Chủ nhật, 17/11/2019, 12:14 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882
Ấn độ - Pa-ki-xtan:

Ca-sơ-mia - ngòi nổ dai dẳng

20/05/2014 - 16:21

Biên phòng - Ấn Độ và Pa-ki-xtan là hai nước láng giềng lớn nhất ở khu vực Nam Á, nhưng luôn tồn tại những tranh chấp và mâu thuẫn xung quanh khu vực biên giới Ca-sơ-mia do lịch sử để lại. Tuy đã nhiều lần nhất trí ngừng bắn dọc Ranh giới kiểm soát (LoC) ở khu vực Ca-sơ-mia, song thực tế thì vẫn thường diễn ra các vụ đấu súng giữa quân đội hai nước, ảnh hưởng đến quan hệ hai bên.

Thỏa thuận thường xuyên bị vi phạm

Tính từ đầu tháng 5-2014 đến nay, đã có ba vụ đấu súng giữa hai nước tại Ranh giới kiểm soát (LoC) ở khu vực Ca-sơ-mia. Trong đó, gần đây nhất là vụ đấu súng đêm 10-5, tại quân khu Crít-xna Ga-ti, cách thủ phủ Xri-na-ga 185km về phía Tây Nam. Người phát ngôn Quân đội Ấn Độ tại bang Gia-mu cáo buộc Quân đội Pa-ki-xtan đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, sử dụng vũ khí hạng nhẹ bắn vào các vị trí của Quân đội Ấn Độ. Phía Ấn Độ đã sử dụng các vũ khí tương tự để đáp trả. Trong khi đó, phía Pa-ki-xtan thì không đưa ra bình luận gì về những cáo buộc của Ấn Độ về vụ đấu súng này.

Trước đó, vào ngày 3-5, một vụ đấu súng khác cũng đã xảy ra tại vùng Men-ha, thuộc quận Pun-chơ, cách thủ phủ mùa Hè Xri-na-ga của Ca-sơ-mia khoảng 185km về phía Tây Nam. Người phát ngôn Quân đội Ấn Độ cáo buộc binh sỹ Pa-ki-xtan đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi sử dụng vũ khí hạng nhẹ và súng tự động bắn vào các vị trí của Quân đội Ấn Độ tại Men-ha. Các binh sĩ Ấn Độ đã đáp trả bằng các loại vũ khí tương tự. Tuy nhiên, không có thương vong hoặc thiệt hại trong vụ đấu súng này. Trong các vụ đấu súng, trước những cáo buộc của Ấn Độ, phía Pa-ki-xtan thường lên tiếng cáo buộc Quân đội Ấn Độ đã nổ súng khiêu khích trước, buộc phía Pa-ki-xtan phải đáp trả.
 
i9hg_25b-1.jpg
Ca-sơ-mia với phong cảnh thiên nhiên trời phú còn là một địa điểm du lịch nổi tiếng. Nguồn: Internet

Yếu tố cản trở quan hệ song phương

Ấn Độ và Pa-ki-xtan tuy là hai nước có khá nhiều điểm tương đồng như đều từng thuộc một nước bị thực dân Anh chiếm đóng, sau đó mới tách ra thành 2 quốc gia (theo tôn giáo) từ năm 1947. Nhưng cũng kể từ đó, quan hệ giữa hai nước luôn trong tình trạng căng thẳng. Mấu chốt của những bất đồng trong quan hệ giữa hai nước này là sự tranh chấp khu vực Ca-sơ-mia do lịch sử để lại. Kể từ khi hai nước được trao trả độc lập, nhân dân hai nước đều coi Ca-sơ-mia là mảnh đất thiêng liêng, là lãnh thổ bất khả xâm phạm của mình, bởi nó có một vị trí chiến lược vô cùng quan trọng. Chính phủ hai nước luôn dùng Ca-sơ-mia để tranh thủ sự ủng hộ của dân chúng trong các cuộc bầu cử. Vấn đề Ca-sơ-mia giống như chiếc hộp cộng hưởng tất cả các vấn đề tranh chấp giữa Ấn Độ và Pa-ki-xtan, nó liên quan đến lịch sử và những đối đầu mang tính tôn giáo, sắc tộc.

Trong hơn 60 năm qua, hai bên từng có hai cuộc chiến tranh quy mô lớn vào năm 1965 và 1999 để giành quyền kiểm soát Ca-sơ-mia. Căng thẳng leo thang nghiêm trọng tại Ca-sơ-mia năm 1999 với giao tranh làm hơn 1.000 binh sĩ hai bên thiệt mạng. Tuy nhiên, khi cuộc Chiến tranh lạnh kết thúc (vào năm 1991), tình hình thế giới và khu vực Nam Á đã có rất nhiều biến động khiến cho tất cả các quốc gia đều phải tự điều chỉnh chính sách cho phù hợp bối cảnh mới, phù hợp với lợi ích của mỗi nước. Trong bối cảnh đó, Ấn Độ - Pa-ki-xtan cũng đã thi hành chính sách ngoại giao mềm dẻo, linh hoạt và thực dụng hơn. Cả hai quốc gia này đều nhận thấy hậu quả lớn nhất mà họ đều phải gánh chịu, đó là sự tụt hậu về kinh tế do quá tập trung chạy đua vũ trang. Điều đó dẫn tới vị thế quốc tế của cả Ấn Độ và Pa-ki-xtan đều bị giảm sút. Do vậy, cả hai nước đều có những biểu hiện mềm mỏng hơn, tạo cơ sở cho những cuộc gặp gỡ chính thức giữa các nhà lãnh đạo của hai bên.

