Thôn A Tin đang từng ngày phát triển.

Đến A Lưới, chúng tôi lại được nghe những âm thanh lạch cạch từ khung cửi, dệt nên những nét đẹp tinh túy của đất trời, thiên nhiên và mùa xuân ban tặng cho con người nơi đây lên những tấm zèng. Hình ảnh những cô gái dân tộc thướt tha trong bộ váy thổ cẩm đẹp với đủ màu sắc hoa văn các dân tộc Tà Ôi, Pa Kô, Pa Hy, Bru-Vân Kiều, Cơ Tu, đã làm say lòng người khi đến với vùng biên giới.

Ông Hồ Văn Ngoan, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện A Lưới cho biết, những năm gần đây, nghề dệt zèng đã được khôi phục và đang có hướng phát triển tốt. Điều đó không chỉ giúp cho việc bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa của các dân tộc ở A Lưới, mà còn giúp bà con xóa đói giảm nghèo, vươn lên trong cuộc sống. Đặc biệt, thổ cẩm A Lưới được khách hàng ưa dùng vì có một phong cách riêng, chất lượng tốt, mẫu mã đẹp. Để giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp này, A Lưới đã tăng cường tuyên truyền, vận động người dân phát huy thế mạnh, bảo tồn và phát triển nghề dệt zèng. Đối với lớp trẻ hiện nay, cần phải “thổi” niềm đam mê, làm cho họ hiểu được những giá trị từ nghề truyền thống của đồng bào mình. Huyện A Lưới cũng đang lập phương án, đề xuất với các ban, ngành liên quan tiếp tục hỗ trợ người dân về kỹ thuật, nguyên vật liệu, nhất là tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Chị Rapát Thị Nhất, 27 tuổi, thôn A Ro, xã A Đớt chia sẻ: “15 tuổi, mình bắt đầu học dệt zèng từ mẹ. Phụ nữ A Lưới hầu hết phải biết dệt zèng thì mới lấy được chồng, người con gái nào dệt được những tấm zèng đẹp khoác lên mình thì được nhiều người để ý và lấy được người chồng tốt. Người dệt zèng phải chăm chỉ, có tay nghề cao và quan trọng nhất là tâm huyết thì mới có thể dệt ra những tấm zèng tốt, mọi người mới thích và mặc nó”.

Chị Nguyễn Thị Trai miệt mài bên khung cửi vào những ngày cuối năm.

Thoát nghèo nhờ nghề dệt

Toàn huyện A Lưới hiện có 3 tổ dệt zèng, tạo công ăn việc làm ổn định cho hàng trăm lao động. Ngoài ra, còn gần 600 thợ tham gia rải khắp các bản làng trên biên giới. Chị Mai Thị Hợp, Tổ trưởng tổ dệt thổ cẩm thị trấn A Lưới tâm sự: “Tổ dệt của tôi có 40 lao động thường xuyên và khoảng 100 cộng tác viên tại các xã, mỗi tháng, 1 lao động dệt được 2 tấm zèng có thu nhập từ 1,5 đến 2 triệu đồng đã phần nào giúp các gia đình có thêm thu nhập, thoát nghèo... Trong những năm gần đây, zèng không chỉ là sản phẩm phục vụ cho nhu cầu của người dân, mà đã trở thành hàng hóa phục vụ khách du lịch và xuất khẩu”.

Chúng tôi đến thôn An Tin, xã A Đớt vào những ngày áp Tết, không khí chuẩn bị đón Xuân của bà con nhộn nhịp hẳn lên vì trong những năm qua, nhờ phát huy nghề truyền thống, đời sống của bà con được nâng lên. Thôn có 100 hộ dân, hiện nay đã có gần 40% hộ gia đình tham gia vào việc dệt zèng tăng thu nhập. Ngoài việc đồng áng, chăm sóc gia đình, tranh thủ thời gian rảnh rỗi dệt zèng, cũng cho thu nhập bình quân từ 1 đến 1,5 triệu đồng/tháng/người. Đặc biệt, những người tàn tật do bom mìn, chất độc hóa học của chiến tranh, không thể làm việc nặng cũng có thể tham gia một số công đoạn trong việc dệt zèng, cho thu nhập khoảng 500 nghìn đồng/tháng.

Chị Nguyễn Thị Trai, thôn A Tin chia sẻ: Từ khi được Hội Phụ nữ xã phối hợp với đồn BP A Đớt, tuyên truyền cho bà con phát huy nghề truyền thống dệt zèng và tìm đầu ra cho sản phẩm, đời sống của gia đình tôi đã thay đổi, mỗi tháng tranh thủ thời gian làm thêm được hơn 1 tấm zèng cho thu nhập 1,5 triệu đồng trang trải việc chi tiêu hàng ngày, còn thu nhập từ 1ha rừng, chăn nuôi gửi tiết kiệm xây nhà cửa và lo việc học hành cho con cái sau này… Ngoài ra, chị Trai còn tạo công ăn việc làm phù hợp cho Hồ Xuân Hà, bị bom Mỹ lấy đi cặp mắt với tiền lương mỗi tháng 500 nghìn đồng.

Ông Hồ Xuân Hà, mù hai mắt nhưng vẫn có thể làm tốt công việc se chỉ. Ảnh: V.H

Một điển hình trong việc thoát nghèo từ nghề dệt zèng là Nguyễn Thị Mìn. Trước đây, nhà chị nghèo nhất thôn A Tin, nhưng từ khi tham gia lớp học dệt zèng, nhận sản phẩm về nhà làm, sau hai năm, gia đình chị thoát nghèo bền vững. Năm 2011, chị đã xây được căn nhà trị giá hơn 50 triệu đồng, con cái được đi học. Chị nói: Xuân này, có nhà mới, có tiền mua quần áo mới cho các con, gia đình tôi có một cái Tết sung túc hơn mọi năm”.

Mỗi mùa xuân về trên miền quê A Lưới, những cành mai vàng dường như cũng tươi thắm hơn khi đời sống của bà con các dân tộc trên biên giới đang có bước phát triển vượt bậc từ những mô hình kinh tế mà BĐBP áp dụng và tiêu biểu là phát huy nghề truyền thống. Đại tá Nguyễn Văn Lưu, Chính ủy BĐBP Thừa Thiên - Huế cho biết: Hiện nay, trên biên giới huyện A Lưới, đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp và bạc màu, do đó cần tìm ra những cách làm mới giúp bà con thoát nghèo bền vững. Từ suy nghĩ đó, chúng tôi đã có sự phối hợp với các cấp, các ngành, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ xây dựng những dự án phát huy nghề truyền thống, tìm đầu ra cho các sản phẩm, giúp bà con biên giới thoát nghèo, ổn định cuộc sống để cứ mỗi độ xuân về, đời sống của nhân dân biên giới A Lưới lại được sung túc hơn.