Thứ 3, 17/09/2019, 11:19 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Bước phát triển mới trong kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh của Bộ đội Biên phòng thời kỳ hội nhập quốc tế

31/03/2014 - 15:33

Biên phòng - Biên giới quốc gia là một thể thống nhất, liên hoàn khép kín, nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, trong đó có nhiệm vụ kiểm soát cửa khẩu, giữ vai trò hết sức quan trọng. Bởi cửa khẩu là cửa ngõ quốc gia, là địa bàn phức tạp, nhạy cảm về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. 

Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, cửa khẩu giữ vai trò quan trọng trong giao lưu, thông thương hàng hóa giữa Việt Nam và các quốc gia trên thế giới. Đảm bảo chủ quyền, an ninh trật tự trên các vùng biển và cửa khẩu cảng biển sẽ góp phần tích cực thúc đẩy kinh tế đất nước phát triển.

b7se_5-1.JPG
BĐBP Cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo, Hà Tĩnh làm thủ tục XNC cho nhân dân qua biên giới. Ảnh: Hà Anh.
Trong gần 55 năm qua, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đã hình thành hệ thống cửa khẩu đường bộ, đường sắt tổ chức hợp lý, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ và đang phát huy hiệu quả; công tác quản lý, kiểm soát cửa khẩu gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ đường biên, mốc giới, được duy trì kiểm soát và bảo vệ chặt chẽ. Có thể nói, với vai trò nòng cốt trong xây dựng, quản lý và bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, BĐBP đã góp vai trò rất lớn trong tác chiến phòng thủ bảo vệ biên giới, chống xâm nhập, chống tội phạm; bảo vệ đường biên, mốc giới trong thời bình và chuẩn bị thế trận, sẵn sàng đối phó mọi tình huống có thể xảy ra.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, trong tiến trình đổi mới, phát triển của đất nước, tại các cửa khẩu đã nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp mới. Tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật nói chung, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới nói riêng đã và đang diễn biến phức tạp, gây thất thu ngân sách Nhà nước, tác động xấu đến sự tăng trưởng kinh tế và ảnh hưởng không nhỏ đến nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ an ninh trật tự khu vực biên giới, cửa khẩu cảng biển. Bên cạnh đó, ngày càng xuất hiện nhiều loại tội phạm mới với phương thức, thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi… Trước tình hình trên, lực lượng BĐBP tiếp tục được Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tin tưởng giao nhiệm vụ quản lý, kiểm soát xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Và qua các giai đoạn khác nhau, vị trí, vai trò của BĐBP trên các cửa khẩu ngày càng được khẳng định trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, phục vụ phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế.

Hiện nay, lực lượng BĐBP quản lý 155 cửa khẩu đường bộ, đường sắt và cảng biển trên toàn quốc. Trong đó, tuyến biên giới đất liền có 125 cửa khẩu (24 cửa khẩu quốc tế, 25 cửa khẩu chính và 70 cửa khẩu phụ) và 78 lối mở biên giới; tuyến biển có 33 đơn vị BĐBP quản lý 189 cảng, cầu cảng, bến neo đậu, khu vực chuyển tải. Lưu lượng người, phương tiện, hàng hóa lưu thông qua cửa khẩu ngày càng nhiều, bình quân hằng năm có từ 5 đến 6 triệu lượt người xuất nhập cảnh; 500 đến 600 nghìn lượt phương tiện và hàng chục tàu quân sự nước ngoài đến Việt Nam. Loại hình xuất nhập cảnh, các loại giấy tờ, quốc tịch và đối tượng xuất nhập cảnh vào Việt Nam ngày càng đa dạng, phức tạp. Hầu hết các cửa khẩu trên bộ và cảng biển, khu kinh tế ven biển đều nằm ở địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; đồng thời là địa bàn, mục tiêu trọng điểm mà kẻ địch tập trung phá hoại về nhiều mặt.

5 năm qua, lực lượng BĐBP làm công tác kiểm tra, kiểm soát, quản lý xuất nhập cảnh đã thúc đẩy mạnh mẽ công tác cải cách thủ tục hành chính tại các cửa khẩu cảng biển. Tất cả các quy trình kiểm tra, kiểm soát đều được thông qua hệ thống trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, nhanh chóng, hiệu quả nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thiểu các loại giấy tờ không cần thiết. Các loại giấy tờ mà người làm thủ tục tại cửa khẩu cảng phải nộp cho BĐBP đã giảm thiểu. Những thủ tục rườm rà, chồng chéo trong lĩnh vực kiểm soát xuất nhập cảnh được loại bỏ, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ, công khai, minh bạch của thủ tục hành chính. Điều này đã tạo điều kiện nhanh chóng, thuận lợi cho cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp trong tiếp cận và thực hiện thủ tục hành chính, góp phần thu hút đầu tư, du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương; đảm bảo giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước của BĐBP tại các cửa khẩu cảng biển, phù hợp với tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế.

