Cán bộ trạm kiểm soát A Dơi làm thủ tục xuất cảnh biên giới cho nhân dân.

Trạm nép mình bên dòng Ka Long, và phía bên kia là bản Tân Du thuộc cụm xã A Cha, huyện Tù Muồi của nước bạn Lào. Tuy đã được xây dựng khá khang trang, thế nhưng lại không có điện nên trong sắc trời âm u, không gian càng thêm tĩnh lặng. Trạm có nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát người qua lại biên giới; quản lý, tuần tra, bảo vệ đoạn biên giới 5km có cả trên bộ lẫn trên sông; phụ trách bản A Dơi Đớ của xã A Dơi, Hướng Hóa và tham gia các mặt công tác khác xây dựng đơn vị... Như vậy, nếu cộng lại, chia ra thì mỗi cán bộ, chiến sỹ của trạm phải “lĩnh” một nhiệm vụ chính và thêm một cơ số nhiệm vụ khác.

Chỉ tính riêng việc quản lý bản A Dơi Đớ thôi cũng có nhiều nét đặc thù. Gọi là bản của xã A Dơi nhưng dân số lại có cả cư dân Lào sinh sống, trong 95 hộ/544 khẩu thì có 36 hộ/206 khẩu là dân Lào sang ta nhưng chưa nhập quốc tịch. Vì thế, công tác xử lý những vấn đề nảy sinh cần phải tính toán, cân nhắc kỹ, nếu không sẽ gây ra sự hiểu lầm trong nhân dân. Thượng úy Ngô Trường Khôi, Trạm trưởng tâm sự: “Tình hình địa bàn không có gì phức tạp song nhiều khi cũng ở vào thế khó trước yêu cầu của dân. Ví như đợt bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và đại biểu HĐND các cấp vừa rồi, khi chúng tôi đến tuyên truyền, số bà con chưa nhập quốc tịch Việt Nam hỏi: Tại sao họ không được tham gia bầu cử? Mặc dù chúng tôi giải thích rất cụ thể nhưng có người vẫn nói lý: Vì răng Việt Nam cho mình đất làm rẫy, làm nhà để ở, cho cái điện sáng, cho trẻ con đến lớp, thuốc chữa bệnh... nhiều nhiều thứ khác nữa, rứa mà lại không cho mình đi bầu cử để cảm ơn lãnh đạo Việt Nam. Mình ở lâu thì phải cho đi bầu cử chứ? Phải sau rất nhiều lần giải thích, thuyết phục, họ mới nghe ra và bảo: “Cho các bố, các mẹ cái quốc tịch Việt Nam với”. Với những người chiến sỹ biên phòng luôn bám và giữ vững trận địa lòng dân, nhiều khi điều giản dị nhất của người dân lại là cái khó nói cặn kẽ nhất, bởi đó là niềm tin của dân vào Đảng, vào Nhà nước, họ đã gửi trọn vào các anh nên cứ nghĩ sẽ không có bất cứ một thứ luật lệ nào cản ngăn lòng mong muốn thể hiện của họ.

Công tác kiểm tra, kiểm soát ở trạm gác này cũng đến lạ. Nơi cửa khẩu quốc tế, quốc gia cứ đúng giờ là đóng sập barie xuống, ai muốn qua lại cũng chịu, ngoại trừ các trường hợp khẩn cấp hoặc ưu tiên mà pháp luật quy định. Còn ở đây, nhiều khi đã gần nửa đêm nhưng vẫn có người vào xin làm thủ tục xuất, nhập chỉ với những lý do rất đơn giản như sang thăm bà con, bạn bè, uống rượu say quá nên về muộn. Giải thích họ hiểu là không đúng quy chế nhưng ngày mai phải đi làm rẫy sớm, vì thế họ phải về trong đêm. Cuối cùng người trực ca cũng phải giải quyết cho họ xuất, nhập. 6 tháng đầu năm 2011, trạm làm thủ tục xuất, nhập cho 289 người Việt Nam và 57 người Lào thì đã có đến gần 1/3 trường hợp như vậy. Vẫn là lời tâm sự từ Thượng úy Ngô Trường Khôi: “Chúng tôi cũng đã thực hiện rất nhiều biện pháp để duy trì việc chấp hành Hiệp định, Quy chế biên giới của bà con. Nhưng do mối quan hệ thân tộc quá sâu nặng nên bà con chưa xem đây là luật mà họ vẫn xem là tình cảm, quan hệ gia đình. Từ khi có phong trào kết nghĩa bản-bản hai bên biên giới ra đời, việc chấp hành Quy chế biên giới chưa nghiêm của bà con đã giảm rất nhiều song chưa thể chấm dứt. Cái gì cũng phải từ từ chứ mình làm căng quá cũng chưa hẳn đã tốt”. 

