Thứ 6, 03/04/2020, 11:56 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Báo chí đóng vai trò quan trọng trong giám sát và phản biện xã hội

21/06/2017 - 17:09

Biên phòng - Trong giai đoạn hiện nay, khi toàn Đảng, toàn dân đang tập trung đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vai trò giám sát, phản biện xã hội của báo chí có ý nghĩa hết sức quan trọng. Nhân kỷ niệm 92 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2017), phóng viên Báo Biên phòng đã có cuộc phỏng vấn nhà báo Phan Hữu Minh, Trưởng ban Kiểm tra Hội Nhà báo Việt Nam về những nội dung liên quan đến vấn đề này.

5ng0_12a
Nhà báo Phan Hữu Minh.

PV: Thưa nhà báo Phan Hữu Minh, với vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng văn hóa, thời gian qua, báo chí đã tích cực tham gia giám sát và phản biện xã hội, đóng góp quan trọng vào việc xây dựng các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đồng chí đánh giá như thế nào về chức năng giám sát và phản biện xã hội của báo chí trong giai đoạn hiện nay?

Nhà báo Phan Hữu Minh: Trong những năm qua, đặc biệt trong quá trình thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, sự phát triển của báo chí đã góp phần tích cực vào thành công chung của đất nước. Hiện nay, các cơ quan thông tấn, báo chí đang tích cực thực hiện Luật Báo chí 2016 với hành lang pháp lý đã khá hoàn thiện. Cùng với đó, sự phát triển của mạng xã hội cũng đã góp phần cung cấp thông tin, phản ánh, phản biện giúp cho việc quyết định của các cấp, các ngành chuẩn xác hơn.

Cả nước hiện có trên 850 ấn phẩm báo chí, phát thanh truyền hình, báo điện tử được cấp phép hoạt động; lực lượng làm báo cũng hết sức hùng hậu với gần 20.000 nhà báo được cấp thẻ hành nghề và cũng từng ấy đang sinh hoạt trong các tổ chức của Hội Nhà báo Việt Nam. Hằng ngày, báo chí đã thông tin nhanh nhạy, kịp thời về các sự kiện lớn nhỏ trên các phương tiện thông tin đại chúng. Trong các chức năng chính của báo chí, ngoài chức năng phản ánh thì phản biện, giám sát có vai trò đặc biệt quan trọng.

Báo chí hiện nay đang bày tỏ kịp thời nguyện vọng của nhân dân, chính kiến của nhà báo trước những vấn đề cụ thể. Phản biện đôi lúc cũng buộc dư luận phải quan tâm. Gần đây nhất, công chúng thấy rất rõ việc nên hay không nên khai thác kinh tế tại bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng), hay các vấn đề về giao thông vận tải như trạm thu phí BOT, sân gôn tại sân bay Tân Sơn Nhất...

Chức năng giám sát được báo chí hết sức chú ý cũng đã góp phần ngăn chặn, thậm chí là đẩy lùi những trường hợp, những vụ việc thực hiện không đúng chính sách, chế độ cũng như các quyết định cụ thể. Chính điều này đã giúp ích rất lớn cho việc chỉ đạo, lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền và tạo dựng niềm tin cho nhân dân của báo chí.

PV: Theo đồng chí, đâu là những điều kiện cần và đủ để báo chí phát huy tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội?

Nhà báo Phan Hữu Minh: Theo tôi, hành lang cho hoạt động báo chí đã khá tốt, Luật Báo chí 2016 đã quy định cơ quan báo chí, nhà báo được hoạt động ở những lĩnh vực mà cơ quan báo chí yêu cầu theo tôn chỉ mục đích; hay Quy định về đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam cũng đã nói rõ điều này. Vấn đề ở đây là các cơ quan báo chí chủ động trong việc khai thác, chọn đề tài, phản ánh như thế nào cho phù hợp, hiệu quả.

Cuộc sống hằng ngày hết sức sôi động, buộc báo chí cũng phải bám sát, đòi hỏi cuộc sống để tác nghiệp. Tuy nhiên, để có thể làm tốt chức năng phản biện và giám sát, chúng ta đang thiếu những nhà báo, biên tập viên hoạt động ở tầm chuyên gia từng lĩnh vực. Cho nên, việc giám sát thì không khó nhưng phản biện thì đều cần những trình độ nhất định.

