Đội tuần tra đồn BPCKQT Cha Lo làm nhiệm vụ trên mốc đại 528.

Đồn trưởng Phan Thanh Tâm là thế hệ chỉ huy thứ 18 kể từ khi đồn 111 (đồn Cha Lo), được thành lập (3-3-1959), tiền thân của đồn BPCKQT Cha Lo ngày nay. Không cần sổ sách, anh có thể kể cho tôi về những chiến công đầy hiển hách của đơn vị.

Ngay từ những ngày đầu xây đồn, lập trạm đầy gian khổ, cán bộ, chiến sĩ đồn Cha Lo đã nêu cao tinh thần quả cảm, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới, xây dựng xã Dân Hóa thành một hậu cứ cách mạng vững mạnh. Đặc biệt, trong những năm 1964-1967, nhằm cắt đứt tuyến chi viện cho Trung-Hạ Lào và đánh vào tổng kho K2 (kho trung chuyển của Đoàn 559), không lực Hoa Kỳ không tiếc đạn bom trút xuống tuyến đường huyết mạch chiến lược 12A (nằm trong hệ thống đường Hồ Chí Minh) với kỳ vọng đánh sập Cổng Trời, đồng nghĩa với việc chặt đứt tuyến đường độc đạo này.

Trên “tọa độ lửa” Cha Lo - Cổng Trời, cán bô, chiến sĩ đồn Cha Lo đã sát cánh cùng Tiểu đoàn 929, Tiểu đoàn 14 Quân khu 4 và Đại đội 759 thanh niên xung phong, chiến đấu ngoan cường đánh trả thắng lợi chiến tranh phá hoại của kẻ địch, bảo vệ vững chắc biên giới và an ninh khu vực, bảo vệ an toàn các kho tàng và cao điểm đóng quân quan trọng, giữ vững cung đường chiến lược.

Cổng Trời vẫn đứng sừng sững hiên ngang, nghiêng lưng che chở cho từng đoàn quân, đoàn xe vận tải lương thực, vũ khí đạn dược chi viện cho chiến trường miền Nam trong suốt những năm chiến tranh ác liệt nhất. Ghi nhận những chiến công và hy sinh, dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ đồn Cha Lo, ngày 1-1-1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho đơn vị.

Tôi lặng người trước các hiện vật thành tích của đồn BP Cha Lo trong khói lửa chiến tranh được trân trọng gìn giữ tại phòng Hồ Chí Minh. Ấn tượng nhất là hình ảnh chiếc máy bay phản lực F105 lần đầu không quân Mỹ đưa vào sử dụng tại miền Bắc bị cán bộ, chiến sĩ đồn Cha Lo bắn rơi vào ngày 17-4-1965 trên Cổng Trời - Cha Lo.

Cũng tại trọng điểm ác liệt này, phân đội trực chiến của đồn Cha Lo trên đỉnh núi còn 2 lần lập công hạ 2 chiếc F4H của Mỹ vào các ngày 24-4-1966 và 12-2-1967. Dấu ấn anh hùng của đơn vị còn được biết tới qua hàng chục trận đánh ngoạn mục đầy mưu trí, quả cảm trên những điểm cao của dãy Phù Ác: Ngày 16-9-1964, đồn Cha Lo bắt gọn toán biệt kích 6 tên nhảy dù xuống núi Cha Mác; ngày 20-3-1968, đơn vị mở đợt truy quét lên điểm cao 1.357, tiêu diệt 4 tên gián điệp; đầu năm 1971, đơn vị phối hợp với đồn Cà Xèng và dân quân địa phương mở các đợt truy lùng thám báo, biệt kích trên các cao điểm 1.124, 2.017, 1.655, tiêu diệt 6 tên thám báo, bắt giữ 12 tên phản động liên quan đến hoạt động phỉ, thu giữ nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng và các thiết bị do thám...

Thượng tá, Chính trị viên Đặng Xuân Thịnh bổ sung thêm: Ngay sau khi đón nhận danh hiệu Anh hùng LLVTND, đội công tác ngoại tuyến của đồn Cha Lo tham gia chiến đấu bên đất bạn Lào đã lập công tiêu diệt 22 toán biệt kích và phỉ, bóc gỡ 20 đường dây gián điệp từ Thái Lan xâm nhập nội địa Lào; bắt sống và gọi hàng hàng trăm tên phản động. Qua đó, đồn Cha Lo đã đập tan kế hoạch tung biệt kích vượt biên giới vào nội địa để chống phá cách mạng Việt Nam.

Song song với các trận chiến ngoan cường, cán bô, chiến sĩ đồn Cha Lo còn hoàn thành xuất sắc công tác vận động nhân dân bám trụ trên biên giới chiến đấu và lao động sản xuất. Những tấm gương vì nhân dân không quản hy sinh gian khó của các đồng chí Cao Tiến Doan, Cao Xuân Thịnh, Hồ Phòm... đã giúp CANDVT Quảng Bình tạo dựng nên thế trận lòng dân vững mạnh dọc tuyến biên giới Trường Sơn, đánh thắng mọi âm mưu của địch và các thế lực phản động. Đồng chí Hồ Phòm, người con dân tộc Khùa, hàng năm trời một mình bám trụ tại các bản khó khăn nhất, vận động đồng bào các dân tộc theo Đảng, cùng bộ đội lập nên những chiến công vang dội. Tháng 8-1970, Đại úy Hồ Phòm được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND trở thành biểu tượng về tình đoàn kết quân dân keo sơn gắn bó trên vùng biên gian khó Minh Hóa.

