Thứ 6, 24/05/2019, 20:21 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ và những hệ lụy trong tương lai

19/07/2016 - 10:26

Biên phòng - Cuộc đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ hôm 15-7 vừa qua mặc dù đã kết thúc nhưng sẽ để lại nhiều hệ quả cho đất nước vốn đang trải qua nhiều biến động này.

31q7u0cpgb-50879_547358313685604560_Tho_Nhi_Ky
Người dân Thổ Nhĩ Kỳ vẫy cờ ủng hộ Tổng thống Erdogan tại Quảng trường Taksim, Istanbul ngày 18-7. Ảnh: Reuters

Tối ngày 15-7, hàng loạt xe tăng xuất hiện tại Istanbul và Ankara nhằm phong tỏa một số địa điểm. Sau đó, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố nắm quyền kiểm soát đất nước, trong khi Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đang nghỉ mát tại một thành phố ở phía Nam. Sau những cuộc đụng độ giữa quân đội và chính phủ cũng như những người ủng hộ, phe quân đội đã đầu hàng ngay trong đêm, cuộc đảo chính kết thúc một cách nhanh chóng với hậu quả là gần 300 người thiệt mạng và 1.400 người bị thương. Ngay sau đó, chính quyền tổng thống Erdogan đã tổ chức chiến dịch bắt giữ hơn 6.000 người, gồm hơn 3.000 binh lính và sĩ quan.

Chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng người đứng sau cuộc đảo chính là giáo sỹ Gulen, hiện đang lưu vong tại bang Pensylvania của Mỹ. Thổ Nhĩ Kỳ chỉ trích Mỹ và yêu cầu nước này cho dẫn độ ông Fethullah Gulen, nhưng Washington không đồng ý tiến hành cho tới khi có bằng chứng xác thực. Bên cạnh đó, Ankara cũng cho phong tỏa căn cứ không quân Incirlik và không phận gần biên giới Syria, khiến máy bay Mỹ không thể cất cánh để tấn công Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Những động thái này dường như đổ thêm dầu vào lửa, làm mối quan hệ không mấy tốt đẹp giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ trong thời gian gần đây càng đi theo chiều hướng xấu.

Bên cạnh đó, hành động mang tính “thanh trừng” của ông Erdogan sẽ ảnh hưởng ít nhiều tới mối quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ với phương Tây. Sợi dây gắn kết bền chặt nhất trong quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - Liên minh châu Âu (EU) chính là vấn đề người tị nạn. Nếu như ông Erdogan tiếp tục đàn áp những người bất đồng chính kiến sau cuộc đảo chính, các nhà lãnh đạo EU sẽ phải lựa chọn giữa việc tiếp tục hợp tác và hậu thuẫn một lãnh đạo đang ngày càng trở nên mất dân chủ và độc đoán, hoặc là tìm ra một con đường khác để giải quyết vấn đề người tị nạn đã và đang luôn nhức nhối ở châu Âu. Cuộc đảo chính đã khiến nhiều người phải đặt câu hỏi về mối quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - EU trong tương lai gần khi mà Ankara có thể thi hành những cuộc trấn áp, thậm chí là tìm cách khôi phục án tử hình nhằm củng cố quyền lực.

Là thành viên có tiềm lực quân sự đứng thứ hai trong NATO, Thổ Nhĩ Kỳ được coi như một điểm tựa để tổ chức này thực thi các nhiệm vụ ở Trung Đông. Không thể phủ nhận việc quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đã và đang suy yếu sau cuối tuần vừa qua, điều này làm dấy lên mối lo sợ về sức mạnh và tính hiệu quả của NATO thời gian tới, trong bối cảnh IS đang gây ra những thiệt hại lớn về người và của cho các quốc gia châu Âu. Cuộc đảo chính thất bại có thể khiến các nhà lãnh đạo NATO thở phào vì họ sẽ không phải chứng kiến bất cứ một sự biến động nào ở Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng cũng khiến họ lo lắng và đặt câu hỏi về tiềm lực quân sự của khối này.

Sự xa cách giữa Thổ Nhĩ Kỳ và phương Tây lại là một cơ hội tốt đế mối quan hệ giữa Ankara và Moscow nồng ấm trở lại, nhất là sau khi tổng thống Erdogan đã chính thức xin lỗi về vụ bắn rơi máy bay Nga hồi năm ngoái. Trong khi Washington luôn tìm cách thắt chặt mối quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - Ukraine nhằm cô lập Nga thì việc bình thường hóa quan hệ với điện Kremlin sẽ ảnh hưởng tới các kế hoạch ngăn chặn Nga ở Syria.

Nằm ở vị trí chiến lược nối liền hai châu lục Á - Âu, mọi biến động ở Thổ Nhĩ Kỳ đều có tác động tới bàn cờ quan hệ quốc tế và tính toán lợi ích quốc gia ở thời điểm hiện tại. Tổng thống Erdogan vẫn còn vấn đề cần giải quyết để ổn định tình hình trong nước, nhất là khi mọi bước đi của ông đều được Nga và phương Tây theo dõi chặt chẽ.

Hải An