Đại tá Nguyễn Đình Khẩn, Phó Tham mưu trưởng BĐBP trao bằng khen cho các tập thể, cá nhân xuất sắc tại hội nghị tổng kết công tác năm 2010. Ảnh: H.M

Trải qua 50 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, phát huy vai trò là cơ quan chỉ huy cao nhất của người chỉ huy, Đảng ủy, Bộ Tham mưu BĐBP đã tập trung lãnh đạo các đơn vị quán triệt và thực hiện nghiêm túc các chỉ thị, nghị quyết của trên; chủ động đổi mới phương pháp tổng hợp, phân tích dự báo tình hình, tạo bước chuyển biến tích cực trong thực hiện nhiệm vụ của lực lượng. Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, thành tích nổi bật của Bộ Tham mưu BĐBP là đã tập trung chỉ đạo các đơn vị triển khai thực hiện tốt nhiệm vụ tham mưu đề xuất, góp phần quan trọng vào thành công của chiến dịch tiễu phỉ ở Hà Giang (1959-1960); đấu tranh chống gián điệp, biệt kích ở Lèn Tinh-Quảng Bình (1965); ở Hát Sy (đối diện Lai Châu, năm 1966), Nà Pê, Hồ Cưng, Thà Vẹng (1967), Côxitin (Khăm Muộn), Mường Ngạt; đánh địch ở Pà Hốc-Xiêng Khoảng (1969)...

Năm 1979, sau khi Bộ Chính trị ra Nghị quyết 22/NQ-TW (ngày 10-10-1979) chuyển lực lượng CAVT từ Bộ Nội vụ sang Bộ Quốc phòng và đổi tên thành lực lượng BĐBP, Bộ Tham mưu đã cùng với các Cục tham mưu cho Thường vụ Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP chỉ đạo các đơn vị ổn định tổ chức, biên chế và kiện toàn hệ thống tổ chức lực lượng theo ba cấp: Bộ Tư lệnh, BĐBP các tỉnh thành, đồn BP đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, vùng biển và sẵn sàng chiến đấu.

Trên tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc, Bộ Tham mưu đã làm tốt công tác nắm, tổng hợp tình hình, chủ động đề xuất với Bộ Tư lệnh BĐBP và các cơ quan ban ngành đề ra nhiều chủ trương, đối sách giải quyết đúng đắn các vấn đề nảy sinh trên biên giới, tham gia tổ chức đàm phán ký kết Hiệp định tạm thời ngày 7-11-1991, Hiệp ước biên giới đất liền Việt Nam-Trung Quốc ngày 30-12-1999. Đồng thời, tích cực tham mưu đề xuất với Đảng ủy, Bộ Tư lệnh các chủ trương, giải pháp giải quyết khó khăn để hoàn thành phân giới, cắm mốc tuyến biên giới Việt Nam- Trung Quốc.

Trên tuyến biên giới Việt Nam-Lào, Bộ Tham mưu đã chủ động nghiên cứu, đề xuất Bộ Tư lệnh BĐBP ban hành các chỉ thị kế hoạch tổ chức bảo vệ biên giới trong tình hình mới. Qua đó đã tạo được sự chuyển biến tích cực trong bảo vệ biên giới, kịp thời đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động của các tổ chức phản động lưu vong, chống cướp có vũ trang, ngăn chặn và hạn chế tình trạng di dân tự do hai bên biên giới. Đặc biệt là đã tham mưu giải quyết tốt 18 điểm tồn đọng sau phân giới, cắm mốc theo Hiệp ước hoạch định biên giới Việt Nam-Lào năm 1977.

