Thứ 6, 15/12/2017, 11:33 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Bầu cử sớm - "Canh bạc" của Shinzo Abe?

01/10/2017 - 15:05

Biên phòng - Đúng như kế hoạch, ngày 28-9, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã chính thức giải tán Hạ viện, mở đường cho cuộc tổng tuyển cử sớm ở đất nước "Mặt trời mọc" được ấn định vào ngày 22-10 tới. Động thái này được cho là nhằm đảm bảo một chiến thắng cho đảng Dân chủ Tự do (LDP) của ông Abe trong cuộc tổng tuyển cử sớm trong bối cảnh các đảng đối lập đang rạn nứt và chưa sẵn sàng cho bầu cử.

v6s2gi5aft-67274_568756610218309380_japan
 Tại phiên họp Hạ viện ngày 28-9, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã tuyên bố giải tán Hạ viện và tổ chức bầu cử trước thời hạn. Ảnh: Kyodo News

“Bản sao" Theresa May?

Tổng tuyển cử đúng thời hạn ở Nhật Bản dự kiến diễn ra trước tháng 12-2018, vì thế người dân Nhật Bản đã không khỏi bất ngờ khi Thủ tướng Abe quyết định đặt cược vào một cuộc bầu cử sớm hơn hẳn một năm so với quy định. Giải thích về quyết định này, ông Abe nhấn mạnh bầu cử là điều mà Nhật Bản cần vào thời điểm hiện nay để giúp đất nước vượt qua các cuộc khủng hoảng, bao gồm vấn đề dân số già và mối đe dọa từ Triều Tiên. Tuy nhiên, dư luận lại tập trung chú ý vào sự giống nhau giữa ông Abe và người đồng cấp ở Anh - bà Theresa May.

Tháng 4-2017, bà May cũng đã khiến cả nước Anh sững sờ khi kêu gọi tổ chức bầu cử sớm với hy vọng có thể tận dụng lợi thế dẫn trước Công đảng đối lập tới 20 điểm trong các cuộc thăm dò dư luận và để giành quyền lãnh đạo việc đưa Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU). Sadafumi Kawato, Giáo sư ngành chính trị học tại Đại học Tokyo, nhận định: “Cả hai nhà lãnh đạo đều đã kêu gọi tổ chức bầu cử sớm vào thời điểm mà sự ủng hộ của công chúng dành cho họ không thể tốt hơn được nữa”.

Tuy nhiên, trong trường hợp của bà May, canh bạc này đã thất bại thê thảm. Sau chiến dịch tranh cử bị đánh giá mờ nhạt, bà đã để mất 13 ghế trong Quốc hội Anh và buộc phải ký một thỏa thuận liên minh gây tranh cãi với đảng Hợp nhất Dân chủ (DUP) cực kỳ bảo thủ của Bắc Ireland để có thể giữ được thế đa số. Do đó, một số chuyên gia cảnh báo, ông Abe cũng có thể sẽ phải đối mặt với nguy cơ rủi ro giống như vậy.

Ông Yoel Sano, người đứng đầu chương trình phân tích rủi ro an ninh và chính trị toàn cầu thuộc Công ty Nghiên cứu BMI, cho rằng, ông Abe có thể “đã đánh giá thấp khả năng các cử tri chuyển sang ủng hộ phe đối lập” và có thể đánh mất sự ủng hộ nếu các cử tri coi cuộc bỏ phiếu đó là một mánh khóe để ông Abe đeo bám quyền lực.

Trong khi đó, chuyên gia Jeff Kingston, Giám đốc Chương trình Nghiên cứu châu Á tại Đại học Temple (Nhật Bản) cho rằng, trong canh bạc của mình, ông Abe có khả năng sẽ thắng lớn bởi ông đang đối mặt với phe đối thập yếu thế hơn so với việc bà May phải đối mặt với nhà lãnh đạo Công đảng đối lập Jeremi Corbyn ở Anh.

Những toan tính của ông Abe

Nhiệm kỳ 4 năm của Hạ viện gồm 475 thành viên sẽ kết thúc vào tháng 12-2018, nhưng lý do gì khiến ông Abe kêu gọi tổ chức bầu cử hiện nay? Hãng tin AP đã tổng kết một số lý do khiến Thủ tướng Abe kêu gọi tổ chức bầu cử sớm và những rủi ro phía trước. 

Theo hãng tin của Mỹ, một số nhân tố khiến đây là thời điểm tương đối tốt và ông Abe đã kết luận rằng nguy cơ của việc chờ đợi còn lớn hơn nguy cơ của việc tổ chức bầu cử. Mức tín nhiệm của ông, vốn giảm xuống dưới 30% mùa Hè vừa qua sau một loạt bê bối và sai lầm, nay đã tăng trở lại 50%. Mới đây, ông đã tiến hành cải tổ nội các, sa thải một số nhân vật không được lòng dân, trong đó có cựu Bộ trưởng Quốc phòng. Người dân Nhật Bản đang ủng hộ chính sách cứng rắn của ông trong vấn đề an ninh giữa lúc căng thẳng giữa Nhật Bản với nước láng giềng Triều Tiên “nóng” lên tới đỉnh điểm.

