Thứ 4, 18/07/2018, 19:24 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Chủ động ứng phó trước thời tiết bất thường

30/06/2018 - 6:16

Biên phòng - Mưa lũ, sạt lở đất tại các tỉnh phía Bắc vừa qua đã gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản của nhân dân. Giới chuyên gia khí tượng thủy văn (KTTV) cảnh báo, thời tiết vẫn có thể tiếp tục xảy ra những diễn biến bất thường, đòi hỏi các cơ quan chức năng và địa phương phải có những giải pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người dân.

12af
Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng động viên, tặng quà người dân bị ảnh hưởng bởi mưa lũ, sạt lở đất vừa qua tại Lai Châu. Ảnh: Đoàn Bắc

Cảnh giác với thời tiết, khí hậu cực đoan

TS Hoàng Phúc Lâm, Trưởng phòng Dự báo khí hậu, Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, Tổng cục KTTV, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: Cùng với nhiệt độ gia tăng (nhiệt độ cao nhất trong năm 2018 tại các tỉnh Bắc bộ có thể đạt mức 38-39 độ C, cá biệt một số nơi như Sơn La, Hòa Bình có thể xuất hiện nắng nóng lên tới 40 độ C) và biến đổi khí hậu (BĐKH) làm phá vỡ quy luật tự nhiên của các mùa, gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan như hạn hán và lũ lụt.

Theo dự báo mới nhất từ Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp có trục Tây Bắc - Đông Nam kết hợp với xoáy thấp, từ ngày 25-6 đến sáng 27-6, ở Bắc bộ có mưa rào và giông trên diện rộng, khu vực vùng núi và trung du có mưa to, có nơi mưa rất to và giông mạnh (thời gian mưa to tập trung vào đêm và sáng). Trong cơn giông có khả năng xảy ra lốc, mưa đá và gió giật mạnh.

Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia cảnh báo: Nguy cơ xảy ra sạt lở đất, lũ quét ở các huyện Mường Tè, Than Uyên, Tân Uyên (Lai Châu), Mường La, Quỳnh Nhai (Sơn La), Sa Pa, Văn Bàn (Lào Cai), Mù Cang Chải, Lục Yên, Trạm Tấu, Yên Bình (Yên Bái), Tủa Chùa (Điện Biên), Mường Chà (Điện Biên), Tuần Giáo (Điện Biên). “Các địa phương cần cảnh giác nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt ở Lào Cai, Sơn La, Điện Biên, Hà Giang và phía Tây Cao Bằng” - Ông Hoàng Đức Cường, Giám đốc Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia cho biết.

 Năm 2018 được dự báo thiên tai sẽ tập trung chủ yếu vào các tỉnh miền Trung. Trong năm nay, sẽ có khoảng 12-14 cơn bão trên Biển Đông, trong đó, 4-6 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp tới đất liền nước ta. Dù số lượng bão không lớn, nhưng trong điều kiện ENSO ở pha trung tính, ở trên biển, đặc biệt là phía Đông Biển Đông vẫn cần đề phòng các cơn bão có cường độ mạnh.

Giảm thiểu thiệt hại cho cộng đồng

Nhằm giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra, nhiều chuyên gia đề xuất, cần sớm nâng cao chất lượng các bản tin dự báo, cảnh báo, đặc biệt là những bản tin dự báo hạn cực ngắn và những bản tin dự báo dài (trên 10 ngày đến vài tháng). Bởi thời gian qua, Việt Nam đã tiếp cận được nhiều công nghệ mới, mô hình số kết hợp với các kỹ thuật viễn thám, vệ tinh, radar. Chúng ta cũng đã cảnh báo sớm được không khí lạnh hay bão, áp thấp nhiệt đới là các hiện tượng xảy ra trên diện rộng, có quy mô lớn, tồn tại nhiều ngày, có thể nhìn thấy sự di chuyển và biểu hiện của chúng trên ảnh mây vệ tinh nên việc giám sát, dự báo dễ dàng hơn.

Tuy nhiên, với lũ quét, sạt lở đất xảy ra trong thời gian ngắn và ở khu vực nhỏ nên việc giám sát, theo dõi và dự báo là gần như không thể, các dự báo, cảnh báo chỉ dừng ở mức cảnh báo nguy cơ có thể xảy ra. Mặt khác, tỉ lệ những trạm khí tượng, trạm đo mưa, trạm quan trắc về mực nước tự động còn rất ít, thưa làm cho việc tiếp nhận số liệu không đầy đủ, không chính xác và không kịp thời, do đó công tác dự báo còn gặp rất nhiều khó khăn.

GS, TS Phan Văn Tân, Khoa KTTV và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, đề xuất phía cơ quan quản lý Nhà nước cần có nhiều việc phải làm đồng bộ, đó là nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực, sức chống chịu cho cộng đồng cư dân trên mọi miền Tổ quốc, đặc biệt ở những nơi và những đối tượng dễ bị tổn thương. Giải quyết triệt để nạn chặt phá rừng đầu nguồn, khai thác khoáng sản làm nghẽn dòng ở thượng nguồn các con suối, tăng độ che phủ rừng để tránh hậu quả mưa lớn làm sạt lở, gây lũ ống, lũ quét. Cân bằng bài toán chi phí lợi ích của các hồ đập thuỷ điện liên quan đến điều tiết nước mùa lũ, mùa kiệt nhằm giảm thiểu thiệt hại cho cộng đồng cư dân vùng hạ nguồn.

1x5y_12b
Mưa lũ gây sạt lở tại huyện Tân Uyên, tỉnh Lai Châu. Ảnh: CTV

Trước mắt, ứng phó với diễn biến của mưa, lũ, sạt lở đất và các tình huống bất thường, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai, Ủy ban Quốc gia Ứng phó với sự cố thiên tai và tìm kiếm cứu nạn đề nghị Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn các tỉnh, các bộ, ngành khẩn trương triển khai, thực hiện việc theo dõi diễn biến mưa, lũ, lũ quét, sạt lở đất. Kiểm tra, rà soát các khu vực ven sông, suối, hạ lưu các hồ, đập, vùng trũng thấp, vùng ven sông suối, ngoài bãi sông, khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét, nhà ở không an toàn để chủ động sơ tán dân đến nơi an toàn, đặc biệt khu vực đang có mưa lớn, sạt lở, nguy cơ sạt lở.

“Chúng ta đã có nhiều bài học để xảy ra thiệt hại về người do người dân bất cẩn, chủ quan trong công tác ứng phó sạt lở đất. Các địa phương cần rà soát kỹ hơn để nhắc nhở và kiên quyết sơ tán người dân đến nơi an toàn khi có mưa lũ” - Ông Nguyễn Trường Sơn nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Trường Sơn, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng, hiện chúng ta chưa dự báo được lượng mưa trong ngắn hạn, việc lắp đặt thiết bị đo mưa cũng chưa nhiều để đưa đến các bản tin cụ thể hơn.

Do vậy, các địa phương tiếp tục kiểm tra, rà soát các khu vực có nguy cơ trượt lở đất, lũ quét để chủ động sơ tán, di dời dân cư, bảo đảm an toàn, đặc biệt lưu ý với bà con đi làm nương, rẫy. Tăng cường tuyên truyền, cảnh báo, hướng dẫn người dân chủ động phòng ngừa, cử người canh gác, hướng dẫn giao thông tại các khu vực có nguy cơ bị sạt lở, ngập sâu, nước chảy xiết, các ngầm, tràn, hạn chế thiệt hại do mưa lũ.

Nam Khánh