Thứ 3, 23/04/2019, 15:11 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

An toàn vệ sinh thực phẩm - câu chuyện chưa hết “nóng”

27/06/2017 - 21:15

Biên phòng - Kinh doanh thực phẩm với công nghệ cao, theo chuỗi khép kín được coi là bước đột phá trong lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam. Kiểm soát được nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm, nông sản, thực phẩm sạch là tín hiệu đáng mừng cho người tiêu dùng Việt Nam. Tuy nhiên, khi thực phẩm “sạch” chưa thể đến được với người tiêu dùng do giá thành cao, thì đại bộ phận người tiêu dùng trong nước vẫn phải sử dụng sản phẩm của những người sản xuất, kinh doanh thực phẩm quy mô nhỏ lẻ. Cũng từ đây, nguồn thực phẩm kém chất lượng, không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) được dịp “làm mưa, làm gió” trên thị trường… Đây cũng là một trong những vấn đề “nóng” vừa được đưa ra tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIV.

s6tg_7a
Sản phẩm nông nghiệp hữu cơ ngày càng được nhiều người tiêu dùng lựa chọn cho bữa ăn hàng ngày. Ảnh: Nguyễn Bích

Thực phẩm sạch “bí” đầu ra

Những năm gần đây, sản xuất theo chuỗi khép kín với hình thức hợp đồng tiêu thụ nông sản giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp ngày càng phát triển. Với hình thức liên kết này, người nông dân chỉ lo diện tích trồng trọt, chuồng trại, còn cây giống, con giống, thức ăn, thuốc bảo vệ thực vật, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm đã được các doanh nghiệp lo trọn gói.

Điển hình như dự án thí điểm phối hợp với Hợp tác xã nông nghiệp Tân Tiến (tỉnh Vĩnh Long) sản xuất gạo Jasmine 100 đạt tiêu chuẩn VietGAP với 6 tiêu chí an toàn (không thuốc bảo vệ thực vật, không phân bón hóa học, không chất bảo quản, không pha trộn, không chất tạo mùi) của Saigon Co.op đã nhanh chóng có mặt trong bữa ăn hằng ngày của người dân TP Hồ Chí Minh.

Hay như sản phẩm gà thả vườn Mười Tín, mô hình điểm về quy trình sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP của tỉnh Quảng Nam. Kể từ khi được Siêu thị Co.op Mart Tam Kỳ ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, TP Tam Kỳ hỗ trợ kinh phí xây dựng lò mổ tập trung, các hộ dân tham gia Tổ hợp tác chăn nuôi gà ta Mười Tín đã tuân thủ đúng quy trình từ chăn nuôi đến giết mổ, đảm bảo sản phẩm “sạch” đến tay người tiêu dùng.

Trên thực tế, các mô hình liên kết chuỗi giá trị trong nông nghiệp bước đầu đã phát huy hiệu quả, kiểm soát được chất lượng, nguồn gốc sản phẩm, giá bán của người nông dân ổn định. Tuy nhiên, việc liên kết chuỗi vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, sản xuất manh mún theo hộ gia đình dẫn đến giá thành cao, khó tiếp cận thị trường tiêu thụ.

Chính vì vậy, trong lúc thực phẩm “sạch” loay hoay tìm đầu ra thì thực phẩm kém chất lượng, không đảm bảo ATVSTP “làm mưa, làm gió” trên thị trường, từ các xe đẩy bán hàng rong, các quầy hàng nhỏ lẻ ở các chợ phiên, chợ tạm, chợ cóc đến các cửa hàng lớn ở khu vực trung tâm. Hàng ngàn tấn thuốc sâu sử dụng trong lĩnh vực trồng trọt không đảm bảo thời gian cách ly vẫn được người sản xuất “vô tư” đưa sản phẩm ra thị trường tiêu thụ. Hàng trăm ngàn con lợn bị bệnh sau một thời gian điều trị bằng thuốc kháng sinh ở các trang trại chăn nuôi công nghiệp không được tiêu hủy đúng quy định mà được tuồn ra thị trường để len lỏi vào bữa ăn hằng ngày của người dân.

Nhiều loại thịt sống bày bán trên thị trường chưa qua kiểm duyệt thú y, nhiều thức ăn, đồ uống không đảm bảo chất lượng và không theo đúng thành phần nguyên liệu đã đăng ký vẫn xảy ra. Những vấn đề nêu trên không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người tiêu dùng, ảnh hưởng đến cả thế hệ tương lai của đất nước.