Tháng 4-2003, Ấn Độ và Pa-ki-xtan đã tiến hành các bước đi tích cực nhằm khôi phục quan hệ ngoại giao và bắt đầu duy trì một lệnh ngừng bắn dọc theo LoC giữa hai nước, cho dù thỉnh thoảng vẫn xảy ra các cuộc đụng độ nhỏ lẻ. Từ đó, hai nước bắt đầu tiến hành các cuộc đàm phán để giải quyết các vấn đề còn tồn tại, đặc biệt là vấn đề Ca-sơ-mia. Mặc dù vậy, hai bên vẫn thường xuyên cáo buộc nhau vô cớ nổ súng gây ra các cuộc đụng độ dẫn tới thương vong cho cả hai phía ở biên giới hai nước. Tiến trình đối thoại giữa Ấn Độ và Pa-ki-xtan bị đình lại kể từ sau vụ đánh bom khủng bố đẫm máu tại thành phố Mum-bai của Ấn Độ, hồi tháng 11-2008, làm hơn 160 người thiệt mạng, bởi những kẻ chủ mưu khủng bố bị cáo buộc là có sào huyệt tại Pa-ki-xtan.

Ngày 6-2-2011, tại Hội nghị cấp cao khu vực Nam Á, Thứ trưởng Ngoại giao hai nước đã có cuộc gặp bên lề và tuyên bố nhất trí nối lại các cuộc đàm phán hòa bình chính thức đầu tiên kể từ sau loạt vụ tấn công Mum-bai năm 2008. Đây được xem là một bước đi quan trọng hướng tới việc cải thiện quan hệ giữa hai nước có ảnh hưởng lớn nhất đối với an ninh khu vực Nam Á.

Ngày 15-11-2011, tại Thủ đô Niu Đê-li của Ấn Độ, các quan chức Ấn Độ và Pa-ki-xtan tuyên bố nhất trí bình thường hóa thương mại hai chiều. Đây là dấu hiệu cho thấy sự tan băng dần trong quan hệ giữa hai nước láng giềng này.

Đến năm 2012, quan hệ giữa hai nước đã được cải thiện với việc triển khai các biện pháp đẩy mạnh thương mại, mở cửa cho đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của nước này vào nước kia, tự do hóa cơ chế thị thực và hợp tác chống khủng bố. Vào cuối năm đó, Ấn Độ và Pa-ki-xtan đã ký kết một thỏa thuận dỡ bỏ hạn chế cấp thị thực cho công dân hai nước. Thủ tướng Ấn Độ Man-mô-han Xinh cũng đã nhận lời mời tới thăm Pa-ki-xtan vào một "thời điểm thích hợp"…

Đặc biệt, kể từ khi Thủ tướng Pa-ki-xtan Na-oa Sa-ríp lên nắm quyền (từ tháng 5-2013), ông đã tuyên bố sẽ nỗ lực nối lại tiến trình hòa bình với nước láng giềng Ấn Độ. Trong nỗ lực đó, cuối tháng 12-2013, quan chức quân đội hai nước đã gặp nhau tại khu vực biên giới Oa-ga Át-ta-ri, thể hiện thiện chí và mong mỏi cải thiện quan hệ căng thẳng giữa hai nước. Đây là cuộc gặp lần đầu tiên giữa các quan chức cấp cao của quân đội hai bên trong vòng 14 năm kể từ khi xảy ra xung đột giữa hai nước tại khu vực Ca-sơ-mia, năm 1999. Hai bên đã cam kết tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn tại LoC đạt được năm 2003. Sự nhất trí này đạt được trong bối cảnh năm 2013, đã xảy ra khoảng 200 vụ đấu súng giữa quân đội hai nước tại khu vực Ca-sơ-mia. Ngoài ra, hai bên cũng nhất trí thiết lập cơ chế giúp bảo đảm hòa bình và giảm căng thẳng.

Những tưởng những cam kết của quan chức quân đội hai nước sẽ giúp chấm dứt các trận đấu súng giữa hai nước, song thực tế thì kể từ sau đó, cam kết trên liên tục bị vi phạm. Hai nước vẫn thường xuyên cáo buộc nhau nổ súng gây ra các cuộc đụng độ dẫn tới thương vong cho cả hai phía. Chỉ riêng trong tháng 4-2014, thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên đã bị vi phạm hai lần ở Pun-chơ.

Có thể thấy, dù nhà lãnh đạo của hai nước đã có những động thái thể hiện nỗ lực mong muốn cải thiện quan hệ giữa hai bên, song quan hệ giữa Ấn Độ và Pa-ki-xtan vẫn liên tiếp bị thử thách bởi các vụ đụng độ ở khu vực dọc biên giới hai nước. Các nhà phân tích cho rằng, tình hình căng thẳng trên tuyến biên giới chung vẫn xảy ra với tần suất ngày một nhiều chắc chắn sẽ là trở ngại đối với nỗ lực cải thiện quan hệ giữa hai nước.
Phương Thanh