Thứ 3, 20/08/2019, 07:31 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Bâng khuâng Kẻng Mỏ

06/07/2016 - 12:27

Biên phòng - Giữa tháng 5, anh Hoàng Trọng Nam, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty Thủy điện Sơn La điện cho tôi: "Mấy ngày tới, tôi ra Trường Sa cùng Tổng Công ty Điện lực Việt Nam. Ngoài số tiền Công ty quyên góp xây dựng đảo, tôi muốn mang ra Trường Sa một viên đá thực ở đầu nguồn sông Đà, nơi đóng quân của Trạm KSBP Kẻng Mỏ thuộc Đồn BP Ka Lăng, BĐBP Lai Châu. Anh đi cùng để chọn đá nhé”. Tôi nhận lời và hỏi lại: "Nhưng Trạm KSBP Kẻng Mỏ đã có đường lên đâu?". "Tụi tôi làm đường rồi. Tuy còn vất vả, nhưng xe lên được đến tận đồn!" - anh Nam khẳng định!

6rs0_10
Cán bộ, chiến sĩ Đồn BP Ka Lăng chọn đá gửi Trường Sa cho đoàn công tác. Ảnh: Trần Đăng Khoa

Trạm KSBP Kẻng Mỏ vốn không xa lạ với tôi, bởi đây là một trong những đơn vị Biên phòng xa xôi nhất, vất vả nhất của một tỉnh nghèo nhất nước - tỉnh Lai Châu. Lần đầu đặt chân đến Ka Lăng, Kẻng Mỏ thoắt cái đã mấy chục năm. Khi ấy, tôi còn là lính của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Vào dịp áp Tết, tôi lên Điện Biên, lúc bấy giờ, đây còn là một địa danh của tỉnh Lai Châu. Chỉ huy trưởng BĐBP Lai Châu hồi đó là Đại tá Cao Thế Khiển.

Theo anh Khiển, ở Lai Châu có đến 21 đồn biên phòng. Chỉ 10 đồn có đường giao thông, còn 11 đồn xa xôi hẻo lánh, đến cả ngựa cũng không leo được. Anh em ở đây phải thường xuyên bám sát cơ sở, bám dân. Dân ở đây khổ lắm. Nhiều nhà còn đứt bữa, phải đào củ mài trên rừng mà ăn. Ngày Tết cũng không có gì khá hơn... Có điều, người dân ở đây rất quý BĐBP, vì  bộ đội vừa dạy chữ, hướng dẫn bà con cách làm ăn, lại vừa chữa bệnh cho dân. Ở đây có bản còn trắng y tế. Đến được với bà con phải mất cả tháng trời leo dốc. Mà vắc xin tiêm chủng, nếu không có tủ lạnh, chỉ giữ được 4 ngày. Các chiến sĩ Biên phòng phải khiêng theo tủ lạnh và máy nổ, vượt những vách đá tai mèo. Có chỗ đường sát miệng vực, chỉ vừa đủ đặt một bàn chân. Cứ leo dốc vượt rừng 3 ngày thì dừng lại chạy máy nổ 5 giờ để làm đá giữ vắc xin.

Ở Kẻng Mỏ, Ka Lăng năm ấy, Phó Đồn trưởng Chính trị Hoàng Văn Hoan mang từ quê Thái Bình lên mấy cân lúa giống phát cho dân. Đó là giống lúa bình thường ở xuôi vẫn gieo cấy. Vậy mà lên đây thành “lúa Tiên”, năng suất cao hơn lúa của bà con. Thế là dân sướng. Dân "thờ sống" anh. Bà con dân bản còn lấy tên anh đặt cho tên lúa: Lúa anh Hoan. Người dân ở đây dường như bị bỏ quên, họ đói vật chất và đói cả tinh thần. Nhiều kẻ xấu đã lợi dụng sơ hở ấy để tuyên truyền nhảm nhí. Không ít người dân nhẹ dạ đã tin theo, kiểu như: Cuộc sống không phải làm gì, chỉ cầu nguyện, rồi người ngoại bang sẽ thả thực phẩm từ trên trời xuống cho. Đến lúc đắc đạo, nhìn cái gì cũng thành vàng bạc. Đá lớn thành con voi; đá nhỡ thành con bò; đá nhỏ thành gà lợn, ngan vịt... Không cần làm gì cũng có ăn.

Cái cách mà anh Cao Thế Khiển và những người cộng sự của anh đã chọn "để giành lại dân" là bằng văn hóa văn nghệ. Anh thành lập một đội xung kích làm công tác tuyên truyền văn hóa gồm 6 người, trong đó, có đến 5 nữ quân nhân. Họ có nhiệm vụ đi đến các đồn Biên phòng và xuống tận thôn bản hát cho bà con nghe, rồi khuyên nhủ đồng bào đừng có nghe lời xúi giục của bọn người xấu. Khi anh em chúng tôi tới Lai Châu, những chiến sĩ văn nghệ đặc biệt này đã nhập với chúng tôi rồi cùng xuống cơ sở làm một cuộc giao lưu văn nghệ đón Tết. Điều khiến tôi hết sức ngạc nhiên là anh chị em hát hay đến lạ lùng, khó có thể phân biệt chuyên nghiệp hay nghiệp dư. Chỉ cần lấy mấy ống tre, ống nứa gõ vào nhau là thành một dàn nhạc rất sinh động và họ có thể hát thâu đêm.

