Thứ 4, 20/11/2019, 19:07 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Cơ hội và thách thức

21/10/2019 - 14:09

Biên phòng - Qua tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết 13/NQ-TW về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế hợp tác, Chính phủ nhận định, mục tiêu đưa kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã (HTX) thoát ra khỏi tình trạng yếu kém kéo dài đã bước đầu thành công.

Kết quả đó thể hiện trên những con số: Đến hết tháng 9-2019, cả nước có 23.905 HTX, tăng 6,5% so với năm 2018, trong đó có 22.649 HTX đang hoạt động với tổng vốn điều lệ trên 32 nghìn tỷ đồng. HTX kiểu mới tăng mạnh qua từng năm gần đây, hiện có khoảng 1.500 HTX sản xuất, kinh doanh theo mô hình chuỗi giá trị thị trường trong và ngoài nước.

Đặc biệt, trong mặt bằng chung doanh nghiệp cả nước, có tới 57% số HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả và trong lĩnh vực phi nông nghiệp, tỉ lệ này từ 50-80% tuỳ từng lĩnh vực. Kết quả này rất đáng ghi nhận vì hơn 80% HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp vốn có tốc độ tăng trưởng thấp so với các lĩnh vực khác.

Tuy nhiên, chúng ta chưa đạt được mục tiêu quan trọng là đưa kinh tế tập thể đạt tốc độ tăng trưởng cao và chiếm tỉ trọng ngày càng lớn trong GDP. Năm 2013, kinh tế hợp tác đóng góp quy mô 7,49% GDP thì hiện nay chỉ có 4% GDP. 

Rõ ràng kinh tế tập thể không thể so bì với các thành phần kinh tế khác đều tăng trưởng mạnh ở số tuyệt đối và tương đối, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, dịch vụ. Nhưng cần phải kiểm điểm nguyên nhân chúng ta chưa nhận thức đầy đủ và chưa quan tâm nhiều đến kinh tế hợp tác. 

Thực tế, nhiều địa phương còn chưa xác định HTX là loại hình kinh tế đặc biệt, không chỉ đóng góp kinh tế đơn thuần cho xã hội mà còn ổn định về chính trị, an sinh xã hội, không chỉ đáp ứng doanh thu cho HTX mà còn cho từng thành viên. Thế nên, nơi nào lãnh đạo địa phương quan tâm thì HTX phát triển và ngược lại, không quan tâm thì HTX gặp nhiều yếu kém, bết bát.

Tuy nhiên, vấn đề các nhà quản lý lo lắng và các xã viên trăn trở nhất là mặc dù có rất nhiều chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, nhưng trên thực tế, số lượng HTX được hưởng chính sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước và địa phương chưa nhiều, thậm chí có chính sách hầu như chưa thực hiện được. 

Nhiều nhà quản lý cho rằng, các chính sách chưa đi vào cuộc sống vì chưa tiệm cận được với cơ chế thị trường và chưa điều chỉnh phù hợp với luật hiện hành như chính sách về đất đai, kết cấu hạ tầng, tín dụng...

Xin đơn cử, các HTX gần như không tiếp cận được đất đai dù nhu cầu thực tế rất lớn. Trong cả giai đoạn 2013-2018, cả nước mới có 2.044 HTX nông nghiệp được giao đất, cho thuê đất (chiếm 14% tổng số HTX). Một số địa phương có quỹ đất công nhưng chưa tạo điều kiện hỗ trợ HTX. Trong khi đó, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn vướng mắc về mặt pháp lý, khiến nhiều HTX hiện đang quản lý, sử dụng đất không có giấy tờ pháp lý về đất đai, đồng thời khó tiếp cận các nguồn tín dụng. 

Theo các chuyên gia kinh tế, Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu, việc này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với loại hình kinh tế hợp tác. Trong đó, yếu tố chất lượng, giá thành, thương hiệu... đóng vai trò quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế tập thể, HTX. 

Để phát triển đồng bộ các thành phần kinh tế, trong đó có kinh tế tập thể đòi hỏi các chính sách hỗ trợ cần phù hợp và kịp thời cho HTX. Mặt khác, các HTX phải tự cải thiện mình, nâng cao năng lực quản trị, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, liên kết với nhau theo mô hình HTX kiểu mới, thì mới có thể phát triển bền vững trong bối cảnh thương mại toàn cầu.

Thanh Thảo

Liên kết hữu ích