Thứ 2, 19/08/2019, 03:05 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882
Tây Nguyên:

Dân "kêu trời" vì tiêu chết hàng loạt

24/12/2013 - 15:41

Biên phòng - Mấy năm gần đây, tình trạng phát triển cây hồ tiêu ồ ạt không theo quy hoạch ở một số địa phương các tỉnh Tây Nguyên đã khiến cho nhiều hộ dân phải "cay nồng" với loại cây này. Do cây hồ tiêu bị chết hàng loạt vì sâu bệnh, làm cho nhiều hộ dân trồng tiêu điêu đứng, bỗng chốc thành con nợ.

653b_13-1.JPG
Một vườn tiêu ở huyện Chư Sê (Gia Lai) bị nhiễm bệnh, chết hàng loạt.
Phát triển ồ ạt

Với điều kiện thiên nhiên ưu đãi, ngoài cây cà phê, cao su thì cây hồ tiêu được đánh giá là cây trồng đem lại kinh tế cao cho người nông dân ở vùng Tây Nguyên. Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh Gia Lai, hiện, toàn tỉnh có hơn 9.000ha hồ tiêu, trong khi theo quy hoạch tới năm 2020 của toàn tỉnh chỉ là 6.000ha. Trong đó, nhiều huyện chiếm diện tích lớn như Chư Sê gần 3.000ha, Chư Pưh gần 2.450ha, Chư Prông gần 2.400ha, còn lại nằm rải rác ở các huyện khác. Còn ở tỉnh Đắk Lắk, diện tích cây hồ tiêu tính đến nay đã tăng lên khoảng 8.500ha. Tại huyện Cư Kuin vài năm trước, toàn huyện mới có trên khoảng 1.200ha cây hồ tiêu, năm nay đã tăng lên tới gần 1.500ha, diện tích tăng này tập trung chủ yếu ở các xã Ea Bhôk, Ea Ning, Ea Hu... Theo đánh giá của Sở NN&PTNT tỉnh Đắk Lắk, diện tích cây hồ tiêu của tỉnh không dừng lại ở con số trên mà sẽ tăng gấp đôi so với quy hoạch, khoảng 10.000ha, các vùng trồng tiêu ngoài quy hoạch ở địa bàn Ea H'Leo, Krông Buk, Buôn Hồ, Krông Pak, Krông Năng... hiện đã lên đến 300- 400ha.

Nguyên nhân chính của sự phát triển cây hồ tiêu ồ ạt là do mấy năm gần đây, giá tiêu liên tục tăng cao, nhiều hộ dân trồng hồ tiêu trúng đậm và trở thành tỷ phú nên nhiều hộ dân khác ồ ạt đầu tư tiền của, thậm chí vay mượn ngân hàng để lấy vốn trồng cây hồ tiêu. Hiện, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk, người dân cũng đổ xô vào trồng tiêu, thậm chí có nhiều hộ dân thấy lợi nhuận quá cao đã phá những vườn cây cà phê kinh doanh để lấy đất trồng tiêu. Với 1ha hồ tiêu mật độ trồng khoảng 2.200 trụ, tới thời kỳ cây vào vụ thu hoạch, chỉ cần mỗi trụ cho năng suất khoảng 4-6kg thì 1ha tiêu, người dân thu hoạch được từ 8-10 tấn/ha, với mức giá trung bình 140.000 đồng/kg thì mỗi héc-ta tiêu cho thu nhập từ 1,2-1,8 tỷ đồng. Chính vì thế, rất nhiều hộ dân sẵn sàng chặt bỏ diện tích cà phê, cao su chuyển qua trồng hồ tiêu. Tuy nhiên, để trồng được 1ha hồ tiêu thì chi phí đầu tư cũng không nhỏ, phải tốn từ 800 triệu đến 1 tỷ đồng/ha. Hiện nay, với tình trạng tiêu bị chết hàng loạt đã đẩy nhiều hộ dân vào cảnh tay trắng, nợ nần chồng chất vì vốn đầu tư nhiều nhưng không thu hoạch được sản phẩm.

"Méo mặt" vì hồ tiêu

Chúng tôi về các huyện Chư Sê, Chư Pưh, Chư Prông..., tỉnh Gia Lai, đâu đâu cũng bắt gặp hình ảnh những người dân đang tập trung phun thuốc trừ sâu nhằm cứu lấy diện tích tiêu còn lại. Ông Lê Thanh Lĩnh, xã Ia Phìn, huyện Chư Prông rầu rĩ bên trang trại 2ha hồ tiêu đã bị chết hơn một nửa vì sâu bệnh. "Mấy cơn bão vừa rồi, mưa ngập lâu quá nên tiêu bị nhiễm bệnh, tôi vay ngân hàng đầu tư hơn 1 tỷ đồng, giờ coi như mất hết, cứu được cây nào thì hay cây đó thôi" - Ông Lĩnh than thở. Anh Phạm Đức Dũng, xã Bờ Ngoong, huyện Chư Sê cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Năm 2009, gia đình anh trồng 600 trụ hồ tiêu, cho thu nhập gần 500 triệu đồng, thấy lợi nhuận cao nên năm 2010, anh đã chuyển một phần diện tích trồng cà phê sang trồng 1.800 trụ hồ tiêu, giờ chuẩn bị đến lúc thu hoạch thì cả vườn hồ tiêu lá ngả vàng, chết 2/3 số trụ.