Tiến hành giám sát tối cao về ATVSTP

Trước tình hình thực phẩm bẩn liên tiếp được phát hiện tồn dư hóa chất, kháng sinh, kim loại nặng, thuốc trừ sâu, các bộ, ngành đã thiết lập các đường dây tiếp nhận thông tin ô nhiễm thực phẩm đã được thường xuyên cập nhật từ các nguồn thông tin cảnh báo quốc tế (EC, ASEAN, Mỹ…) và nguồn từ các hoạt động giám sát. Qua đó, góp phần quản lý nguy cơ mất ATVSTP như vụ sữa nhiễm melamin; xử lý có hiệu quả vấn đề thực phẩm qua biên giới có chứa chất độc hại; sản xuất, kinh doanh trong nước vi phạm quy định ATVSTP.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chỉ đạo lập hồ sơ xác định các mối nguy mất ATVSTP; tập trung kiểm soát trong sản xuất kinh doanh thực phẩm đối với một số nhóm sản phẩm có nguy cơ cao, đang gây nhiều bức xúc trong dư luận xã hội như: Sử dụng chất cấm (salbutamol) trong chăn nuôi, sử dụng hóa chất không rõ nguồn gốc để dấm chuối, sầu riêng; dùng vàng ô nhuộm măng; chế biến mỡ bẩn, chế biến thịt lợn chết, bơm nước, tiêm thuốc an thần vào động vật trước khi giết mổ, xử lý vấn đề cá chết bất thường tại 4 tỉnh miền Trung...

Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIV đã tiến hành giám sát tối cao chuyên đề “việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2011 - 2016”. Trên cơ sở kết quả giám sát, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về đẩy mạnh việc thực hiện chính sách pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2016-2020. Quốc hội yêu cầu Chính phủ, các bộ, ngành liên quan có biện pháp bảo đảm thực thi nghị quyết, có lộ trình và giải pháp giải quyết dứt điểm các vấn đề yếu kém trong quản lý ATVSTP, để mỗi người dân được ăn sạch, uống sạch, không lo sợ thực phẩm mất an toàn, ngộ độc thực phẩm. Đồng thời, yêu cầu Chính phủ hằng năm báo cáo Quốc hội về kết quả thực hiện công tác quản lý ATVSTP.

Nói về tình trạng đảm bảo ATVSTP vùng đồng bào dân tộc, tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIV đại biểu Vương Ngọc Hà, đoàn Hà Giang, cho biết, tại một số phiên chợ vùng cao, người dân vô tư quây quần bên những chảo thắng cố, bên những hàng rượu và hàng nông sản do mình làm ra. Vấn đề đặt ra ở đây là, những can rượu, những phản thịt hay những con gia súc, gia cầm được người dân bày bán có được kiểm dịch? Thực phẩm tiêu dùng rẻ tiền đưa vào các phiên chợ này có đảm bảo chất lượng?

Do vậy, đại biểu Vương Ngọc Hà đề nghị, cần tập trung tăng cường năng lực, điều kiện làm việc cho đội ngũ chuyên trách ở cấp xã, đặc biệt là đội ngũ y tế ở thôn bản và thú y cơ sở, bởi họ là nòng cốt trong công tác tuyên truyền về ATVSTP đến đồng bào. Đồng thời, cần gắn việc tuyên truyền về ATVSTP với tuyền truyền về xây dựng nông thôn mới, bằng hình thức trực quan, sinh động, dễ hiểu, phù hợp với tâm lý của đồng bào dân tộc thiểu số. Còn theo đại biểu Dương Minh Ánh, đoàn Hà Nội, để có được sản phẩm rau quả tươi sống và thực phẩm chăn nuôi sạch và an toàn thì trước hết, nguồn nước và môi trường đất phải sạch.

ATVSTP và môi trường sống xanh, sạch, đẹp đang là nhu cầu bức thiết của toàn xã hội, để làm được điều này cần sự chung tay vào cuộc của cả cộng đồng. Do vậy, cần có cơ chế, chính sách cho người dân và doanh nghiệp liên kết chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn theo hướng sản xuất quy mô lớn gắn với thị trường tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, hỗ trợ đầu tư cho cơ sở giết mổ để phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của nhiều địa phương. Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về ATVSTP; kiểm soát thực phẩm nhập lậu, đặc biệt là các tỉnh có biên giới chính là những yếu tố then chốt quyết định vấn đề ATVSTP hiện nay.

 Hoa Hạ