Chủ nhật, 17/11/2019, 17:24 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Ác-mê-ni-a và A-déc-bai-gian: Tranh chấp lãnh thổ, bùng nổ xung đột

05/04/2016 - 17:32

Biên phòng - Trong vài ngày qua, tình hình căng thẳng tại khu vực tranh chấp Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc giữa Ác-mê-ni-a và A-déc-bai-gian đột ngột leo thang. Các bên xung đột tại khu vực tranh chấp đã cáo buộc lẫn nhau vi phạm lệnh ngừng bắn tại khu vực giới tuyến. Đây là cuộc xung đột tồi tệ nhất ở khu vực này kể từ khi lệnh ngừng bắn được ký năm 1994, mà nguyên nhân vẫn là tranh chấp lãnh thổ kéo dài nhiều thập kỷ qua.

1gr6dyxe0b-46992_fccbcf93-b39a-72e8-db72-a994c6cc2b12@yahoo.com_AZqalocationen
Bản đồ khu vực lãnh thổ tranh chấp Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc. Các vùng màu sẫm thuộc Cộng hòa tự trị Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc nhưng do A-déc-bai-gian kiểm soát. Ảnh: Reuters

Bộ Quốc phòng Ác-mê-ni-a ngày 2-4 thông báo dọc đường giới tuyến tại khu vực Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc đã xảy ra xung đột nghiêm trọng giữa quân đội A-déc-bai-gian và các tay súng tại vùng lãnh thổ này. Trong đêm 1 rạng sáng 2-4, quân đội A-déc-bai-gian đã không kích và tấn công bằng đại bác, súng cối 60,82 và 120 ly, súng phóng lựu và súng máy cỡ lớn về phía các tay súng thuộc vùng lãnh thổ Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc, khiến 18 binh sĩ Ác-mê-ni-a thiệt mạng.

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng A-déc-bai-gian cho rằng lực lượng vũ trang Ác-mê-ni-a đã dồn dập nã pháo hạng nặng vào các vị trí của quân đội A-déc-bai-gian dọc giới tuyến ở vùng lãnh thổ Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc và các điểm dân cư gần đó. Ngay sau đó, lực lượng vũ trang A-déc-bai-gian đã nhanh chóng có hành động đáp trả.

Căng thẳng giữa A-déc-bai-gian và Ác-mê-ni-a chưa có dấu hiệu lắng dịu. Chiến sự vẫn tiếp diễn tại khu vực giới tuyến, và hai bên tiếp tục cáo buộc lẫn nhau có hành động quân sự vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tại khu vực tranh chấp. 

Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc là khu vực vùng núi nằm ở phía Nam Cáp-ca-dơ, nằm sâu trong lãnh thổ phía Tây Nam của A-déc-bai-gian, nhưng lại có đa số dân cư là người Ác-mê-ni-a nên muốn sáp nhập vào quốc gia này. Đây chính là điểm mấu chốt của những tranh chấp chủ quyền dai dẳng giữa hai nước. Các cuộc xung đột tại vùng lãnh thổ tranh chấp này đã kéo dài hơn hai thập kỷ và làm gần 30.000 người thiệt mạng. Sau cuộc chiến năm 1994, Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc đã tuyên bố tự trị với sự hậu thuẫn lớn về tài chính và quân sự từ chính quyền Ác-mê-ni-a. Các nỗ lực nhằm đạt được một giải pháp lâu dài cho cả hai bên đều chưa đạt kết quả, bất chấp những nỗ lực trung gian của Nhóm Min-xcơ gồm Pháp, Nga và Mỹ.

Kể từ sau cuộc chiến tranh đẫm máu thời kỳ 1988-1994, tiếp theo là sự “ly khai” của vùng Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc và Ác-mê-ni-a chiếm đóng 7 huyện của A-déc-bai-gian -được gọi là Hành lang La-chin- hai quốc gia láng giềng thuộc Liên Xô trước đây thỉnh thoảng vẫn xảy ra xung đột ở khu vực tranh chấp.

Giờ đây, một bước leo thang mới trong quan hệ thù địch giữa hai nước cho thấy tình hình có thể sẽ xấu đi nhanh chóng. Theo giới quan sát, sự leo thang căng thẳng giữa Ác-mê-ni-a và A-déc-bai-gian trong những ngày qua đã bị lu mờ bởi các sự kiện lớn hơn trên thế giới, song đây là một điểm nóng mới có thể bùng nổ trong thời gian tới. 

Hai nhà lãnh đạo A-déc-bai-gian và Ác-mê-ni-a đã từng gặp nhau tại Vienna hồi tháng 10-2013 song hai bên đã không đạt được tiến bộ nào nhằm tiến tới một giải pháp lâu dài. Bất chấp các nghị quyết của Liên hợp quốc, quan điểm của Ác-mê-ni-a vẫn hết sức cứng rắn: không nhượng bộ lãnh thổ với A-déc-bai-gian tại Ca-ra-bắc. Y-ê-ra-van cũng không có ý định trả lại 7 huyện không thuộc Ca-ra-bắc cho Ba-cu.

Ác-mê-ni-a là một đồng minh trung thành của Nga. Gần đây, Ác-mê-ni-a đã từ chối một thỏa thuận liên kết với Liên minh châu Âu (EU) mà hai bên đã đàm phán trong suốt 3 năm và đã đăng ký trở thành thành viên của Liên minh Thuế quan do Nga dẫn dắt. Các căn cứ quân sự của Nga vẫn còn hiện diện trên lãnh thổ Ác-mê-ni-a cho tới năm 2043, và binh sĩ Nga hiện vẫn đang bảo vệ biên giới của Ác-mê-ni-a với I-ran và Thổ Nhĩ Kỳ. Hơn thế, Ác-mê-ni-a đã bỏ phiếu ủng hộ Nga tại Đại hội đồng LHQ liên quan đến vấn đề sáp nhập Crưm.

Về phần mình, A-déc-bai-gian gần đây đã ngả mạnh sang phương Tây. Ba-cu đã cho phép sử dụng sân bay của mình làm một điểm trung chuyển lớn trong Mạng lưới phân phối phía Bắc, qua đó cung cấp hậu cần cho Áp-ga-ni-xtan. Quân đội A-déc-bai-gian cũng đã được triển khai tới I-rắc và đang kề vai sát cánh với quân đội NATO.

Cộng đồng quốc tế lo ngại khu vực tranh chấp Na-go-rơ-nưi Ca-ra-bắc nằm rất gần với khu vực do tổ chức “Nhà nước hồi giáo” (IS) kiểm soát, do đó sự bất ổn tại đây có thể dẫn đến những hậu quả khó lường cho an ninh khu vực. Đây còn là vùng giáp ranh với Thổ Nhĩ Kỳ, các phần tử khủng bố có thể lợi dụng tình hình hỗn loạn để tiến hành các cuộc khủng bố tại Nga và xa hơn là các nước châu Âu thông qua việc đưa người và phương tiện qua vùng tranh chấp này.

Trung Nguyên