Từ ngày 24-12-2011, Hải quân I-ran tiến hành cuộc tập trận mang tên “Velayat-90” (Uy quyền-90) kéo dài 10 ngày trên một vùng biển trải dài 2.000 km từ vịnh Péc-xích, qua eo biển Hoóc-mút ra vịnh Ô-man.

Đây được coi là cuộc tập trận quy mô lớn chưa từng có và là lần đầu tiên kể từ tháng 5-2010, khi Hải quân I-ran thực hiện cuộc diễn tập 6 giai đoạn trên eo biển Hoóc-mút và Bắc Ấn Độ Dương. Trong khuôn khổ cuộc tập trận, I-ran cũng đã thử nghiệm thành công tên lửa hành trình đất đối hạm Ghader.

Loại tên lửa này do các chuyên gia I-ran chế tạo có tầm bắn khoảng 200km, được mô tả là “tên lửa siêu hiện đại” với bộ ra-đa tích hợp, siêu chính xác, có tầm bắn và hệ thống chống phát hiện thông minh đã được cải tiến so với các thế hệ tên lửa trước.

Các hành động phô trương sức mạnh này diễn ra trong bối cảnh phương Tây đang gia tăng áp lực đối với I-ran, sau khi cho rằng nước này đang tìm cách chế tạo vũ khí nguyên tử. Ngày 31-12-2011, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma đã ký luật thông qua các biện pháp trừng phạt bổ sung liên quan đến lĩnh vực tài chính của I-ran, đặc biệt là đối với Ngân hàng Trung ương của nước này. Oa-sinh-tơn đang hy vọng, các lệnh trừng phạt mới sẽ khích lệ các ngân hàng nước ngoài thay đổi thái độ, hoặc Oa-sinh-tơn sẽ buộc phải loại bỏ họ ra khỏi các thị trường tài chính của Mỹ. Lệnh trừng phạt mới cho phép ông Ô-ba-ma miễn thuế đối với những thể chế của quốc gia nào giảm đáng kể các hoạt động kinh doanh với I-ran. Bên cạnh đó, một số nước phương Tây còn đề cập đến khả năng cấm vận trong lĩnh vực dầu mỏ.

Giới phân tích nhận định, luật mới mà Tổng thống Ô-ba-ma vừa thông qua có thể khiến nhiều công ty vận tải biển phải hủy bỏ dịch vụ vận chuyển tới I-ran và gây khó khăn cho các ngân hàng của I-ran trong việc làm ăn với các ngân hàng phương Tây. Tuy nhiên, Kê-van Ha-rít, một chuyên gia về I-ran tại Đại học John Hopkins ở Mỹ cho rằng, “các lệnh trừng phạt không thể ngăn chặn nguồn tiền chảy vào I-ran mà chỉ có thể làm đổi hướng dòng chảy của tiền tệ bằng cách đi qua một bên thứ ba, ví dụ như các ngân hàng nước ngoài không có mối liên hệ với Mỹ”.

Cả Trung Quốc và Nga đều phản đối các lệnh trừng phạt thêm đối với Tê-hê-ran. Ngày 4-1, phát biểu tại một buổi họp báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi đã lên tiếng phản đối các biện pháp trừng phạt “đơn phương” của Mỹ đối với I-ran, đồng thời kêu gọi giải quyết cuộc khủng hoảng I-ran thông qua đối thoại.

Sự kiện này như “đổ thêm dầu vào lửa”, khiến quan hệ Mỹ - I-ran vốn “cơm chẳng lành canh chẳng ngọt” càng trở nên bất ổn, thậm chí có thể dẫn tới xung đột lớn bởi eo biển Hoóc-mút là con đường biển chiến lược quan trọng và hẹp, nằm giữa vịnh Ô-man phía Đông Nam và vịnh Ba Tư ở Tây Nam, với I-ran nằm trên bờ biển phía Bắc và Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất nằm trên bờ biển phía Nam. Giới phân tích nhận định rằng, một khi tình hình trên eo biển Hoóc-mút trở nên căng thẳng sẽ đe doạ sự ổn định trên thị trường dầu mỏ, một yếu tố cực kỳ nhạy cảm đối với nền kinh tế toàn cầu. Phản ứng trước những “đe dọa” trên, Tê-hê-ran tuyên bố nếu bị cấm vận dầu mỏ, I-ran sẽ phong tỏa eo biển Hoóc-mút. Đô đốc Hải quân I-ran Mu-xa-mi tuyên bố, đa số các đơn vị hải quân của I-ran sẽ được sắp xếp theo đội hình chiến thuật mới, nhằm ngăn cản mọi tàu bè qua lại tại eo biển Hoóc-mút nếu có lệnh từ chính quyền Tê-hê-ran.

Do hết sức lo ngại trước khả năng I-ran sẽ đóng cửa eo biển Hoóc-mút, Mỹ đã đưa tàu sân bay tới vùng biển nơi I-ran tập trận, đồng thời Lầu Năm góc đã quyết định bán và nâng cấp máy bay chiến đấu cho A-rập Xê-út, với trị giá lên tới gần 30 tỷ USD để tăng cường sức mạnh quân sự cho đồng minh chiến lược này của Oa-sinh-tơn ở Vùng Vịnh.

Những động thái quân sự trên eo biển Hoóc-mút khiến khu vực này trở nên căng thẳng và nhiều khả năng sẽ có những biến động lớn trong năm 2012.