Sau 20 năm quay trở lại quần đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa, nhà văn Chu Lai phải thốt lên: “Không xa đâu Trường Sa ơi! Bởi Trường Sa giờ đây đã là “cô đảo” xanh tươi đầy sức sống”. Đi với nhà văn Chu Lai xuống thăm những hộ dân ở thị trấn Trường Sa, với tôi, cuôc sống của người dân trên đảo là những câu chuyện kỳ thú và chỉ có ở nơi trùng khơi này.
 |
Chị Nguyễn Thị Thanh Thúy và con gái sinh tại thị trấn Trường Sa. |
Bao vây “cá tư lệnh”
“Thời điểm tháng 2 đến tháng 6, trời yên biển lặng là lúc cá vào sát bờ đảo Trường Sa đi từng đàn. Mình cứ đi trên bờ theo dõi hướng đàn cá di chuyển, đến vị trí “an toàn” nhất, lội nhẹ và thả lưới ba màn (ba lớp) chặn ở đầu, bao vòng ngoài. Thế là cả đàn cá hàng trăm con mắc lưới, sản lượng mỗi mẻ lên đến 2-3 tạ” - Ngư dân Nguyễn Tuấn Phi, thị trấn Trường Sa bắt đầu câu chuyện đánh cá đầy thú vị. Gặp những đàn cá quá lớn, một mình ông Phi kham không nổi, ông chạy vào bờ kêu thêm 3 - 6 người ra cùng bao vây trọn đàn cá.
Ông Phi kể tiếp: “Cá ở vùng biển này lạ lắm, đôi khi cá vào đi cả đàn nổi kín mặt biển rộng như sân bóng đá, phía trước có con “cá tư lệnh” dẫn đầu đàn. Mình phải bình tĩnh tìm cách “xé nhỏ” đàn ra để dễ dàng vây lưới. Nhưng có lúc con “cá tư lệnh” dẫn nhau đi ngoài sâu, mình phải trèo lên cột điện gió để quan sát, nếu phát hiện vùng nước có màu đen sậm khác thường, thì đó là đàn cá đang quần tụ. Lập tức chèo thúng chai ra sâu thả lưới đánh bắt”.
Dân và quân Trường Sa chỉ đánh bắt cá to, cá nhỏ dưới hai ngón tay coi như “bỏ qua” không đả động đến, có chăng thì chỉ mấy anh bộ đội bắt làm mồi câu cá to. Ông Nguyễn Tuấn Phi đã từng bao được con “cá tư lệnh” nặng trên 2 tạ sát bờ đảo. “Nó vùng vẫy dữ lắm, tui mà nhảy vô ôm thì coi chừng nó kéo tui ra phía ngoài xa luôn. Phải nhờ thêm mấy anh bộ đội xuống cùng kéo lên bờ.
Đã thành tục lệ của ngư dân đảo, ai bắt được “cá tư lệnh” không bán mua gì hết, người nào muốn ăn thì tự xẻ thịt ra vác về chế biến. Hộ dân nào ít người thì kiếm miếng nhỏ bằng bàn tay, còn bộ đội đông người xẻo cả tảng to bằng bắp đùi” - Ông Phi chia sẻ.
Trung tâm y tế giữa biển Đông
Bác sĩ Hoàng Mạnh Hải, Bệnh xá trưởng Bệnh xá Trường Sa tâm sự: Cuối tháng 9 - 2011, một quân nhân tên Hiếu ở đảo Đá Đông bị viêm ruột thừa cấp. Thời điểm đó, vùng biển này có mưa gió rất to, biển động mạnh. Chỉ huy đảo lệnh chuyển bệnh nhân Hiếu về đảo Trường Sa Đông để mổ. Từ bờ đảo Đá Đông, Hiếu được đưa đi bằng thuyền chuyên dụng của Hải quân ra tàu lớn đang ở ngoài. Sau 3 lần sóng đánh lật thuyền, anh em cho bệnh nhân Hiếu mang áo phao, gói quân tư trang cho nổi trên biển, nhờ tàu đánh cá loại lớn của dân kéo ra đưa lên tàu vận tải. Tàu chạy trên 20 hải lý mới đến đảo Trường Sa Đông vào lúc nửa đêm. Bệnh nhân Hiếu lại xuống thuyền trung chuyển vào bờ, đi được mấy chục mét, do sóng to, thuyền bị lật úp.
Trong cơn quặn đau, Hiếu phải cắn răng đối chọi với từng đợt sóng ngập đầu. Tàu không vào được đảo Trường Sa Đông, buộc phải chuyển hướng về đảo Trường Sa Lớn. 3 giờ sáng, tàu đến đảo, nhưng con tàu có trọng tải trên 1.000 tấn không thể nào cập vào cảng được. “Sóng lớn thay nhau trùm kín cả cảng. Tính mạng con người là trên hết, thuyền trưởng tàu hải quân cứ cho tàu vào - ra không biết bao nhiêu lần. Sau 3 giờ đồng hồ cầm cự với sóng dữ, cuối cùng, phần đuôi lái của chiếc tàu cũng ghé sát được cầu cảng để Hiếu kịp nhảy lên. Qua chẩn đoán, Hiếu bị viêm ruột thừa cấp. Ngay lập tức, anh được đưa lên bàn phẫu thuật. Chỉ chậm một chút nữa thôi, tính mạng bệnh nhân sẽ bị đe dọa nghiêm trọng” - Bác sĩ Vũ Đăng Quyền bổ sung thêm câu chuyện ly kỳ. Và Hiếu được các y, bác sĩ của đảo Trường Sa Lớn điều trị đến khỏi bệnh hoàn toàn mới trở lại đảo Đá Đông công tác.
Một câu chuyện khác cũng rất “độc” về việc chị Nguyễn Thị Thanh Thúy mang thai và sinh con. Đây cũng là cháu bé đầu tiên ở thị trấn Trường Sa. Trước đó, chị Thúy được các bác sĩ Bệnh xá Trường Sa siêu âm chẩn đoán thai nhi bất thường cần được theo dõi đặc biệt. Một bản báo cáo chi tiết về tình trạng thai nhi của chị Nguyễn Thị Thanh Thúy được gửi về Bệnh viện Quân đội 175 (TP Hồ Chí Minh) và Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa. Sau khi Bệnh viện Quân đội 175 và Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa hội chẩn, thống nhất phương án mổ lấy thai nhi tại đảo Trường Sa Lớn.
Bác sĩ Hồ Xuân Lãng, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa ra Trường Sa ở lại 1 tháng chờ sản phụ Thúy chuyển dạ sẽ thực hiện ca mổ và được truyền hình trực tiếp về Bệnh viện Quân đội 175, do Hội đồng y khoa của bệnh viện trực tiếp chỉ huy ca mổ. “Bệnh xá đã chuẩn bị hai lít máu và kiểm tra máu của nhiều cán bộ, chiến sĩ để sẵn sàng hỗ trợ phụ sản Thúy khi cần thiết. Ca mổ đã thành công tốt đẹp, bé gái nặng 3,2kg” - Bác sĩ Vũ Đăng Quyền cho biết.