Trên tuyến biên giới Việt Nam-Cam-pu-chia, quán triệt Chỉ thị 03 của Ban Bí thư và Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị, Bộ Tham mưu BĐBP đã tham mưu cho Bộ Tư lệnh BĐBP, các ban ngành vận dụng linh hoạt các chủ trương cùng chính quyền Cam-pu-chia giải quyết tốt các điểm tranh chấp, xâm canh, xâm cư, giữ vững ổn định chính trị trên địa bàn Tây Nguyên; góp phần xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, đoàn kết với nhân dân Cam-pu-chia.

Trên tuyến biển, trước tình hình vùng biển Tây Nam có nhiều diễn biến phức tạp (từ năm 1997 đến năm 2000), Bộ Tham mưu BĐBP đã xây dựng và đề xuất với Bộ Tư lệnh BĐBP ban hành các kế hoạch về quản lý, bảo vệ chủ quyền vùng biển Tây Nam và chống cướp biển. Trong thời kỳ này, các đơn vị đã bắt, xử lý 598 tàu nước ngoài xâm nhập đánh bắt trộm hải sản, 692 tàu buôn lậu và gian lận thương mại trên biển, 11 vụ cướp vũ trang... Ngoài ra, Bộ Tham mưu BĐBP còn tổ chức soạn thảo các văn bản pháp luật quan trọng như: Luật Biên giới quốc gia, Pháp lệnh BĐBP, Nghị định 02/1998/NĐ-CP, Nghị định 34/2000/NĐ-CP, Nghị định 161/2003/NĐ-CP của Chính phủ...

Đặc biệt, trong những năm gần đây, trước những diễn biến phức tạp trên Biển Đông, Bộ Tham mưu đã chủ động nghiên cứu đề xuất Bộ Tư lệnh BĐBP làm tham mưu cho Bộ Quốc phòng báo cáo Chính phủ ban hành Chỉ thị 34/2004/CT-TTg về tăng cường phối hợp trong công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh trật tự trên các vùng biển và thềm lục địa Việt Nam. Đề xuất các kế hoạch bảo vệ vùng biển vịnh Bắc bộ, bảo vệ quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, vùng biển, vùng trời Tổ quốc Việt Nam XHCN của BĐBP...

Trong thời kỳ đổi mới, trước yêu cầu nhiệm vụ của lực lượng, để nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của các đơn vị, Bộ Tham mưu đề xuất với Bộ Tư lệnh báo cáo Bộ Quốc phòng và Nhà nước từng bước nâng cấp và mở thêm các cửa khẩu, cảng biển, nâng tổng số cửa khẩu, cảng biển do BĐBP kiểm soát từ 40 (năm 1986) lên 148 (năm 2007).

Đồng thời, Bộ Tham mưu còn đề xuất xây dựng các dự án ứng dụng công nghệ thông tin và trang bị phương tiện kỹ thuật nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý, kiểm soát trên các cửa khẩu, cảng biển, rút ngắn thời gian làm thủ tục cho khách hàng từ 5-10 phút xuống còn 1 phút... Bộ Tham mưu còn chủ động quan hệ với các cấp, các ngành xây dựng đề án báo cáo Chính phủ và Nhà nước phê duyệt triển khai xây dựng hệ thống đường tuần tra biên giới, các dự án xây dựng công trình chiến đấu gắn với xây dựng điểm các đồn mẫu và quy hoạch hệ thống đồn, trạm biên phòng đến năm 2010 và 2020.

Trong công tác đối ngoại, quán triệt quan điểm đổi mới của Đảng, Nhà nước về công tác đối ngoại, Bộ Tham mưu luôn chủ động báo cáo Bộ Tư lệnh BĐBP đề xuất Bộ Quốc phòng các chủ trương, giải pháp cụ thể chỉ đạo BĐBP các tỉnh, thành tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương, tổ chức các hoạt động đối ngoại và duy trì thực hiện tốt các hiệp định, hiệp nghị, quy chế biên giới; giải quyết kịp thời các vụ việc xảy ra trên biên giới, vùng biển, phù hợp với sự phát triển của tình hình thế giới, khu vực. Đẩy mạnh các chương trình hợp tác quốc tế với các nước, nhất là với các nước có chung đường biên giới; ký kết các quy chế phối hợp giữa BĐBP với các Bộ, Tổng cục và các Quân khu về thực hiện nhiệm vụ công tác biên phòng và phòng thủ tác chiến khu vực.

