Chủ nhật, 08/12/2019, 23:49 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Bảo tồn văn hóa truyền thống ở Bắc Trà My

24/12/2014 - 14:22

Biên phòng - Trong sự phát triển chung của xã hội, hiện nay, bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc đang dần bị mai một, tuy nhiên, những năm qua, cộng đồng các dân tộc ở huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) đã phát huy sức mạnh đoàn kết, khơi dậy nội lực và tiềm năng, phát triển kinh tế gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa, mang đậm đà bản sắc riêng.

Bắc Trà My là huyện miền núi được tách ra từ tháng 8-2003 cùng với huyện Nam Trà My từ huyện Trà My (cũ) của tỉnh Quảng Nam. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Trà My (cũ) đã được chọn làm căn cứ cách mạng của Khu V. Diện tích tự nhiên là 825,44km2. Dân số gần 40.832 người (2013), chủ yếu là các cư dân bản địa như: Xơ-đăng, Cadong, Cor. Người Hoa, Kinh sinh sống ở vùng đất này khoảng gần 100 năm trở lại đây, nên có nhiều nét văn hóa dân tộc phong phú, đa dạng.

Để gìn giữ và phát huy những bản sắc của đồng bào các dân tộc anh em, Đảng bộ và chính quyền huyện Bắc Trà My có nhiều biện pháp cũng như chủ trương nhằm bảo tồn và phát huy những bản sắc truyền thống. Cùng với việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức sâu sắc về ý nghĩa và tầm quan trọng trong việc thực hiện Nghị quyết của Đảng về "Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc", huyện còn đầu tư kinh phí để phục dựng các lễ hội truyền thống của đồng bào, hằng năm vẫn duy trì tổ chức các ngày hội văn hóa, thể thao tại các xã và cụm xã, cho đến cấp huyện.

Tại đây, các hoạt động biểu diễn cồng chiêng, tái hiện lễ hội truyền thống, nhạc cụ dân tộc, trình diễn trang phục dân tộc và thi các làn điệu dân ca, dân vũ đã được tái hiện một cách phong phú và đa dạng. Nhờ vậy, đến nay, nhiều bản sắc dân tộc, có nét văn hoá riêng, lâu đời của đồng bào dân tộc Xơ-đăng, Cadong, Cor... vẫn được lưu giữ.

aj67_9a-1.jpg
Một buổi dạy đánh chiêng cho con em đồng bào dân tộc Cor ở nhà văn hóa  thôn 2A, xã Trà Kót, huyện Bắc Trà My.
 
Ông Dương Lai, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa huyện Bắc Trà My cho biết: Việc thường xuyên duy trì tổ chức ngày hội văn hoá - thể thao các dân tộc đã góp phần khôi phục, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc trên địa bàn huyện. Thông qua đó, loại hình văn hóa vật thể, phi vật thể cũng như các môn thể thao dân tộc truyền thống được gìn giữ và phát huy, luôn có mặt trong cuộc sống đời thường của đồng bào dân tộc Xơ-đăng, Cadong, Cor... ở trong huyện.

Ngoài ra, để gìn giữ và phát triển những bản sắc văn hoá dân tộc, Trung tâm Văn hóa huyện đã mở các lớp truyền dạy nghệ thuật văn hóa cồng chiêng cho hàng trăm đoàn viên, thanh niên và học sinh các trường Trung học cơ sở (THCS). Bên cạnh đó, huyện còn ban hành các văn bản trong đó có 3 đề án về lĩnh vực văn hóa cấp huyện và xây dựng đề án bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc giai đoạn 2011-2015.

Cùng với đó, ngành văn hóa huyện còn truyền dạy nghề đan lát, hát dân ca, dân vũ cho đội ngũ thanh niên, học sinh các trường Dân tộc nội trú (DTNT) trong huyện, nhằm gìn giữ và lưu truyền những bản sắc truyền thống dân tộc.