Có thể khắc phục tình hình này bằng cách các tòa soạn, cơ quan báo chí tổ chức tốt đội ngũ cộng tác viên bao gồm những nhà khoa học, nhà quản lý trong từng lĩnh vực chuyên sâu. Nếu thực hiện tốt hai điều này, tôi nghĩ các điều kiện cần và đủ cho từng cơ quan báo chí là không đáng lo ngại.

dsc-0104
Các phóng viên tác nghiệp tại Hội báo toàn quốc 2016. Ảnh: Lê Hữu

PV: Hiện nay, bên cạnh việc mang lại nhiều tiện ích cho người đọc, người xem, người nghe, không ít thông tin trên báo chí vẫn còn thiếu tính trung thực, phiến diện, một chiều, thậm chí là xuyên tạc, sai sự thật. Thực trạng này đặt ra yêu cầu gì đối với các cơ quan báo chí và đội ngũ những người làm báo, thưa đồng chí?

Nhà báo Phan Hữu Minh: Trung thực, khách quan, công bằng, công tâm, chính xác, đúng sự thật, đúng bản chất của sự việc – đó chính là yêu cầu và đòi hỏi của xã hội với báo chí. Và cũng chính điều này kết cấu nên thương hiệu của từng cơ quan báo chí.

Thực tế hiện nay, báo chí đang đứng trước rất nhiều thách thức. Về kinh tế báo chí, trừ một số tờ báo, cơ quan phát thanh, truyền hình được bao cấp để hoạt động, trong đó có báo chí của lực lượng vũ trang, thì số đông là đang thực hiện theo mô hình tự trang trải. Sự đan xen giữa hoạt động thông tin và nguồn thu đã một phần làm cho báo chí thay đổi theo hướng tiêu cực.

Hơn nữa, chúng ta đang sống trong thời đại của kỷ nguyên số. Công nghệ phát triển đã giúp cho người làm báo rất nhiều trong tác nghiệp, nhưng mặt trái của nó nếu phóng viên, biên tập viên ỷ lại vào các thông tin trên mạng sẽ không những vi phạm bản quyền, mà còn vi phạm nhiều quy định khác của Luật Báo chí và Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo.

Trước tình hình đó và cũng thiết thực thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về xây dựng và chỉnh đốn Đảng, ngoài những điều được thể hiện trong Luật Báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam cũng đã ban hành Quy định về đạo đức với 10 điều; thành lập trong toàn bộ hệ thống Hội từ Trung ương đến tỉnh Hội đồng xử lý vi phạm Quy định về đạo đức người làm báo. Đây là vấn đề có liên quan chặt chẽ và mật thiết với việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4; nếu thực hiện tốt Luật Báo chí, Quy định đạo đức thì cũng đương nhiên loại bỏ được sự thoái hóa, biến chất trong đội ngũ những người làm báo.

PV: Được biết, qua hơn 6 tháng thực hiện Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam do Hội Nhà báo Việt Nam ban hành, hoạt động báo chí đã có nhiều chuyển biến tích cực. Đề nghị đồng chí cho biết cụ thể hơn về vấn đề này?

Nhà báo Phan Hữu Minh: Tôi có thể nói rằng hoạt động báo chí trong 6 tháng qua - 6 tháng đầu tiên thực hiện Luật Báo chí 2016 và 10 điều Quy định về đạo đức nghề nghiệp người làm báo, báo chí Việt Nam đã hoạt động lành mạnh hơn. Không còn quá nhiều tình trạng thu hút người đọc bằng những tin tức giật gân, phản cảm, trái thuần phong mỹ tục của dân tộc. Phản ánh thông tin trên báo chí trong chừng mực nào đấy cũng đã khách quan, công bằng hơn.

Những hiện tượng nhà báo lợi dụng nghề nghiệp để kiếm tiền bất chính mà cơ sở phản ánh cũng đã giảm hẳn. Mặc dù, hầu hết các tổ chức Hội đã có Hội đồng xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp người làm báo, nhưng tỷ lệ phải xử lý thực sự cũng rất ít. Theo tôi, đó là dấu hiệu đáng mừng cần phải được phát huy tích cực hơn nữa để cho hình ảnh và những đóng góp của báo chí được ghi nhận tốt nhất trong lòng công chúng.

PV: Xin cảm ơn đồng chí!

Hữu Tình - Hà Phương (Thực hiện)