"Chúng em vẫn hát như thế đấy. Nhiều khi hát vo, không có loa. Vì loa bị suối lũ cuốn, hỏng. Không sửa được. Muốn sửa lại phải vượt mấy trăm cây số về Điện Biên mới có thợ sửa. Thôi thì hát chay. Hát mãi rồi cũng quen!" - người chiến sĩ tuyên văn còn rất trẻ ngày ấy đã nói với tôi như vậy. Tôi hỏi: "Các bạn diễn nhiều không?". "Chúng em đi suốt. Đi quanh năm. Đi hết các đồn đã hơn 700km đường rừng".

Tôi hỏi tiếp: "Đi bộ hay đi xe?". "Đi bộ chứ. Làm gì có đường mà đi xe. Nhiều khi cứ cắt rừng mà đi. Bám theo các vách đá. Chỉ sảy chân là có thể nhao xuống vực. Nhiều đồn, để đến được, phải vượt 7 ngày đường". "Thế thì đêm ngủ ở đâu?" - Tôi tò mò hỏi và nhận được câu trả lời: "Ở dọc đường chứ. Ngày đi, đêm vào nhà dân ngủ nhờ. Phải căn ke làm sao để đêm xuống là tới được bản. Rồi chúng em biểu diễn luôn. Hát cho bà con nghe. Dân nuôi chúng em đấy. Họ đói, nhưng họ vẫn nuôi được chúng em. Bà con ăn sắn thì mình ăn sắn. Bà con ăn củ rừng thì chúng em ăn củ rừng. Dân bản thương chúng em lắm. Chúng em đi, họ khóc đấy. Có người còn theo tiễn chúng em cả mấy ngày đường".

Có chút xao xuyến trong tôi khi nghe câu chuyện về tình quân dân nơi biên ải. Tôi lại hỏi: "Đi rừng nhiều vậy, các bạn có bao giờ gặp thú dữ không?". Cô gái mảnh mai tên là Tiêng trả lời: "Hổ sói thì chưa, nhưng khỉ, vượn nhiều lắm. Chúng em gặp liên tục. Nhiều khi chúng kéo đến hàng đàn. Có con còn rung cành, ném cả quả rừng vào đầu chúng em nữa. Chúng nó trêu đấy. Chả sợ. Thú rừng không đáng sợ như các anh tưởng tượng đâu. Ngay cả thú dữ cũng chẳng dữ đâu, nếu mình không hại nó. Gặp người là chúng tránh. Mình có tấn công chúng đâu mà chúng hại mình. Mình chỉ đi hát thôi mờ". Ừ! Đúng là các cô gái mảnh mai, xinh đẹp và tinh khiết như những bông hoa rừng này chỉ đi hát: Hát cho bộ đội và cho đồng bào nghe. Và rồi, bằng lời ca tiếng hát của mình, họ đã cùng với BĐBP gây dựng được niềm tin của nhân dân. Vì họ luôn hiểu rằng mất dân là mất hết...

Mải nghĩ chuyện xửa xưa, thoắt cái, Trạm KSBP Kẻng Mỏ đã xuất hiện trước mặt chúng tôi. Nếu tính từ trung tâm huyện Mường Tè đi tiếp 40km qua Pắc Ma là tới ngã ba Nậm Lằn, rồi đi thêm 20km cuối là tới Trạm KSBP Kẻng Mỏ. Trạm nằm ngay cạnh chiếc cầu treo bắc qua sông đầu tiên trên đất Việt. Mốc 17, nơi sông Đà "nhập tịch" Việt Nam, đơn vị nằm sâu trong rừng, bởi vậy còn phải qua cầu, đi thêm 5-6km nữa mới tới nơi. Chỉ mới vài năm trước thôi, phương tiện duy nhất để những người lính quân hàm xanh tuần tra cột mốc là xuồng, vì chưa có đường vào rừng.

Đến với anh em, giờ tôi không phải lội rừng, bám sóng vượt Đà Giang khốc liệt như chị em xưa. Một con đường đẹp như mơ. Đúng là điện đến đâu thì văn minh theo tới đó. Bây giờ điện tới rồi, đường cũng tới rồi, nhưng văn minh vẫn chưa tới được vùng đất này. Đồn BP Ka Lăng là một căn nhà gỗ cấp 4 đã xập xệ, xuống cấp. Chắc nhiều trạm Biên phòng ở Lai Châu cũng trong hoàn cảnh tương tự. Tôi chỉ mong sao các lãnh đạo bớt chút thời gian lên với anh em, để từ đó, quan tâm đến những vùng cao còn rất nhiều khó khăn, vất vả.

Buổi trò chuyện ngắn ngủi, nhưng đủ để khách hiểu được nỗi lòng người lính nơi phên giậu. Anh em chưa dám mong có được căn nhà vững chắc, cũng là nơi ở và làm việc, chỉ muốn xây được một cột cờ tử tế để xác định chủ quyền nơi địa đầu biên giới này thôi. "Được rồi”! - Giám đốc Hoàng Trọng Nam khẳng định - “Công ty Thủy điện Sơn La sẽ tiết kiệm, tài trợ kinh phí giúp các anh xây dựng nhà làm việc và cột cờ tại cột mốc số 18 biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc, nơi con sông Đà chảy vào đất Việt! Dự kiến, từ nay đến tháng 9 hoàn thành dự án, khảo sát và phê duyệt. Tháng 10 nước lên sẽ vận chuyển nguyên vật liệu bằng đường sông và xây dựng luôn, phấn đấu để cán bộ, chiến sĩ đơn vị kịp đón Tết Nguyên đán 2017 trong nhà làm việc mới...".

Trần Đăng Khoa

Bình luận