Chủ nhật, 26/01/2020, 07:36 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

"Bảo tàng tiền cổ" của thầy giáo làng

30/03/2016 - 9:56

Biên phòng - Là thầy giáo dạy văn, nhưng niềm đam mê đồ cổ đã bén duyên với thầy Phạm Văn Thành (xã Phổ Văn, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi) từ hồi còn là một cậu sinh viên ngồi trên ghế nhà trường. Trải qua bao nhiêu năm lặn lội, sưu tầm, hiện giờ, những cổ vật mà ông "giáo làng" tìm kiếm được lên đến hàng trăm bộ, trong đó, đặc biệt phải kể đến bộ sưu tập về tiền cổ.

eh3q_9a
Thầy Thành giới thiệu về bộ sưu tập tiền cổ của mình. Ảnh: Trần Lâm

Vay tiền để mua... tiền

Không khó để tìm được nhà thầy, một căn nhà nhỏ nằm nép mình bên  Quốc lộ 1A. Bên trong nhà, thầy đặt rất nhiều tủ kính để bày biện những thứ cổ vật và những bộ tiền cổ mà thầy dày công sưu tầm được. Hôm chúng tôi đến, thầy đang mải mê nghiên cứu những đồng tiền xu vừa mua về. Thấy có khách, thầy vội dẹp chúng sang bên rồi hồ hởi khoe: "Mấy đồng tiền này tôi mới mua về được, đang nghiên cứu xem chúng thuộc thời nào và của nước mình hay của nước ngoài để đưa vào bộ sưu tập". Nói rồi, thầy rót nước mời khách và lấy những cuốn album chứa đầy tiền xu cổ ra cho chúng tôi xem.

Niềm đam mê sưu tầm đồ cổ của thầy có thâm niên gần 30 năm, nhưng sở thích sưu tầm tiền cổ thì chỉ mới vỏn vẹn hơn 10 năm. Mặc dù thời gian không dài, nhưng hiện nay, bộ sưu tập tiền cổ của thầy rất phong phú về chủng loại. Trong đó, phải kể đến 6 album tiền đồng xu cổ.

Vừa lật giở từng cuốn album, thầy vừa giới thiệu về nguồn gốc và chủ nhân của những loại tiền. Thời Lý có tiền "Thuận thiên đại bảo" của vua Lý Thái Tổ và "Trị Bình nguyên bảo" của Lý Cao Tông. Triều Trần có tiền "Nguyên Phong thông bảo" của Trần Thái Tông và "Trùng Hưng thông bảo" của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Thời hậu Lê có tiền "Thuận thiên nguyên bảo" của Lê Thái Tổ. Thời Lê Trung Hưng có các đồng tiền "Cảnh hưng thông bảo", "Cảnh hưng đại bảo", "Cảnh hưng tuyên bảo", "Cảnh hưng vĩnh bảo". Thời Tây Sơn có tiền "Thái đức thông bảo" của Nguyễn Nhạc. Sau này có tiền của con trai Quang Trung Hoàng đế Nguyễn Quang Toản gọi là tiền "Cảnh thịnh thông bảo". Thời chúa Nguyễn có tiền "Thái Bình thông bảo" của Nguyễn Hoàng và tiền các vua triều Nguyễn từ thời Gia Long cho đến vị vua cuối cùng là Bảo Đại với tiền "Bảo đại thông bảo".

Với lợi thế đã từng được học qua lớp Hán-Nôm hồi sinh viên và sau này trau dồi thêm kỹ năng, nên bây giờ, những chữ, ký tự trên mỗi đồng tiền, thầy đều hiểu rất rõ. Để có được bộ sưu tập đầy đủ này, thầy đã bỏ ra không ít công sức. Sau mỗi tiết dạy trên lớp, cứ hễ nghe thông tin ở đâu có đồng tiền cổ là thầy lại khăn gói lên đường để tìm mua về. Với tiền lương ít ỏi của nghề giáo, cuộc sống của gia đình thầy cũng không hề khá giả, thế nhưng, vì niềm đam mê nên nhiều lúc thầy phải chạy vạy khắp nơi để vay tiền, cốt mua lại được những đồng tiền cổ đó, cho dù giá có cao đến đâu.

Không chỉ sưu tầm tiền cổ qua các triều đại của Việt Nam, thầy còn sưu tầm các loại tiền cổ của các nước trên thế giới. Phong phú nhất là tiền cổ của Trung Quốc, gồm các triều đại phong kiến từ các thời Hán, Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh cho đến các loại tiền Trung Hoa dân quốc lưu hành vào khoảng đầu thế kỷ XX.

Nghề chơi lắm công phu

Trong các album, những loại tiền cổ được thầy sắp xếp rất khoa học, bài bản. Những đồng tiền nào ra đời sớm theo các triều đại được thầy nghiên cứu kỹ lưỡng rồi chú thích một cách công phu. Để biết được đồng tiền nào của triều đại nào, ra đời lúc nào, đòi hỏi người chơi phải có một kiến thức nhất định về Hán-Nôm. Thời kỳ đầu chập chững bước vào sưu tầm, thầy gặp rất nhiều khó khăn, do vốn liếng về Hán - Nôm và hiểu biết về lịch sử, văn hóa của các triều đại còn hạn chế. Có những đồng tiền, thầy phải mất hàng tháng trời tìm hiểu trên mạng, hỏi qua các nhà nghiên cứu mới biết được chính gốc của nó.

Vừa nói, thầy vừa đưa ra đồng tiền "Bách phân chi nhất" (tiền do Pháp đúc tại Hà Nội) rồi giải thích: "Đồng tiền này gọi là "đồng bạc thời loạn" do nó có sự cạnh tranh gay gắt giữa tiền triều Nguyễn và tiền Pháp dùng tại khu vực Đông Dương. Đồng tiền này được dùng cho 3 nước Việt Nam, Lào và Cam-pu-chia. Vào thời đó, 1 đồng "Bách phân chi nhất" bằng 15-20 đồng tiền triều Nguyễn, hiện nay, loại tiền này cực kỳ hiếm".

Đối với thầy, việc sưu tầm đồ cổ tiền cổ, không chỉ là niềm đam mê, mà còn vì một mục đích khác cũng không kém phần quan trọng, đó là không muốn để những thứ cổ vật quý giá của cha ông bị mai một. Với đặc thù là một thầy giáo, nên cứ mỗi tiết dạy trên lớp, thầy đều đem theo một vài đồng tiền cổ của các triều đại khác nhau lên lớp giảng dạy thêm cho học sinh. Trong ngôi nhà nhỏ của thầy, nhiều lúc đông chật các em học sinh, sinh viên tìm đến để học hỏi, tìm hiểu rồi nhờ thầy chỉ giảng thêm về nguồn gốc các đồng tiền cổ.

Với bộ sưu tầm 6 album tiền xu cổ và hơn 1.000 tờ tiền giấy, nếu bây giờ bán ra thị trường thì giá trị của nó cũng lên đến tiền tỷ. Thế nhưng, tâm nguyện lớn nhất của thầy Thành lúc này là, đứa con của thầy sau này sẽ kế tục công việc mà thầy đã và đang làm. Và nếu như sau này không có ai thừa hưởng và phát huy được giá trị của số tài sản đó, thì thầy sẽ đem hiến tặng lại cho bảo tàng, để cho thế hệ về sau biết được những giá trị cốt lõi của cha ông, của lịch sử, để cho cổ vật Việt Nam không còn bị "chảy máu".

Trần Lâm