Viết tiếp bản anh hùng ca

Tôi theo Đại úy Hoàng Trọng Trình, Trạm trưởng Trạm kiểm soát BPCKQT Cha Lo len lỏi giữa những dãy xe tải nối đuôi nhau làm thủ tục xuất nhập cảnh. Vượt qua suy thoái kinh tế toàn cầu, năm 2011, CKQT Cha Lo vẫn giữ vững là một trong những huyết mạch thông thương với nước bạn Lào. Lưu lượng người xuất nhập cảnh qua cửa khẩu tăng 59.298 lượt người và 13.459 phương tiện so với năm 2010.

Đúng như kỳ vọng, Khu kinh tế cửa khẩu Cha Lo phía Việt Nam cùng Khu kinh tế cửa khẩu Lằng Khằng phía bạn Lào đang thu hút mạnh các nguồn vốn đầu tư để trở thành động lực phát triển cho tỉnh Quảng Bình và tỉnh Khăm Muộn (Lào). Sau khi đường cao tốc nối liền cửa khẩu Nà Phàu với thị xã Thà Khẹc (tỉnh Khăm Muộn) đến Thủ đô Viêng Chăn, qua các cửa khẩu Thái Lan được đưa vào sử dụng, tuyến thương mại Cha Lo - Na Phàu đến 6 tỉnh Đông Bắc của Thái Lan chỉ trên 450km hiện là con đường ngắn nhất và hiệu quả kinh tế nhất trên hành lang kinh tế Đông - Tây. Kết thúc năm tài chính 2011, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Cha Lo ước đạt gần 120 triệu USD, nộp ngân sách Nhà nước gần 115 tỷ đồng.

Thế hệ của Đại úy Trình thật khó hình dung sự ác liệt của cuộc chiến tranh phá hoại tàn khốc của đế quốc Mỹ trên vùng đất nay là Khu kinh tế cửa khẩu Cha Lo nhưng các anh ý thức sâu sắc về những hy sinh, mất mát của bộ đội, thanh niên xung phong để vùng biên đổi thay từng ngày như hôm nay. Nối tiếp truyền thống Anh hùng, mỗi cán bộ, chiến sĩ đồn BPCKQT Cha Lo không ngừng phấn đấu nâng cao trình độ về mọi mặt, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, vươn lên trở thành lá cờ đầu trong phong trào thi đua quyết thắng và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện của BĐBP Quảng Bình.

Nổi bật nhất là công tác đấu tranh phòng chống các loại tội phạm. 10 năm qua, đơn vị triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ công tác biên phòng, phát hiện và bắt giữ 1.236 vụ/2.870 đối tượng các loại; thu giữ 199 bánh hê-rô-in, 53,977kg và 19.847 viên ma túy tổng hợp, 21,407kg cần sa, 275,5kg vật liệu nổ, 187m3 gỗ lậu...

Điển hình là 8 chuyên án ma túy lớn: 708C, 408M, 502L, 504L, 505LV, 507L, 509L, 510L, triệt phá thành công các đường dây, ổ nhóm buôn bán, vận chuyển ma túy xuyên quốc gia, góp phần giữ vững ổn định chính trị và an ninh trật tự trên biên giới. Trong cuộc chiến gian nan này đã xuất hiện những tấm gương quả cảm trong đấu tranh phòng chống tội phạm như: Liệt sĩ, Trung úy Hồ Thoong được Nhà nước truy tặng Huân chương Chiến công hạng Ba; Thượng úy Phan Huy Hoàng được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba. 

“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và lời Bác Hồ dạy đối với BĐBP”, bước chân những chiến sĩ quân hàm xanh đồn BPCKQT Cha Lo vẫn miệt mài trên 13 bản nghèo khó của xã Dân Hóa để giúp đồng bào các dân tộc xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tê - xã hội. Trung úy Trương Vị Lê, đội trưởng VĐQC cho biết: Trước đây, các bản vùng sâu của xã Dân Hóa là “chốn rừng thiêng nước độc”. Không đường, không điện, không lớp học, các bản người Khùa, người Mày heo hút chìm lấp giữa rừng, cán bộ, chiến sĩ đồn BP Cha Lo ngoài nhiệm vụ bảo vệ biên giới còn “kiêm” luôn vai trò giữ dân không bỏ bản vào rừng và cũng là thầy giáo, thầy thuốc giúp đỡ đồng bào tránh khỏi nguy cơ tụt hậu quá xa với xã hội...

Thượng tá Phan Thanh Tâm tự hào khẳng định: Hơn nửa thế kỷ gắn bó, sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ đồn BPCKQT Cha Lo, đồng bào xã Dân Hóa càng thêm vững tin vào sự lãnh đạo của Đảng, phát huy sức mạnh của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, giữ vững an ninh chính trị, TTATXH và tham gia phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Trên đoạn biên giới 27,5km với 8 mốc quốc giới, mỗi người dân thực sự là một trận địa tin cậy trong thế trận biên phòng toàn dân của đồn biên phòng. Ngược lại đồn biên phòng chính là điểm tựa vững chắc để nhân dân xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh. Sức mạnh to lớn đó đã vun đắp nên danh hiệu Anh hùng LLVTND lần thứ 2 của đồn BPCKQT Cha Lo.

Chia tay những người con anh hùng trên mảnh đất anh hùng, tôi không khỏi xao xuyến trước chiều biên giới Cha Lo quá đỗi yên bình. Sự bình yên, trù mật trên từng nóc nhà trải dài theo con suối Y Leng hiền hòa. Tiếng còi xe ngang qua Cổng Trời thêm rộn ràng như hòa nhịp bước chân tuần tra của những người lính quân hàm xanh theo điệp khúc bản hùng ca “Đêm Cha Lo” bất hủ: “Có chúng tôi đây vững vàng nơi miền Tây”.