Thứ 5, 14/11/2019, 03:59 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Bảo đảm quyền con người khi xây dựng dự án Luật Tạm giữ, tạm giam

28/02/2015 - 9:05

Biên phòng - Chiều 27/2, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận về dự án Luật Tạm giữ, tạm giam. Tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Tạm giữ, tạm giam, nhưng nhiều ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cũng nhấn mạnh hơn tới yêu cầu phải đề cao nguyên tắc bảo đảm quyền con người, quyền công dân khi soạn thảo luật.

Theo đánh giá của Thường trực Ủy ban Tư pháp của Quốc hội do Chủ nhiệm Nguyễn Văn Hiện đại diện trình bày và theo đánh giá của các ý kiến phát biểu tại phiên họp, việc ban hành Luật Tạm giữ, tạm giam là rất cần thiết. Đó là cách để bảo đảm việc tạm giữ, tạm giam được thực hiện phù hợp với quy định của Hiến pháp năm 2013, rằng quyền con người, quyền công dân chỉ bị hạn chế bởi luật; đồng thời, khắc phục kịp thời những hạn chế, bất cập trong thực tiễn, nhất là tình trạng tử vong, bức cung, nhục hình, vi phạm quyền con người xảy ra ở nhà tạm giữ, trại tạm giam trong thời gian qua; phúc đáp yêu cầu của tiến trình cải cách tư pháp trong tình hình mới.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Phan Trung Lý, thực trạng bức cung, nhục hình, mớm cung phần lớn xảy ra trong giai đoạn tạm giữ, tạm giam. Vì vậy, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật đề nghị, cần có giải pháp để ngăn chặn tình trạng này. Ví dụ, muốn hạn chế tình trạng này, khi thực hiện điều tra phải có luật sư…

Nhắc lại nội dung các Điều 11, 12 của dự thảo luật quy định nhà tạm giữ và trại tạm giam đều thực hiện chế độ tạm giữ, tạm giam, ông Phan Trung Lý nhấn mạnh, tạm giữ khác với tạm giam và nhà tạm giữ khác với trại tạm giam. Nếu quy định nhà tạm giữ thực hiện cả chế độ tạm giữ, tạm giam; trại tạm giam cũng thực hiện cả chế độ tạm giam, tạm giữ thì “rất khó để các chế độ này được thực hiện một cách nghiêm túc theo quy định của pháp luật”. Từ đó, ông đề nghị rà soát và cân nhắc kỹ để bảo đảm quyền con người trong những trường hợp này.

Cùng quan điểm với Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội K’sor Phước cũng cho rằng cần phân loại rõ tạm giữ với tạm giam. Đồng tình với nội dung của Điều 38, dự thảo Luật Tạm giữ, tạm giam về kỷ luật trại tạm giam, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc nói, việc tạm giữ, tạm giam không được làm ảnh hưởng tới thân thể, tinh thần của người bị tạm giữ, tạm giam. Theo tinh thần của Hiến pháp, khi ấy, họ vẫn còn đầy đủ quyền công dân. Họ bị tạm giữ, tạm giam vì có hành vi “nghi” vi phạm pháp luật nghiêm trọng, nếu để ở ngoài có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, chứ họ chưa phải là tội phạm.

Đây cũng là ý kiến của nhiều thành viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội. Những ý kiến này cho rằng, cần xác định rõ hơn về mô hình hệ thống các cơ quan quản lý nhà tạm giữ, trại tạm giam. Cùng với đó, cần tách việc quản lý nhà tạm giữ, trại tạm giam ra khỏi cơ quan điều tra hình sự để bảo đảm tính khách quan trong công tác giam, giữ. Theo đó, cần tổ chức mô hình quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ theo hệ thống dọc do Tổng cục Thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp thuộc Bộ Công an quản lý, chỉ đạo nghiệp vụ như đối với hệ thống trại giam hiện nay, bảo đảm minh bạch, rõ trách nhiệm giữa quản lý tạm giữ, tạm giam và cơ quan điều tra, có sự kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan này trong việc chấp hành pháp luật tạm giữ, tạm giam, nhất là bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, danh dự của người bị tạm giữ, tạm giam.

 Trước đó, UBTVQH thảo luận và cho ý kiến về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự.

Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự đề xuất trao một số quyền điều tra cho Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao và đề xuất bổ sung chức danh trợ lý điều tra. Cho ý kiến về vấn đề này, một số ủy viên UBTVQH đề nghị giải thích rõ hơn.

Giải thích trước UBTVQH, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương nói: Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đóng vai trò là cơ quan phòng ngừa, trinh sát. Cơ quan này muốn tiến hành các hoạt động tố tụng thì phải có các cơ quan khác kết hợp. Ví dụ, đấu tranh chống đánh bạc trên mạng, Phòng Cảnh sát Hình sự chủ trì, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đóng vai trò phối hợp, trinh sát.

Theo Thượng tướng Lê Quý Vương, thông thường, chủ trì công tác điều tra là những người giữ các chức danh thủ trưởng, phó thủ trưởng cơ quan điều tra và các điều tra viên. Tuy nhiên, để tiến hành điều tra một vụ án, chỉ một mình điều tra viên không thể làm được, mà cần có sự giúp đỡ của bộ phận trinh sát, kỹ thuật, khám nghiệm hiện trường, khám xét… Ngay cả lúc ngồi xét hỏi thì điều tra viên cũng cần người giúp đỡ ghi biên bản lời khai, hoặc ghi âm. Bởi vậy, cần có chức danh trợ lý điều tra để giúp điều tra viên trong những trường hợp như vậy.

Cũng theo Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương, đặt vấn đề tinh giản biên chế đối với hoạt động của cơ quan điều tra là rất khó khăn, vì còn tùy tình hình thực tế. “Nếu tình hình trật tự, an toàn xã hội còn phức tạp như hiện nay thì rõ ràng chưa giảm được biên chế. Mấy năm gần đây, tính ra, mỗi năm phải đưa thêm khoảng 1,5 vạn phạm nhân vào cải tạo trong các trại, trong khi số đặc xá mỗi năm chỉ khoảng 1,4 vạn người”, Thứ trưởng nói.
Lê Hà (Tổng hợp)