Một lý do khác khiến ông Abe vội vã kêu gọi tổ chức bầu cử là để loại bỏ uy thế của nữ Thị trưởng Tokyo Yuriko Koike - người vừa thành lập một đảng mới với tên gọi “Kibo no To” (đảng Hy vọng) chỉ vài giờ trước khi ông Abe kêu gọi tổ chức bầu cử sớm. Cuộc bầu cử nhanh gọn sẽ khiến đảng Hy vọng không có thời gian để tổ chức và tập hợp các ứng cử viên.

Đảng Dân chủ (DP), đảng đối lập lớn nhất lại đang rối loạn hơn bao giờ hết sau khi Chủ tịch đảng này từ chức hồi cuối tháng 7 vừa qua. Giới phân tích chính trị cho rằng ông Abe đang tận dụng việc này nhằm củng cố quyền lực của ông trong đảng LDP cầm quyền và gia tăng khả năng kéo dài nhiệm kỳ thủ tướng sang năm sau.

Liên minh LDP bảo thủ và đảng Công minh (Komeito) hiện đang kiểm soát 2/3 số ghế tại Hạ viện Nhật Bản. Điều này là rất quan trọng nếu ông Abe muốn tiếp tục tiến hành sửa đổi Hiến pháp nhằm tăng cường sức mạnh cho quân đội Nhật Bản khi phải đối mặt với mối đe dọa từ Triều Tiên - quốc gia đã bắn 2 quả tên lửa bay qua Nhật Bản trong vòng một tháng qua.

Nếu xét về triển vọng của ông Abe sau khi thắng cử và khả năng kéo dài nhiệm kỳ Thủ tướng sang năm 2018, hãng tin AP cho rằng, đảng cầm quyền chắc chắn giành được đa số phiếu, nhưng họ cũng có thể để mất một vài ghế trong 2/3 số ghế mà họ đang nắm giữ cùng đảng Komei trong liên minh. Tuy nhiên, một chiến thắng vững vàng sẽ củng cố cơ hội giành chức Chủ tịch LDP nhiệm kỳ thứ 3 của ông Abe trong cuộc bỏ phiếu vào tháng 9-2018.

Ông muốn duy trì đa số an toàn trước cuộc bỏ phiếu bầu chọn lãnh đạo đảng vào năm tới. Nếu thắng cử, ông Abe có thể tiếp tục chức Thủ tướng qua Olympic mùa Hè năm 2020 tại Tokyo. Điều đó giúp ông có thêm thời gian theo đuổi mục tiêu dài hạn là sửa đổi bản Hiến pháp hòa bình thời hậu chiến của Nhật Bản, một vấn đề gây tranh cãi đòi hỏi sự chấp thuận của 2/3 số phiếu ủng hộ trong Quốc hội và trong cuộc trưng cầu ý dân.

Nhân tố khó đoán trước thềm bầu cử

Sự tham gia của đảng Hy vọng khiến cuộc bầu cử sắp tới càng trở nên khó đoán định. Liên minh cầm quyền do LDP dẫn đầu khó có thể để mất quyền lực, song nếu thế đa số của liên minh này tại Quốc hội bị thu hẹp, uy tín của ông Abe chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khiến các sáng kiến chính sách của ông gặp nhiều trở ngại hơn trong khi chính bản thân ông cũng gặp không ít khó khăn trong việc hiện thực hóa “giấc mơ” trở thành Thủ tướng cầm quyền lâu nhất của Nhật Bản. 

Đảng Hy vọng của bà Koike có những chính sách tương đồng với cả đảng LDP theo đường lối bảo thủ và ủng hộ doanh nghiệp, cũng như phe cánh hữu trong đảng Dân chủ đối lập, lực lượng bao gồm cả những người bảo thủ và tự do. Đảng Dân chủ đang đối mặt với những thách thức từ sự ra đi của nhiều thành viên trong đảng, cũng như tỷ lệ ủng hộ giảm xuống dưới 10%. Truyền thông đưa tin bà Koike và lãnh đạo đảng Dân chủ đã thảo luận về khả năng hợp nhất, dù triển vọng không mấy sáng sủa.

Bà Koike, 65 tuổi, từng giữ ghế Bộ trưởng Quốc phòng trong nội các đầu tiên giai đoạn 2006-2007 của ông Abe. Bà vốn là thành viên LDP, song do không được đảng này hậu thuẫn trong cuộc bầu cử thị trưởng Tokyo vào năm 2016, bà đã tham gia cuộc đua này với tư cách ứng cử viên độc lập và đắc cử.

Tháng trước, Tomin First no Kai (Người Tokyo trước tiên) của bà cùng các đồng minh đã đánh bại LDP một cách ngoạn mục trong cuộc bầu cử hội đồng thành phố. Nữ chính trị gia được nhiều người kỳ vọng có thể trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản đang nỗ lực để lặp lại chiến thắng này trên quy mô toàn quốc.

Một năm sau khi xảy ra sự kiện Brexit và việc ông Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ, giới phân tích cho rằng sẽ có ít khả năng những điều bất ngờ lặp lại ở Nhật Bản. Theo các nhà quan sát, người dân Nhật Bản có thể chẳng mấy nhiệt tình với ông Abe và những chính sách của ông, song họ không còn sự lựa chọn nào khác. Và đó là lý do giải thích tại sao ông Abe sẽ giành chiến thắng.

Nguyễn Trung