Tôi hiểu lời Thượng úy Khôi tâm sự, bởi vì trước đây, Việt Nam và Lào đều chung chiến hào đánh đuổi đế quốc, hơn nữa vùng đất khu vực bản Tân Du thuộc cụm xã A Cha là của Việt Nam nhưng năm 1978, sau hoạch định biên giới được chuyển giao cho bạn Lào nên mối quan hệ thân tộc lại càng gắn bó hơn. Vì thế việc xuất, nhập qua biên giới ngoài thời gian quy định của bà con dân bản hai bên cũng là điều dễ hiểu.

Công tác tham mưu và trực tiếp tham gia tuyên truyền vận động, giúp dân xóa đói giảm nghèo trên địa bàn do trạm kiểm soát biên phòng A Dơi phụ trách đã để lại những ấn tượng khó quên cho những ai chỉ một lần đến với những người chiến sỹ biên phòng. Nếu như cách đây chừng hơn 10 năm về trước, đối với bản A Dơi Đớ của xã A Dơi, chuyện nghèo, chuyện đói tưởng chừng như không thể xóa được. Bắt đầu từ già làng Hồ Lua với cây cà phê tiểu điền, ruộng lúa nước, ao cá, rừng cây, đã trở thành điểm sáng đuổi cái nghèo, cái đói ra khỏi ngôi nhà của mình thì cả bản đều nói với nhau: “Hồ Lua giỏi thật đấy, mình phải học thôi. Hồ Lua nghe lời hướng dẫn của bộ đội ở trạm A Dơi nên mới mua được cái xe máy, cái tivi”. Sự đổi đời của gia đình Hồ Lua chẳng hề đơn giản. Lúc đầu, bản thân ông cũng chưa thật sự tin vì từ bao đời nay, họ hàng nhà ông, dân tộc Vân Kiều của ông chỉ quen với cái nương, tấm rẫy.

Năm trời thương thì có lúa ăn, năm trời phạt thì phải vào rừng đào củ. Bây giờ nghe theo cán bộ biên phòng mà trồng lúa nước, cây cà phê, đào ao thả cá lỡ không hợp ý trời thì khổ lắm. Hiểu tâm lý của người dân, cán bộ của trạm và đồn 617 lúc bấy giờ (năm 2006 trạm A Dơi được chuyển giao cho đồn 619 quản lý) đã tham mưu chính quyền địa phương chọn ông đi tham quan ở những nơi khác. Khi tận mắt thấy bà con nơi khác làm được, ông đã dồn tâm lực thực hiện. Ông Hồ Lua giàu, cả bản A Dơi Đớ đã nghe và làm theo. Công lớn là của các cấp, các ngành, của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, song những chiến sỹ Biên phòng trạm kiểm soát A Dơi luôn đóng một vai trò quan trọng. Khi tôi đang có mặt ở đây, một tin vui nữa lại đến với bản A Dơi Đớ, đó là Pả Hên vừa được công nhận là thành viên “Câu lạc bộ 100 triệu” (Câu lạc bộ của những người có thu nhập từ 100 triệu đồng trở lên mỗi năm).

Tuy không giấu được niềm vui nhưng trạm trưởng Khôi vẫn rất khiêm tốn khi tôi hỏi: “Thế trong việc Pả Hên được công nhận là thành viên câu lạc bộ 100 triệu, các anh đã “bốn cùng” như thế nào?”. Anh trả lời khiêm tốn: “Việc xây dựng và phát triển kinh tế cho dân là cả một quá trình, công sức chủ yếu là của nhiều thế hệ các anh đi trước. Hơn nữa, điều cốt lõi vẫn ở trong mỗi nếp nghĩ của người dân, nếu họ không đồng tâm, đồng lòng thì mình cũng chịu”. Tuy anh không nói ra nhưng tôi vẫn hiểu, xây dựng điển hình về phát triển kinh tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số là điều không hề dễ. Song giữ vững được điển hình lại càng khó gấp bội lần.

Muốn ở lại với trạm gác “không điện, không nước, không tivi” cùng các anh thêm một thời gian nữa để được nghe những cơn gió rừng ngược lên đỉnh núi rồi tràn xuống thung sâu sàn sạt, réo rắt. Và cũng để hiểu thêm về cuộc sống sinh hoạt của các chiến sỹ biên phòng, chăm lo cho dân thì họ “bốn cùng” với dân, còn cuộc sống sinh hoạt của các anh thì lại “ba không”. Nơi ấy, trái tim của người lính dành trọn vẹn cho dân, sắt son một lòng vì sự bình yên nơi biên viễn miền Tây Tổ quốc.