn đồng hành với các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là trẻ em gái DTTS. Bắt đầu hoạt động tại Việt Nam từ năm 1993, với hệ thống gồm: Văn phòng quốc gia tại Hà Nội và 9 văn phòng dự án trên cả nước, trong những năm qua, Plan International Việt Nam đã triển khai nhiều dự án nhằm cung cấp môi trường an toàn cho trẻ em gái khắp mọi miền đất nước có cơ hội phát triển toàn diện, giải quyết được vấn đề bất bình đẳng giới và được trao quyền trở thành những nhân tố thay đổi đem lại lợi ích, không chỉ cho các em, mà còn cho cộng đồng.

Là cán bộ phụ trách, gắn bó với dự án ngay từ những ngày đầu, chị Nguyễn Thị Hồng Chuyên hứng khởi cho biết: "Bản thân tôi là người dân tộc Tày, sinh ra và lớn lên trên địa bàn tỉnh Hà Giang, tôi thấu hiểu nguyên nhân khiến trẻ em gái bỏ học nhiều. Chính vì gia đình không có điều kiện, nhận thức của cha mẹ hạn chế, cơ sở vật chất trường lớp không đáp ứng nhu cầu học tập..., khiến mỗi ngày đến trường, các em không cảm thấy vui, kéo theo việc tiếp cận kiến thức bị giảm sút. Thông qua những chương trình thiết kế phù hợp, dự án "Cùng em gái tới trường" đã tập trung giải quyết triệt để các nguyên nhân này. Tôi rất ấn tượng với những buổi sinh hoạt CLB cha mẹ. Các thành viên được nghe những người phụ nữ DTTS là cán bộ ở địa phương như Chủ tịch Hội Phụ nữ xã, Hội Nông dân… chia sẻ về thành công của mình hiện tại, về vị trí người mẹ, người vợ trong gia đình. Có chung xuất phát điểm và cùng là phụ nữ nên họ rất dễ đồng cảm với nhau và những chia sẻ của họ có sức lan tỏa sâu rộng…".

Tính đến nay, dự án mới đi được hơn một nửa chặng đường, nhưng tỉ lệ trẻ em gái tiếp tục học lên Trung học cơ sở tại các trường, điểm trường là trên 96% với sự ủng hộ của gia đình cả về tinh thần và vật chất. Đa số các em, nhất là các em gái không chỉ mong muốn được tới trường mà kết quả học tập của các em hơn trước rất nhiều. "Cùng em gái tới trường" là tiền đề quan trọng để Plan International Việt Nam tiếp tục triển khai những dự án tiếp theo trong thời gian tới với mong muốn mang lại sự đổi thay thực sự cho khu vực vốn còn nhiều thiệt thòi này.

Khánh Ngọc