Song song với việc cải tiến qui trình, áp dụng đồng bộ các mặt công tác biên phòng, BĐBP cũng chú trọng đến việc đầu tư, hiện đại hóa trang thiết bị kỹ thuật trong công tác kiểm soát xuất nhập tại cửa khẩu nói chung, cửa khẩu cảng biển nói riêng, như: Đầu đọc và kiểm tra hộ chiếu; đầu đọc hộ chiếu; đầu đọc thẻ từ, mã vạch; cổng từ; máy in thẻ từ; máy in cấp giấy phép chuyên dụng; phương tiện kiểm soát phát hiện chất ma túy, phóng xạ; phương tiện tuần tra, kiểm soát, thông tin liên lạc... Đặc biệt, từ tháng 9-2010, Cục Cửa khẩu BĐBP đã triển khai thực hiện khai báo thủ tục biên phòng qua thư điện tử tại 7 đơn vị Biên phòng cửa khẩu cảng, để tiếp nhận thông tin về tàu thuyền, thuyền viên, hành khách, hàng hóa trước khi tàu đến cảng, phục vụ cho việc làm nhanh thủ tục, giảm thời gian đi lại cho hành khách và doanh nghiệp; cho phép tàu, thuyền xếp dỡ hàng hóa; thuyền viên, hành khách có nhu cầu đi bờ được thực hiện ngay sau khi tàu đến cảng…

Cùng với đó, lực lượng làm công tác cửa khẩu của BĐBP cũng đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của các Bộ, ngành chỉ đạo hướng dẫn biên phòng các tỉnh, TP triển khai thực hiện các mặt công tác theo chức năng, nhiệm vụ của BĐBP, như: Phối hợp với Cục Điều tra/Chống buôn lậu/Tổng cục Hải quan chỉ đạo lực lượng BĐBP, Hải quan các tỉnh, thành phố căn cứ Quy chế phối hợp giữa hai lực lượng để triển khai xây dựng các kế hoạch, chương trình phối hợp cụ thể, sát đúng với tình hình thực tế của từng địa phương. Phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Tổng cục An ninh I, Bộ Công an trong chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ, duy trì chế độ trao đổi thông tin, dữ liệu xuất nhập cảnh. Phối hợp với các cơ quan chức năng của các Bộ Công thương, Bộ Giao thông vận tải tham gia đàm phán về cơ chế, chính sách quản lý hệ thống chợ biên giới, chợ trong khu kinh tế cửa khẩu, các hoạt động thương mại biên giới với các nước có chung đường biên giới; triển khai thực hiện Hiệp định giữa các nước Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS); xây dựng Quy chế điều hành hoạt động hành chính tại các cửa khẩu biên giới đất liền và phối hợp với Tổng cục Du lịch trong công tác quản lý khách nước ngoài xuất nhập cảnh vào tham quan, du lịch Việt Nam. Đặc biệt, 5 năm qua, Cục Cửa khẩu BĐBP đã chủ động đẩy mạnh hợp tác quốc tế, điển hình là duy trì các hoạt động hợp tác với Đại sứ quán và Bộ Nhập cư Úc, Đại sứ quán Hoa Kỳ và các Tổ chức quốc tế về kiểm soát xuất nhập cảnh, đấu tranh phòng chống tội phạm... Qua đó, phía Bạn đã tổ chức các lớp tập huấn nâng cao trình độ nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh cho cán bộ, nhân viên các đơn vị cửa khẩu có lưu lượng người xuất nhập cảnh lớn...

Ngoài ra, còn phối hợp với Văn phòng cơ quan Phòng chống tội phạm và Ma túy Liên hợp quốc (UNODC) tại Việt Nam tổ chức các khóa đào tạo giảng viên nguồn cho 10 đầu mối đơn vị cửa khẩu quốc tế và giảng viên của Học viện Biên phòng. Thông qua cơ chế hợp tác, phía Bạn đã hỗ trợ, trang cấp nhiều máy móc, phương tiện hiện đại phục vụ cho công tác kiểm tra, kiểm soát và huấn luyện đào tạo nguồn cán bộ chuyên trách làm nhiệm vụ xuất nhập cảnh của BĐBP…

Bên cạnh những mặt đã làm tốt, nhiệm vụ công tác cửa khẩu của BĐBP trong giai đoạn hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp do biên chế tổ chức của lực lượng cửa khẩu cả ở cơ quan Bộ Tư lệnh và BĐBP các tỉnh, thành còn thiếu; kinh nghiệm thực tiễn và kiến thức nghiệp vụ của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ còn hạn chế, cơ sở vật chất chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Công tác nắm tình hình chưa thực sự chủ động, chỉ tập trung làm nhiệm vụ kiểm soát đơn thuần, chưa chú trọng đến công tác nghiệp vụ an ninh tại cửa khẩu, công tác tổ chức nắm tình hình từ xa còn có những hạn chế nhất định, chưa chú trọng đến xây dựng các cơ sở, quần chúng tốt ở ngoại, nội biên phục vụ nắm các tình hình có liên quan đến công tác quản lý, kiểm soát xuất nhập cảnh. Một bộ phận cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ công tác kiểm soát ở các cửa khẩu chưa thực sự đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ do chưa được học nghiệp vụ cửa khẩu, trình độ ngoại ngữ, tin học hạn chế…

Những năm tới, như một quy luật phát triển tất yếu, hệ thống cửa khẩu, cảng biển, khu kinh tế cửa khẩu sẽ phát triển cả về số lượng cũng như quy mô, lưu lượng người và phương tiện xuất nhập cảnh qua các cửa khẩu ngày càng lớn, đa dạng về quốc tịch. Các thế lực thù địch và các loại đối tượng xấu sẽ tăng cường lợi dụng sơ hở của ta thông qua con đường công khai hợp pháp, du lịch, thương mại, hợp tác đầu tư để xâm nhập hoạt động chống phá; buôn lậu; gian lận thương mai; vận chuyển vũ khí, tài liệu phản động; văn hóa phẩm đồi trụy… ở các cửa khẩu biên giới. Tình hình tội phạm, đặc biệt là tội phạm buôn lậu, buôn bán ma túy, buôn bán phụ nữ trẻ em qua biên giới sẽ gia tăng, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt và liều lĩnh hơn.

Đặc biệt, các đối tượng vi phạm quy định về xuất nhập cảnh cũng sẽ diễn ra, đặc biệt là tình trạng sử dụng hộ chiếu, giấy tờ giả để xuất nhập cảnh, xuất nhập biên sẽ diễn biến theo chiều hướng ngày càng phức tạp và tinh vi. Do vậy, Cục Cửa khẩu BĐBP cần tăng cường hướng dẫn, chỉ đạo các đơn vị tập trung cao đối với công tác cửa khẩu; đảm bảo an ninh trật tự tại các cửa khẩu trong mọi tình huống; xây dựng đội ngũ cán bộ có chất lượng cao, làm tốt vai trò tham mưu, xây dựng hệ thống cửa khẩu theo hướng đồng bộ, hiện đại; kết hợp chặt chẽ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh trật tự khu vực biên giới, cửa khẩu với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó, để công tác cửa khẩu ngày càng đi vào chiều sâu, Đảng ủy, chỉ huy Cục Cửa khẩu cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

Một là: Tiếp tục quán triệt và triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số: 84/NQ/ĐU ngày 7-3-2011, của Đảng ủy BĐBP về "Nâng cao năng lực công tác cửa khẩu của BĐBP trong tình hình mới". Tăng cường đổi mới nề nếp hoạt động của cơ quan, công tác tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn, nâng cao chất lượng hiệu quả công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh; chủ động tham mưu, đề xuất Bộ Tư lệnh, Bộ Quốc phòng, Chính phủ những vấn đề có liên quan đến công tác cửa khẩu nói chung và công tác kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh nói riêng; phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý xuất nhập cảnh.

Hai là: Tham mưu cho cấp ủy chính quyền địa phương quy hoạch cơ bản lâu dài hệ thống Đồn, trạm cửa khẩu, khu kinh tế cửa khẩu và xây dựng cơ sở hạ tầng bền vững đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh, quốc phòng.

Ba là: Triển khai thực hiện có hiệu quả công tác hợp tác quốc tế trên lĩnh vực kiểm soát xuất nhập cảnh, tiếp tục đổi mới quy trình nghiệp vụ theo tinh thần cải cách thủ tục hành chính gắn với ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, tạo điều kiện thông thoáng trong lưu thông biên giới, góp phần thúc đẩy giao lưu, hội nhập, hợp tác quốc tế, phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình hiện nay.

Bốn là: Tiếp tục đẩy mạnh kết hợp nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin với cải tiến quy trình nghiệp vụ, rút ngắn thời gian làm thủ tục và nâng cao độ chính xác trong công tác kiểm tra, giám sát xuất nhập cảnh, đảm bảo yêu cầu vừa chặt chẽ về an ninh, vừa tạo điều kiện thuận lợi, thông thoáng cho lưu thông biên giới.

Năm là: BĐBP các tỉnh, thành phố cần làm tốt công tác nắm tình hình, tiếp tục đổi mới quy trình nghiệp vụ theo tinh thần cải cách thủ tục hành chính, nhưng đảm bảo giữ vững an ninh biên giới quốc gia và trật tự an toàn xã hội, phục vụ đắc lực cho nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước.

Sáu là: Tiếp tục tham mưu cho Bộ Quốc phòng, Chính phủ xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về công tác quản lý, kiểm soát xuất nhập cảnh của BĐBP, đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với luật pháp quốc tế.

Bảy là: Đảng ủy, chỉ huy Cục Cửa khẩu cần xác định xây dựng lực lượng chuyên trách làm công tác cửa khẩu trong BĐBP có bản lĩnh chính trị vững vàng, có kiến thức toàn diện, tính chuyên nghiệp ngày càng cao, số lượng hợp lý, tổ chức biên chế phù hợp, trang bị kỹ thuật hiện đại đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.

Trung tướng Võ Trọng Việt - Ủy viên Trung ương Đảng - Tư lệnh Bộ đội Biên phòng