Trong công tác tìm kiếm cứu hộ, một nhiệm vụ quan trọng của BĐBP, chỉ tính từ năm 2000 đến nay, Bộ Tham mưu BĐBP đã chỉ đạo các đơn vị điều động 144.839 lượt cán bộ, chiến sĩ với 9.349 lượt phương tiện tìm kiếm cứu nạn được 2.074 vụ với 13.071 người và 1.978 phương tiện, giúp dân di dời 133.656 hộ với 1.868.512 khẩu đến nơi an toàn; tham gia chữa cháy 658,4ha rừng, dựng mới, sửa chữa 4.153 căn nhà; thu gom 446,2 tấn dầu tràn ra biển; vận chuyển san lấp hàng ngàn mét khối đất đá; quyên góp ủng hộ tiền, hiện vật hàng chục tỷ đồng giúp đỡ đồng bào các dân tộc ở khu vực biên giới. Ngoài ra, Bộ Tham mưu đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thực hiện tốt cuộc vận động “Mái ấm biên cương”, “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và lời dạy của Bác Hồ đối với BĐBP” cũng như nhiều phong trào hoạt động có ý nghĩa trong dịp kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập lực lượng (3/3/1959- 3/3/2009) và 20 năm Ngày Biên phòng toàn dân, được các cấp, các ngành từ địa phương đến Trung ương và nhân dân đánh giá cao.

Trong xây dựng lực lượng, Bộ Tham mưu đã tham mưu cho Đảng ủy, Thủ trưởng Bộ Tư lệnh báo cáo Bộ từng bước củng cố kiện toàn về tổ chức, biên chế, đổi mới công tác huấn luyện, đào tạo cán bộ, chiến sĩ và xây dựng nề nếp chính quy, công tác nghiên cứu khoa học xây dựng lực lượng bảo vệ biên giới, các văn bản pháp quy liên quan đến biên giới trong thời kỳ đổi mới. Trong đó, tập trung thực hiện tốt cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, kiểm soát bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, góp phần thúc đẩy nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, hội nhập, giao lưu hợp tác quốc tế.

Trải qua 50 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, cùng với sự trưởng thành, phát triển của lực lượng BĐBP, Bộ Tham mưu luôn hoàn thành và thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, xứng đáng là cơ quan chỉ huy của người chỉ huy. Qua từng giai đoạn lịch sử phát triển của lực lượng, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Bộ Tham mưu BĐBP luôn đoàn kết chặt chẽ, bền bỉ phấn đấu, vượt qua mọi khó khăn gian khổ; vừa chiến đấu, công tác; vừa xây dựng lực lượng vững mạnh, không ngừng vươn lên lập nhiều thành tích; hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ Tham mưu đã được Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các bộ, ngành tặng thưởng nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý. Tiêu biểu là: Có hai đơn vị được tuyên dương đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; Bộ Tham mưu được tặng thưởng: 2 Huân chương Quân công hạng Nhất, 1 Huân chương Quân công hạng Nhì, 1 Huân chương Quân công hạng Ba, 1 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba; 6 Huân chương hữu nghị Việt - Lào, 10 Cờ thi đua của Chính phủ và các bộ, ban, ngành cùng hàng trăm Huân chương Chiến công các hạng tặng thưởng cho cán bộ, chiến sĩ Bộ Tham mưu qua các thời kỳ.

Với những thành tích đã đạt được trong 50 năm xây dựng và trưởng thành, ngày 27-5-2011, Bộ Tham mưu BĐBP vinh dự được Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam ký Quyết định số 812/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân vì đã có thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.