Đang loay hoay dọn dẹp những trụ tiêu đã chết, thấy chúng tôi hỏi thăm, anh Trần Thanh Tuấn, thôn 10, xã Ea Ning chia sẻ: "Nhà tôi có 8 sào tiêu đang xanh tốt, quả nhiều và sắp cho thu hoạch, bỗng dưng có tới gần 30 trụ bị héo, xuống lá rồi chuyển vàng, rụng hết hạt, chỉ để lại dây, cành trơ trọi, sau đó, cây chết. Sau khi quan sát cây bệnh được nhổ lên thì thấy toàn bộ rễ bị thối đen, nhất là phần cổ rễ, thân sát mặt đất bị thối rã, vỏ bong ra, có mùi hôi nhẹ... Sắp vào mùa thu hoạch rồi, cứ tình trạng này, sợ sẽ lây lan sang cả vườn thì vụ thu hoạch năm nay, gia đình tôi có lẽ trắng tay mất". Giống như gia đình anh Tuấn, vườn tiêu gần 2ha của ông Đặng Văn Mạnh ở thôn 2, xã Ea Hu cũng đang bị chết hàng loạt, cách đây một tuần mới bị chết có 7 trụ thì đến thời điểm hiện tại đã chết tới 15 trụ và nguy cơ lan ra cả vườn. Chung hoàn cảnh với các hộ dân trên, hộ ông Lê Toàn, xã Ea Bar, huyện Buôn Đôn cũng vậy, cách đây một thời gian, vườn tiêu mấy trăm trụ của ông đang xanh tốt, hứa hẹn vụ mùa bội thu, bỗng dưng có hơn 60 trụ bị héo, lá chuyển vàng, rụng ào ạt chỉ để lại dây, cành trơ trọi.

Các chuyên gia nói gì?

Theo ông Hà Ngọc Uyển, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai, nguyên nhân trực tiếp làm tiêu chết do các loại vi khuẩn, nấm gây nên. Nhưng nguyên nhân sâu xa là do người dân phát triển cây hồ tiêu một cách ồ ạt, không theo quy hoạch, thêm vào đó trình độ kỹ thuật không cao. Bên cạnh đó, khi còn đa dạng cây trồng thì dịch bệnh ít xuất hiện, nhưng khi người dân đổ xô chuyên canh hồ tiêu thì tạo điều kiện cho dịch bệnh phát triển. Cũng theo ông Uyển, cây hồ tiêu là cây "nhà giàu" nên đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, người dân thấy giá cao nên cứ trồng theo phong trào, mở rộng diện tích mà không chú trọng đầu tư kỹ thuật chăm sóc nên rất không bền vững.

Với tình trạng phát triển cây hồ tiêu ồ ạt còn tiếp diễn mạnh mẽ như hiện nay, không những sẽ có thêm nhiều nông dân phải trả giá đắt vì bệnh hại gia tăng. Còn nếu theo hướng ngược lại, bệnh hại được khắc phục thì sản lượng hồ tiêu sẽ vượt quá nhu cầu thị trường, hồ tiêu sẽ rớt giá, gây tổn hại khó lường.
Theo các chuyên gia nông nghiệp tỉnh Đắk Lắk thì, bệnh cây hồ tiêu chết nhanh hay còn gọi bệnh thối gốc, rễ, chủ yếu do nấm Phytophthora capsici gây ra, bệnh có thể tấn công, gây hại tất cả các bộ phận và các giai đoạn sinh trưởng của cây tiêu, gây thiệt hại có khi lên tới 100% toàn vườn tiêu... Để phòng trừ bệnh này, cần phải sử dụng phương pháp phòng trừ tổng hợp, bao gồm: Thường xuyên thăm vườn để kịp thời phát hiện tình hình cây bị bệnh sớm, vệ sinh đồng ruộng, kỹ thuật canh tác hợp lý, hóa học và sinh học để kiểm soát nhiễm nấm bệnh Phytophthora trên cây hồ tiêu; trị dứt điểm rệp sáp, mối, tuyến trùng. Khi chăm sóc không làm tổn thương gốc, thân, rễ cây tiêu làm nấm bệnh xâm nhập. Bón phân cân đối, đặc biệt giữa đạm và kali, chú ý bổ sung các chất trung và vi lượng. Khi vườn cây bị bệnh, cần lấy vôi bột rải quanh vườn, rải nhiều quanh gốc cây bị bệnh.
Xuân Hoàng