Bà Trịnh Thị Hồng Nga, Phó Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Bắc Trà My cho biết thêm, đến nay, trên địa bàn huyện có trên 12 lễ hội tiêu biểu của đồng bào dân tộc được gìn giữ và bảo tồn. Điển hình là: Lễ Cọ via kơ pơ (nghi lễ làm chuồng trâu), Lễ Peng chu pi (lễ hội giết dê, heo ăn mừng), Lễ hội mừng năm mới (Đinh no va sơ năm nẻo) của người Xơđăng; Lễ ăn mừng lúa mới (Ka pêê nau); Tết Ô ka rê, tục cúng máng nước đầu năm của người Ca dong; Tết giã rạ, Lễ ăn mừng lúa mới (Xa pa nưu), Lễ ăn trâu huê (Xa ố piêu)... của người Cor. Đặc biệt, hiện nay, trên địa bàn huyện lưu giữ được 80 bộ cồng chiêng, trong đó có 2 bộ chiêng quý.

Ngoài ra, hiện trên địa bàn huyện còn lưu giữ nhiều loại nhạc cụ dân tộc như: Đàn đá (phau), đàn vơró, đàn kadlốc, kèn a máp, sáo ta lía của người Cor; đàn nhị, ống vỗ kloongbút, trống, chiêng, cồng, tù và của người Xơđăng; đàn sáo dọc, đàn dool (giàn ống hoạt động nhờ sức nước) của người Cadong... và các làn điệu dân ca, dân vũ, thường được các nghệ nhân thể hiện vào các dịp lễ hội truyền thống, ăn tết mùa... Chính quyền địa phương cũng đã vận động bà con khôi phục, gìn giữ nhà rông truyền thống của đồng bào, đến nay, toàn huyện vẫn gìn giữ, khôi phục được 20 ngôi nhà rông văn hóa truyền thống tại 78 thôn, làng/13 xã, thị trấn trong huyện.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, ngoài các nhiệm vụ chính trị, xây dựng bộ máy chính quyền, huyện Bắc Trà My còn chú trọng công cuộc đổi mới, đoàn kết các dân tộc, đẩy mạnh phong trào "Toàn dân xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư". Trong đó, chú trọng công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc trong huyện. Nhiều hoạt động tái hiện không gian văn hóa của đồng bào các dân tộc được tổ chức như: Lễ hội văn hóa dân tộc Cor, tại xã Trà Kót vào tháng 3-2013; Lễ hội mừng lúa mới của người Cadong, Lễ ăn trâu huê của đồng bào các dân tộc Cadong, Xơđăng...

Cùng với việc phát huy bản sắc văn hóa, gìn giữ nét đẹp lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc, những năm qua, huyện Bắc Trà My luôn chú trọng đến công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể gắn với xây dựng nông thôn mới. Qua đó, từng bước hướng đến phát triển toàn diện, gắn kết cộng đồng để bảo tồn bản sắc truyền thống.

Từ năm 2013, địa phương đã tổ chức các đợt điều tra, sưu tầm văn hóa vật thể, phi vật thể với 65 hiện vật về nhạc cụ, đan lát, đồ dùng sinh hoạt, công cụ lao động sản xuất, đồ dùng săn bắn... được lưu giữ trong các thôn (làng) của bà con dân tộc Cadong. Bên cạnh đó, huyện Bắc Trà My còn phối hợp với Viện Từ điển học và Bách khoa toàn thư tổ chức hội thảo khoa học về tiếng nói và chữ viết của dân tộc Cor.

Ngày 15-8-2014 vừa qua, huyện Bắc Trà My tổ chức thành công Đại hội Đại biểu các dân tộc thiểu số lần thứ II, với chủ đề "Phát huy truyền thống đoàn kết, các dân tộc bình đẳng, tương trợ, chung sức xây dựng quê hương Bắc Trà My ngày càng phát triển bền vững".

Trong những năm qua, cộng đồng các dân tộc ở huyện Bắc Trà My đã phát huy sức mạnh đoàn kết, khơi dậy nội lực và tiềm năng, phát triển kinh tế gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa hướng đến phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy nội lực và tiềm năng, bảo tồn văn hóa truyền thống, tăng cường xây dựng các thiết chế văn hóa cơ sở, đồng thời tập trung nguồn lực để đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số theo hướng bền vững.

Mặt khác, nghiên cứu, khôi phục lại những lễ hội truyền thống, tổ chức truyền dạy nghệ thuật không gian văn hóa cồng chiêng, sử dụng các nhạc cụ dân tộc và các làn điệu dân ca, dân vũ... cho đội ngũ thanh, thiếu niên, đồng thời tích cực vận động đồng bào các dân tộc bản địa, gìn giữ và phát huy các giá trị, truyền thống đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.
Nguyễn Văn Sơn