Những dấu ấn cách mạng

Sau một thời gian gia nhập đội ngũ thanh niên chống Pháp, đến tháng 4-1945, ông Trịnh Trân tham gia Thanh niên cứu quốc rồi gia nhập Mặt trận Việt Minh. Ngày 21-8-1945, ông tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại thị xã Cao Bằng.

Cách mạng tháng Tám thành công, ông gia nhập Vệ quốc đoàn tại Cao Bằng. Năm 1947, ông tham gia chiến dịch Việt Bắc - Thu Đông bảo vệ căn cứ địa Việt Bắc. Từ năm 1947 đến 1953, ông lần lượt giữ các chức vụ quan trọng như: Trợ lý tham mưu tác chiến, Chỉ huy Liên đội vũ trang, Đội trưởng đội Biệt động E74 Cao Bằng, làm nhiệm vụ phá tề trừ gian trong vùng địch hậu. Đến năm 1954, ông được Đảng, Nhà nước và Quân đội giao nhiệm vụ là Trưởng ban Tuyên huấn, Phòng Chính trị Sư đoàn 350, Phó phòng Địch vận Tổng cục Chính trị.

Trung tướng Trịnh Trân (người đứng giữa đeo kính trắng) trong một lần đi công tác tại Quảng Bình. Ảnh: T.L

Đến tháng 3-1959, lực lượng Công an Nhân dân Vũ trang được thành lập, ông được giao giữ chức Trưởng phòng Dân vận, Cục Chính trị Công an Nhân dân vũ trang. Trong thời kì kháng chiến chống Mỹ cứu nước, từ tháng 5-1963 đến tháng 11-1974, ông được cử giữ chức Phó Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Công an Nhân dân Vũ trang rồi đi học ở Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc. Sau khi tốt nghiệp, ông được cử giữ chức Trưởng ban Nghiên cứu khoa học Biên phòng. Đến tháng 12-1974, ông đảm nhiệm chức vụ Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Công an Nhân dân Vũ trang. Năm 1980, do có nhiều thành tích xuất sắc, lại là một cán bộ có tư duy nhạy bén trong chỉ đạo, ông được giao trọng trách Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng, sau đó là Tư lệnh BĐBP. Ông được phong quân hàm Thiếu tướng tháng 4-1984 và Trung tướng vào tháng 12-1992.

Vị tướng biên cương

Đất nước bước vào giai đoạn đổi mới, mở cửa, trên cương vị là đại biểu Quốc hội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh Quốc hội khóa IX, với tầm cao chiến lược, Trung tướng Trịnh Trân nhận thức sâu sắc rằng, biên giới - bờ biển, hải đảo, mảnh đất phên giậu của nước ta có vị trí chiến lược về an ninh, quốc phòng và đối ngoại. Trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc ta mà trước hết là người dân nơi tuyến đầu biên giới đã đoàn kết một lòng, hy sinh xương máu để giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Từ thực tế sinh động của phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, ông đã cùng tập thể Đảng ủy, Bộ Tư lệnh tham mưu cho Hội đồng Bộ trưởng, nay là Chính phủ ban hành Quyết định 16, lấy ngày 3-3 hàng năm là “Ngày Biên phòng toàn dân” huy động sức mạnh cả nước vào sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới.

Để cụ thể hóa Ngày Biên phòng toàn dân trong tình hình mới, Trung tướng Trịnh Trân ngày đêm trăn trở, cùng Bộ Tư lệnh đề xuất Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 15, tăng cường chỉ đạo, xây dựng phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh ở các xã, phường biên giới, biển đảo. Qua 17 năm thực hiện Ngày Biên phòng toàn dân và 8 năm thực hiện Chỉ thị 15 của Thủ tướng Chính phủ, thế trận biên phòng được củng cố và nâng lên tầm cao mới, phong trào bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới phát triển cả chiều rộng và chiều sâu, tạo thành sức mạnh to lớn để quân, dân biên giới ngày đêm vững vàng bám trụ nơi biên cương Tổ quốc. Dấu chân của Trung tướng Trịnh Trân đã in đậm trên khắp nẻo đường biên giới, hải đảo với tâm niệm là xây dựng, củng cố và nâng cao hiệu quả phòng tuyến biên phòng. Trên 40 năm gắn bó với lực lượng, Trung tướng Trịnh Trân đã đào tạo được đội ngũ cán bộ, chiến sĩ bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên trì bám đất, bám dân, vượt qua mọi hy sinh, thử thách, sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới.

Khi về nghỉ hưu, Trung tướng Trịnh Trân vẫn dành thời gian nghiên cứu các tài liệu, tổng kết thành bài học, giúp cho BĐBP những kinh nghiệm quý báu về công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới. Trải qua nhiều cam go thử thách, đảm nhận nhiều cương vị công tác khác nhau, Trung tướng Trịnh Trân luôn là một vị Tư lệnh giỏi cả về chính trị và quân sự, kiên định vững vàng trước phong ba, bão táp. Ông mất ngày 14-9-2006. Trưởng thành từ quê hương cách mạng, quá trình công tác với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam, Trung tướng Trịnh Trân được Đảng, Nhà nước, Quân đội tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý.